MerQuR+Başvuru Kitabı

118. Değişken kontrol kartları (X̄-R, X̄-S, I-MR) ve Western Electric kuralları

Şablon kimliği: kontrol_kartlari · Kategori: kalite · Dil: R · Dosya: pro/sablonlar/kalite/kontrol_kartlari.R (satır 1–291; üstbilgi 1–82) · Örnek veri: _ornek/pistonrings.csv · Paketler: yalnız taban R 4.5.3 (stats, graphics)

118.1 Ne işe yarar

Bir üretim sürecinde ölçülen bir özelliğin (çap, ağırlık, derişim) zaman içinde istikrarlı olup olmadığı sorusunu yanıtlar. Shewhart (1931) kartı, süreç kendi doğal değişkenliği içinde dalgalanırken noktaların merkez çizgisi etrafında ve \pm k\sigma sınırları içinde kalacağını, sınır dışı ya da düzensiz bir dizilimin "özel neden" (makine ayarı, hammadde, operatör) göstergesi olduğunu varsayar. Şablon üç kart ailesini kurar:

Kart Ne zaman Süreç σ'sı nasıl kestirilir
X̄-R Alt grup başına 2\le n\le 50 ölçüm \hat\sigma=\overline{R/d_2}
X̄-S Alt grup büyükse (n>10) ya da aralık verimsizse \hat\sigma=\overline{s/c_4}
I-MR Alt grup yok, tek tek ölçüm \hat\sigma=\overline{MR}/d_2(2)

Merkez ve σ, Aşama I olarak adlandırılan ilk m alt gruptan (kalibrasyon) kestirilir; sınırlar bütün alt gruplara (Aşama II dahil) uygulanır. İsteğe bağlı olarak bilinen bir hedef \mu_0 ve bir süreç σ'sı verilebilir (standart verilmiş kart). X̄ (ya da I) kartına dört Western Electric kuralı uygulanır (118.4.5).

Ne zaman kullanılır?

  • Sürekli ölçümlü bir özellik alt gruplar hâlinde (ardışık ya da rastgele numuneler) izleniyorsa.
  • Süreç yeterliliği hesaplanmadan önce sürecin istikrarlı olduğunu (özel neden yokluğunu) göstermek gerekiyorsa; yeterlilik indeksleri Bölüm 120'de.
  • Yeni bir sürecin ilk m alt grubunu inceleyip sınırları sabitlemek (Aşama I) ve sonraki veriyi bu sınırlarla izlemek (Aşama II) isteniyorsa.

Ne zaman kullanılmaz?

  • Küçük ve kalıcı bir ortalama kayması aranıyorsa: Shewhart kartı büyük kaymalara duyarlıdır; küçük kaymalar için birikimli kartlar (CUSUM, EWMA): Bölüm 116 cusum_ewma.
  • Birden çok bağımlı özellik birlikte izleniyorsa: Bölüm 115 cok_degiskenli_kontrol (Hotelling T^2); tek tek kartlar ortak değişimi gözden kaçırır ve yanlış alarm oranı şişer.
  • Veri sayıma dayalıysa (kusurlu sayısı, kusur sayısı): Bölüm 119 nitelik_kartlari.
  • Ölçümler birbirine güçlü bağımlıysa (otokorelasyon): sınırlar çok dar çıkar. Önce zaman serisi şablonlarıyla (ör. Bölüm 96 arfima, Bölüm 111 transfer_fonksiyonu) yapı modellenmeli, artıklar izlenmelidir.
  • Yeterlilik (C_p, C_{pk}) soruluyorsa: Bölüm 120 surec_yeterliligi; normal olmayan veride Bölüm 121 yeterlilik_normal_disi.

Temel programla ilişki. Temel programda kontrol kartı ya da süreç yeterliliği analizi yoktur (kod ağacında karşılığı bulunmadı); bu şablon yalnız MerQuR+'tadır.

118.2 Şablonun girdileri

Form, üstbilgideki on [[param]] bloğundan kurulur (kontrol_kartlari.R:10–81). Türlerin ve formun ortak denetiminin anlamı Bölüm 1.2'de anlatılmıştır.

Alan (form etiketi) · ad Tür · sekme Varsayılan Geçerli değerler Kodda etkisi
Ölçüm · deger sayısal sütun · Değişkenler ilk sayısal sütun sayısal sütun x; ayrıca 118.3'teki sütun türü kuralı (10–14, 96–105)
Alt grup kimliği · alt_grup kategorik sütun · Değişkenler boş (zorunlu değil) herhangi bir sütun X̄-R/X̄-S'te zorunlu; I-MR'de yok sayılır (15–20, 87, 112–126)
Kart türü · kart seçim · Model xbar_r xbar_r, xbar_s, imr Kart ailesi ve σ kestiricisi (21–27, 86, 159–174)
Aşama I için ilk m alt grup · kalibrasyon tamsayı · Seçenekler 0 0–100000 0 ya da \ge k: hepsi; aksi hâlde ilk m (28–35, 130)
Sınır genişliği · nsigma ondalık · Seçenekler 3,0 1–6 k (36–43, 91)
Western Electric kuralları · kurallar onay · Seçenekler açık doğru/yanlış Kural 2–4'ü açar/kapatır (44–49, 249)
Bilinen merkez μ₀ · hedef metin · Model boş (zorunlu değil) sayı, ondalık virgül ya da nokta Doluysa merkez çizgisi (50–56, 183, 185)
Bilinen süreç σ · sigma metin · Model boş (zorunlu değil) pozitif sayı Doluysa σ̂ yerine; R/S/MR sınırları da bununla (57–64, 183–195)
Kural 4: ardışık nokta sayısı · seri_uzunlugu tamsayı · Seçenekler 8 6–15 Kural 4 pencere uzunluğu (65–73, 223, 241)
Alt grup sırası · alt_grup_sirasi seçim · Seçenekler tur tur, dosya tur: sayısal kimlik artan, kategorik ya da metin kimlik dosyadaki ilk görünüş sırasında; dosya: her tür için ilk görünüş sırası (74–81, 113–115)

Örnek ayar (ornek_param, satır 9): deger = cap, alt_grup = ornek, kart = xbar_r, kalibrasyon = 25; öteki alanlar varsayılandır (nsigma = 3, kurallar açık, hedef, sigma boş, seri_uzunlugu = 8, alt_grup_sirasi = tur).

Şablona özgü denetimler (mq_hata):

  • Veri açık değil → "Önce Veri sekmesinde bir veri açın." (85).
  • Ölçüm sütunundaki bir değer sayıya çevrilemiyorsa (ör. 1,5 ya da metin) çalıştırma, sütun adını ve örnek değerleri yazan bir iletiyle durur (mq_sayisal, 96); boş hücreler hata değildir.
  • kart xbar_r/xbar_s iken alt grup sütunu boş → "X̄-R ve X̄-S kartları için alt grup sütunu seçin (bireysel ölçümler için I-MR kartını kullanın)." (88). Alt grup sütunu ölçüm sütunuyla aynı → "Alt grup sütunu ölçümün kendisi olamaz." (90).
  • I-MR'de 10'dan az gözlem → "I-MR kartı için en az 10 gözlem gerekli." (108). X̄ kartlarında 5'ten az alt grup → "En az 5 alt grup gerekli." (117); herhangi bir alt grupta 2'den az ölçüm → "… her alt grupta en az 2 ölçüm olmalı …" (119); xbar_r iken en büyük alt grup 50'den büyük → "R kartı 50'den büyük alt gruplar için tanımlı değil; X̄-S kartını kullanın." (121).
  • Bütün ölçümler sabit (s=0) → "Ölçümler sabit; kontrol sınırları hesaplanamaz." (129).
  • Aşama I için 5 alt grup (I-MR'de 10 gözlem) yok → "Aşama I için en az 5 alt grup (I-MR'de 10 gözlem) gerekli." (131).
  • hedef ya da sigma sayı değil → "μ₀ bir sayı olmalı (ya da boş bırakılmalı)." / "σ …" (180); sigma \le0 → "σ pozitif olmalı." (184); Aşama I σ̂ sıfır ya da sonlu değil → "Aşama I alt gruplarında değişkenlik yok; σ kestirilemedi." (196).

118.3 Örnek veri

pistonrings.csv, Montgomery'nin (2009) piston halkası iç çapı örneğidir (R paketi qcc'deki pistonrings ile aynı): 200 satır, ornek (alt grup numarası, 1–40, her alt grupta 5 ölçüm) ve cap (milimetre). İlk 25 alt grup Aşama I verisidir, 26–40 sonradan toplanan verilerdir. Eksik değer yoktur.

Değişken Rol Tür (veri sekmesinin algıladığı) Özet
ornek alt grup kimliği sayısal 1…40; her kimlik 5 satır
cap ölçüm sayısal 200 gözlem; ortalama 74{,}0036, ss 0{,}0114171; ilk 25 alt grupta \bar{\bar x}=74{,}001176, \bar R=0{,}02276

Düzey sırası ve alt grup sırası. Varsayılanda (alt_grup_sirasi = tur) alt grup kimliği sayısal olduğundan kart ekseni kimliğin artan sırasıdır (113–115). Aynı sütun Veri sekmesinde "kategorik" yapılırsa ya da metinse sıra dosyadaki ilk görülme sırasıdır; alfabetik sıralama yoktur (S10, S2'den önce görünüyorsa önce gelir). Kimlikler dosyada artan sırada değilse bu iki kural iki ayrı kart üretir ve Western Electric kuralları 2–4 değişir (118.8; bulgular\kontrol_kartlari.md B7). alt_grup_sirasi = dosya seçilirse sütun türü ne olursa olsun sıra dosyadaki ilk görülme sırasıdır; kullanılan kural "Süreç değişkenliği" tablosunun son satırında ("Alt grup sırası") yazılır. Bu bölümün veri dosyaları artan sıradadır, bu yüzden iki seçenek aynı kartı verir.

Sayısal sütun türü. Ölçüm sütunu sayısal role atandığından, Veri sekmesinde "kategorik" sayılsa bile sayı olarak aktarılır (Bölüm 1.3; kk_tam_kat çalıştırmasında tam sayı ölçüm kategorik türdeyken de aynı \hat\sigma=1{,}14147 çıkar). Ondalık virgülle yazılmış metin türündeki bir ölçüm sütunu sayısal alana atanamaz ("sayısal bir sütun değil"); önce Veri sekmesinde sayıya çevrilmelidir.

Bu bölümde şu çalıştırmalar kullanılır (R: taban R 4.5.3; veri dosyaları dogrulama/kontrol_kartlari/):

Ad Veri ve ayar Amaç
kk_ornek örnek ayar ana sonuç, 118.7
kk_s aynı, kart = xbar_s X̄-S
kk_imr, kk_imr25 bireysel60.csv (ilk 60 gözlem), imr; kalibrasyon 0 ve 30 I-MR
kk_verilen örnek ayar + hedef = 74, sigma = 0,01 standart verilmiş kart
kk_hepsi, kk_ns2, kk_ondalik_ns kalibrasyon = 0; k=2 (kurallar kapalı); k=2{,}5 Aşama I seçimi, sınır genişliği
kk_dengesiz, kk_dengesiz_s alt grup 3, 7, 12'den 2, 1, 2 ölçüm çıkarılmış (n = 3, 4, 3) dengesiz alt gruplar
kk_kayma kayma.csv: 40 alt grup, 26'dan sonra ortalama 1{,}5\sigma kaymış; seri_uzunlugu = 9 kural 4 ve kayma
kk_n7_r/s, kk_n10_r/s, kk_n30_r, kk_n50_r n=7{,}10{,}30{,}50 alt gruplar tablo sabitleri
kk_ters, kk_ters_kat alt grup kimlikleri dosyada 40'tan 1'e; sayısal ve kategorik tür sıra davranışı (118.8)
kk_eksik, kk_imr_eksik, kk_tam_kat boş ölçüm hücreleri; tam sayı ölçüm (kategorik tür) eksik ve tür

Hata çalıştırmaları (kk_sabit, kk_tek, kk_az, kk_buyuk_r, kk_imr_grupsuz_hata) 118.2'deki iletilerle sonuçlanır.

118.4 Yöntem: formüller ve hesap adımları

Şablon sırasıyla şunları yapar: (1) alt grup istatistiklerini (ortalama, aralık ya da standart sapma; I-MR'de gözlem ve hareketli aralık) çıkarır; (2) ilk m alt gruptan merkezi ve süreç σ'sını kestirir; (3) σ̂ ile her alt grup için sınırları kurar; (4) noktaları sınırlara ve Western Electric kurallarına karşı sınar; (5) tablo ve şekli yazar.

118.4.1 Alt grup istatistikleri ve σ̂

Alt grup i (i=1,\dots,k) n_i ölçüm içerir: x_{i1},\dots,x_{in_i}; \bar x_i ortalama, R_i=\max-\min aralık, s_i standart sapma (n_i-1 bölenli). Aşama I m alt gruptur (m=k, kalibrasyon 0 ya da \ge k ise). Merkez çizgisi (kontrol_kartlari.R:157):

\hat\mu=\frac{\sum_{i\le m}\sum_j x_{ij}}{\sum_{i\le m} n_i}

Süreç standart sapması kart türüne göre (159–174):

\hat\sigma_R=\frac1m\sum_{i\le m}\frac{R_i}{d_2(n_i)},\qquad \hat\sigma_S=\frac1m\sum_{i\le m}\frac{s_i}{c_4(n_i)},\qquad \hat\sigma_{MR}=\frac{\overline{MR}}{d_2(2)},\ \ \overline{MR}=\frac{1}{m-1}\sum_{i=2}^{m}|x_i-x_{i-1}|
  • x_{ij}: alt grup i'nin j. ölçümü; n_i: alt grup büyüklüğü; k: alt grup sayısı.
  • d_2(n), c_4(n): normal örnekleme için aralık ve standart sapmanın beklenen değerini σ'ya bağlayan sabitler (118.4.2).
  • MR_i=|x_i-x_{i-1}|: ardışık iki gözlemin mutlak farkı; I-MR'de n=2 olduğundan sabit d_2(2)'dir.
  • \hat\mu gözlem ağırlıklıdır (alt grup büyüklüğüne göre); \hat\sigma_R ve \hat\sigma_S alt gruplar arası ağırlıksız ortalamadır (bulgular\kontrol_kartlari.md B6).

Neden \bar R/d_2 ve \bar s/c_4?

E[R]=d_2\sigma ve E[s]=c_4\sigma olduğundan R/d_2 ve s/c_4 σ'nın yansız kestiricileridir; ortalamaları da yansızdır. Aralık, n\le 6 civarında standart sapma kadar verimlidir ve hesabı kolaydır; büyük alt gruplarda (n>10) yalnız iki uç değere dayandığı için verimi düşer, bu yüzden X̄-S önerilir.

118.4.2 Kart sabitleri

W=\max-\min, n bağımsız N(0{,}1) gözleminin aralığı olsun. Sabitler (Tippett, 1925; Montgomery, 2009):

d_2(n)=E[W]=\int_{-\infty}^{\infty}\bigl[1-\Phi(u)^n-(1-\Phi(u))^n\bigr]\,du,\qquad d_3(n)=\sqrt{E[W^2]-d_2(n)^2}
E[W^2]=2\int_{-\infty}^{\infty}\int_{-\infty}^{y}\bigl[1-\Phi(y)^n-(1-\Phi(u))^n+(\Phi(y)-\Phi(u))^n\bigr]\,du\,dy,\qquad c_4(n)=\sqrt{\frac{2}{n-1}}\;\frac{\Gamma(n/2)}{\Gamma((n-1)/2)}
  • \Phi: standart normal dağılım fonksiyonu; \Gamma: gama fonksiyonu.
  • d_2(n): E[W]; d_3(n): W'nin standart sapması (\operatorname{sd}(R)=d_3\sigma).
  • c_4(n): E[s]/\sigma; \operatorname{sd}(s)=\sigma\sqrt{1-c_4^2}.

Koddaki tercih

Şablon sabitleri bir tablodan değil, sayısal integral ve gama fonksiyonuyla her çalıştırmada kesin olarak hesaplar (d2f 135, d3f 136–140: stats::integrate, bağıl tolerans 10^{-12}, 10^{-11}, 10^{-10}; c4f 141: lgamma). Bu nedenle 3 basamaklı ders kitabı tablolarıyla sınırlar arasında 10^{-4} mertebesinde fark oluşabilir; n=30 ve 50 için de aynı integral kullanılır (R kartı n\le 50 ile sınırlıdır, 121). Kesin değerler Python'da bağımsız bir çift integralle ve R'de ptukey ile yeniden hesaplanmış ve 10^{-6} içinde eşleşmiştir (118.6).

Bu sabitlerden ders kitabı kısayolları türetilir (şablon bunları ayrı ayrı yazmaz; k sınır genişliğidir, varsayılan k=3):

A_2=\frac{k}{d_2\sqrt n},\quad D_3=\max\!\Bigl(0,\,1-\frac{k\,d_3}{d_2}\Bigr),\quad D_4=1+\frac{k\,d_3}{d_2},\quad A_3=\frac{k}{c_4\sqrt n},\quad B_3=\max\!\Bigl(0,\,1-\frac{k\sqrt{1-c_4^2}}{c_4}\Bigr),\quad B_4=1+\frac{k\sqrt{1-c_4^2}}{c_4}

k=3 için bu bölümün bağımsız hesabıyla elde edilen değerler (Montgomery, 2009, Ek VI ile n=2–10 için üç basamağa kadar [c_4 için dört] tam uyuşur):

n d_2 d_3 A_2 D_3 D_4 c_4 A_3 B_3 B_4
2 1,1284 0,8525 1,880 0,000 3,267 0,7979 2,659 0,000 3,267
3 1,6926 0,8884 1,023 0,000 2,575 0,8862 1,954 0,000 2,568
4 2,0588 0,8798 0,729 0,000 2,282 0,9213 1,628 0,000 2,266
5 2,3259 0,8641 0,577 0,000 2,114 0,9400 1,427 0,000 2,089
6 2,5344 0,8480 0,483 0,000 2,004 0,9515 1,287 0,030 1,970
7 2,7044 0,8332 0,419 0,076 1,924 0,9594 1,182 0,118 1,882
8 2,8472 0,8198 0,373 0,136 1,864 0,9650 1,099 0,185 1,815
9 2,9700 0,8078 0,337 0,184 1,816 0,9693 1,032 0,239 1,761
10 3,0775 0,7971 0,308 0,223 1,777 0,9727 0,975 0,284 1,716
15 3,4718 0,7562 0,223 0,347 1,653 0,9823 0,789 0,428 1,572
20 3,7350 0,7287 0,180 0,415 1,585 0,9869 0,680 0,510 1,490
25 3,9306 0,7084 0,153 0,459 1,541 0,9896 0,606 0,565 1,435

n=5 için tam değerler d_2=2{,}325929, d_3=0{,}864082, A_2=0{,}576819 (tablodaki 0{,}577), D_4=2{,}114499, B_4=2{,}088998, c_4=0{,}939986'dır.

118.4.3 Kontrol sınırları

Şablon sınırları sabit tablosundan değil, σ̂ üzerinden kurar (164–165, 171–172, 151–152, 197). k sınır genişliği ve n_i alt grup büyüklüğü olmak üzere:

Kart Merkez Alt sınır Üst sınır
X̄ \hat\mu \hat\mu-k\hat\sigma/\sqrt{n_i} \hat\mu+k\hat\sigma/\sqrt{n_i}
R d_2(n_i)\hat\sigma \max\{0,(d_2-kd_3)\hat\sigma\} (d_2+kd_3)\hat\sigma
S c_4(n_i)\hat\sigma \max\{0,(c_4-k\sqrt{1-c_4^2})\hat\sigma\} (c_4+k\sqrt{1-c_4^2})\hat\sigma
I \hat\mu \hat\mu-k\hat\sigma \hat\mu+k\hat\sigma
MR d_2(2)\hat\sigma=\overline{MR} \max\{0,(d_2(2)-kd_3(2))\hat\sigma\} (d_2(2)+kd_3(2))\hat\sigma
  • \hat\mu,\hat\sigma: Aşama I'den (ya da verilmişse \mu_0,\sigma_0); k: nsigma; n_i: alt grup i'nin büyüklüğü.
  • Alt sınır negatif çıkarsa 0'a kesilir (aralık ve standart sapma negatif olamaz).
  • Alt grup büyüklükleri eşit değilse her alt grubun sınırları kendi n_i'sinden ayrı hesaplanır; "Kontrol sınırları" tablosu yalnız ilk alt grubun sınırlarını verir (bulgular\kontrol_kartlari.md B4).

Neden \sqrt{1-c_4^2}?

\operatorname{Var}(s)=E[s^2]-E[s]^2=\sigma^2-c_4^2\sigma^2=\sigma^2(1-c_4^2); S kartı c_4\sigma\pm k\sigma\sqrt{1-c_4^2} sınırlarını bundan alır. Aynı mantıkla R kartının sınırları d_2\sigma\pm kd_3\sigma'dır.

118.4.4 Aşama I, Aşama II ve verilen standartlar

Aşama I (i\le m): sınırlar bu alt gruplardan kestirilir; amaç sürecin istikrarlı olduğunu görmek ve sınırları sabitlemektir. Aşama II (i>m): sabitlenmiş sınırlarla yeni alt gruplar izlenir. Şablon kalibrasyon = m ile bu ayrımı çizer (dikey kesikli çizgi m+0{,}5'te, 282) ve alt grup tablosunun asama sütununa I/II yazar (251). Üç noktaya dikkat:

  • Aşama I'de kontrol dışı çıkan noktalar atılmaz; sınırlar ve σ̂ o noktalar dahil hesaplanır (tek geçiş). İki aşamalı uygulamada (Montgomery, 2009) kontrol dışı noktalar araştırılıp çıkarılır ve sınırlar yeniden hesaplanır; bu şablonda böyle bir döngü yoktur (118.8).
  • Western Electric kuralları Aşama I ve II'nin tamamına uygulanır.
  • Kestirilmiş parametrelerle kurulan sınırların gerçek ARL'si nominalden sapar; küçük m için sapma büyüktür (Jensen ve ark., 2006). Birçok kaynak m\ge 20–25 alt grup ister. Aşama I/II ayrımının ve kontrol kartı uygulamasının tartışmalı yönleri için Woodall (2000)'a bakınız.

Sınırlar için bilinen standartlar verilirse (183–195): hedef \hat\mu'yu \mu_0 ile değiştirir; sigma \hat\sigma'yı \sigma_0 ile değiştirir ve R/S/MR kartının merkez ve sınırları da \sigma_0'dan yeniden hesaplanır (189–194). Bu durumda Aşama I yalnız kalan büyüklüklerin kestirimine yarar; \sigma_0 ile birlikte m kullanılmaz.

118.4.5 Western Electric kuralları

Her nokta için standartlaştırılmış değer z_i=(\bar x_i-\hat\mu)/(\hat\sigma/\sqrt{n_i}) (I kartında n_i=1) tanımlanır (219). Dört kural Nelson'un (1984) 1, 5, 6 ve 2 numaralı özel neden testleridir (kural 4 için Western Electric, 1956'nın 8 nokta ölçütüyle; Nelson 9 önerir):

Kural Koşul
1 \bar x_i alt ya da üst kontrol sınırının dışında (sınırlar k\sigma)
2 Art arda 3 noktadan 2'si merkezin aynı yanında ve |z|>2
3 Art arda 5 noktadan 4'ü merkezin aynı yanında ve |z|>1
4 Art arda L nokta (L = seri_uzunlugu, varsayılan 8) merkezin aynı yanında

Koddaki tercih

Tekrar saymama. Bir kalıp tetiklendiğinde penceredeki bütün noktalar o kural için "kullanılmış" işaretlenir ve aynı noktalar aynı kural için bir daha sayılmaz (pencere_kurali, 225–236; kural 4 için 241–247). Sürekli bir kayma boyunca kural 4 her noktada değil, her L noktada bir kez tetiklenir; kural 2 ve 3 de aynı pencereyi yinelemez. Bu davranış örneğin qcc'nin koşan (yinelenen) kural uygulamasından farklıdır; bu yüzden 118.6'da kural 2–4 için qcc ile sayı karşılaştırması yapılmaz.

Kural 2 ve 3'te eşik 2 ve 1 (σ cinsinden) sınır genişliğinden k bağımsızdır; yalnız kural 1 k\sigma sınırlarını kullanır. kurallar kapalıysa yalnız kural 1 uygulanır (249). Kural 4'ün etiketi her zaman "8" yazar (118.8).

Yanlış alarm. Normal ve parametreler bilinirken kural 1'in nokta başına yanlış alarm olasılığı 2\bigl(1-\Phi(3)\bigr)=0{,}0027, ortalama çalışma uzunluğu (ARL₀) \approx370'tir. Ek kurallar duyarlılığı artırır ama ARL₀'ı düşürür (Champ ve Woodall, 1987): kural sayısı arttıkça yanlış alarm sıklığı artar. Bu nedenle tek bir ihlal bir "kesinlik" değil, soruşturma işaretidir.

118.5 Kod adım adım

Satırlar Ne yapar Neden / dikkat
83–93 Veri denetimi, imr bayrağı, alt grup sütunu, k ve m için ns, kal P$nsigma, P$kalibrasyon sayıya çevrilir; yinelenen denetim formda da yapılır (Bölüm 1.2).
94–128 Eksiksiz satırlar; I-MR'de gözlem dizisi, X̄ kartlarında alt grup kimlikleri (k, n_i), alt grup matrisi M Sayısal kimlik artan, metin kimlik ilk görülme sırasında (112–115); M her alt grupta eksik kalanları NA ile doldurur (123–125).
129–133 Sabit veri, m, yeni m<5 (I-MR'de <10) hata; yeni yalnız çizimde kullanılır.
134–175 d2f, d3f, c4f; kart türüne göre \hat\sigma, merkez, ikinci kartın merkezi ve sınırları d3f iç içe integrate (136–140); pmax(0, …) ile alt sınır 0'a kesilir (152, 165, 172).
176–198 sayi_oku: virgül noktaya çevrilir; verilen \mu_0, \sigma_0; X̄/I kartının sınırları t1 gsub(",", ".", …) ondalık virgülü kabul eder (177).
200–215 "Kontrol sınırları" ve "Süreç değişkenliği" tabloları; dengesiz not Tablo 1 yalnız ilk alt grubun sınırlarını verir (200–205).
217–273 z, kural 1–4, alt grup tablosu, kural özeti, sınır dışı R/S/MR kullanildi matrisi tekrar saymayı önler (222–248); ikinci_disi ikinci karttaki sınır dışı alt grupları işaretler (254).
275–291 İki panelli kart Üstte X̄ ya da I, altta R, S ya da MR; kırmızı noktalar sınır dışı ya da kural ihlali.

118.6 Elle hesap: örnek veride bağımsız yeniden hesap

Ara değerler dogrulama/kontrol_kartlari/elle_hesap.py ile yalnız numpy ve scipy kullanılarak hesaplanmıştır (Harris ve ark., 2020; Virtanen ve ark., 2020); şablon ve onun d_2, d_3, c_4 işlevleri çağrılmamıştır. d_2(n)=2n\int x\varphi(x)\Phi(x)^{n-1}dx (azami sıra istatistiğinin beklentisi), d_3 iki katlı bir Gauss–Legendre integralidir (şablondaki iç içe tek boyutlu integralden farklı bir yol). R tarafı r_dogrulama.R: qcc paketi (Scrucca, 2026) ve aralığın dağılımı için ptukey (d_2=\int_0^\infty[1-F_W(r)]dr, E[W^2]=\int_0^\infty 2r[1-F_W(r)]dr).

Adım 1 — Aşama I istatistikleri. İlk 25 alt grupta \bar{\bar x}=74{,}001176, \bar R=0{,}022760, \bar s=0{,}009240.

Adım 2 — σ̂ (X̄-R). n=5: d_2=2{,}325929; \hat\sigma=\bar R/d_2=0{,}022760/2{,}325929=0{,}00978534.

Adım 3 — X̄ sınırları. 3\hat\sigma/\sqrt5=0{,}0131284; LCL =74{,}001176-0{,}013128=73{,}988048, UCL =74{,}014304 (kısa yoldan: A_2\bar R=0{,}576819\cdot0{,}02276=0{,}013128). Montgomery'nin (2009) yayımlanmış değerleri: \bar{\bar x}=74{,}001, UCL =74{,}014, LCL =73{,}988.

Adım 4 — R sınırları. d_3=0{,}864082: D_4=1+3\cdot0{,}864082/2{,}325929=2{,}114499; UCL =D_4\bar R=0{,}048126; d_2-3d_3=-0{,}2664<0 olduğundan LCL =0 (Montgomery: D_3=0, UCL 0{,}048).

Adım 5 — X̄-S. c_4(5)=0{,}939986: \hat\sigma=\bar s/c_4=0{,}009240/0{,}939986=0{,}00982998; B_4=1+3\sqrt{1-c_4^2}/c_4=2{,}088998; S üst sınırı B_4\bar s=0{,}019302; B_3=0; X̄ sınırları 73{,}987988–74{,}014364.

Adım 6 — I-MR (ilk 60 gözlem). \bar x=74{,}001283, 59 hareketli aralığın ortalaması \overline{MR}=0{,}0111525; d_2(2)=1{,}128379: \hat\sigma=0{,}0098837; I sınırları 74{,}001283\pm3\cdot0{,}0098837=73{,}971632; 74{,}030934; MR üst sınırı D_4(2)\overline{MR}=3{,}266532\cdot0{,}0111525=0{,}036430.

Adım 7 — Western Electric (Aşama II, \hat\mu=74{,}001176, \hat\sigma/\sqrt5=0{,}0043760). z değerleri: 33: -0{,}77, 34: 2{,}29, 35: 2{,}61, 36: 0{,}65, 37: 3{,}52, 38: 4{,}21, 39: 5{,}08, 40: 2{,}66. - Kural 1: z>3 olan 37, 38, 39. - Kural 2: 35'te pencere 33–35: 34 ve 35 +2\sigma ötesinde → tetikler ve 33–35 kullanılmış olur; 37'de pencere 35–37: 35 kullanılmış, yalnız 37 kalır → tetiklemez; 38'de pencere 36–38: 37 ve 38 → tetikler; 39'da yalnız 39 kalır; 40'ta pencere 38–40: 38 kullanılmış, 39 ve 40 kalır → tetikler. Sonuç: 35, 38, 40 (şablonla aynı). - Kural 3: 35'te pencere 31–35: z=1{,}38,\,1{,}01,\,-0{,}77,\,2{,}29,\,2{,}61: dört nokta +1\sigma ötesinde → tetikler; 40'ta pencere 36–40: 37, 38, 39, 40 → tetikler. Sonuç: 35, 40. - Kural 4: 34–40 arasındaki yedi nokta merkezin üstündedir ama 8'e ulaşmaz; Aşama II'de ihlal yoktur.

Adım 8 — Verilen \mu_0=74, \sigma_0=0{,}01. X̄ sınırları 74\pm3\cdot0{,}01/\sqrt5=73{,}986584; 74{,}013416; R: merkez d_2\sigma_0=0{,}023259, UCL (d_2+3d_3)\sigma_0=0{,}049182.

Adım 9 — Dengesiz alt gruplar. Alt grup 3, 7, 12 sırasıyla n=3{,}4{,}3: merkez gözlem ağırlıklı 74{,}003656; \hat\sigma=\overline{R_i/d_2(n_i)}=0{,}0102179; alt grup 3'ün X̄ sınırları 74{,}003656\pm3\cdot0{,}0102179/\sqrt3 =73{,}985958; 74{,}021354, n=5 alt gruplarınki 73{,}989948–74{,}017365.

118.6.1 Doğrulama: MerQuR+, Python ve R

Büyüklük MerQuR+ Python (bağımsız) R (bağımsız) En büyük fark
X̄-R piston, m = 25: σ̂ 0,00978534 0,00978534 0,00978504 3,0e−7 ✓
X̄-R piston, m = 25: birinci kart LCL 73,98804759 73,98804759 73,98804799 5,4e−9 ✓
X̄-R piston, m = 25: birinci kart merkez 74,001176 74,001176 74,001176 1,9e−16 ✓
X̄-R piston, m = 25: birinci kart UCL 74,01430441 74,01430441 74,01430401 5,4e−9 ✓
X̄-R piston, m = 25: ikinci kart LCL 0 0 0 0 ✓
X̄-R piston, m = 25: ikinci kart merkez 0,02276 0,02276 0,02276 6,9e−18 ✓
X̄-R piston, m = 25: ikinci kart UCL 0,048126 0,048126 0,04812533 6,7e−7 ✓
X̄-R piston, m = 25: kural 1 ihlal sayısı 3 3 — 0 ✓
X̄-R piston, m = 25: kural 1 alt grup numaraları toplamı 114 114 — 0 ✓
X̄-R piston, m = 25: kural 2 ihlal sayısı 3 3 — 0 ✓
X̄-R piston, m = 25: kural 2 alt grup numaraları toplamı 113 113 — 0 ✓
X̄-R piston, m = 25: kural 3 ihlal sayısı 2 2 — 0 ✓
X̄-R piston, m = 25: kural 3 alt grup numaraları toplamı 75 75 — 0 ✓
X̄-R piston, m = 25: kural 4 ihlal sayısı 0 0 — 0 ✓
X̄-R piston, m = 25: kural 4 alt grup numaraları toplamı 0 0 — 0 ✓
X̄-R piston: qcc'nin işaretlediği sınır dışı (37, 38, 39) 3 3 3 0 ✓
X̄-S piston, m = 25: σ̂ 0,00982998 0,00982998 0,00982998 6,7e−16 ✓
X̄-S piston, m = 25: birinci kart LCL 73,9879877 73,9879877 73,9879877 0 ✓
X̄-S piston, m = 25: birinci kart merkez 74,001176 74,001176 74,001176 1,9e−16 ✓
X̄-S piston, m = 25: birinci kart UCL 74,0143643 74,0143643 74,0143643 5,8e−16 ✓
X̄-S piston, m = 25: ikinci kart LCL 0 0 0 0 ✓
X̄-S piston, m = 25: ikinci kart merkez 0,00924004 0,00924004 0,00924004 4,0e−17 ✓
X̄-S piston, m = 25: ikinci kart UCL 0,01930242 0,01930242 0,01930242 6,9e−18 ✓
X̄-S piston, m = 25: kural 1 ihlal sayısı 3 3 — 0 ✓
X̄-S piston, m = 25: kural 1 alt grup numaraları toplamı 114 114 — 0 ✓
X̄-S piston, m = 25: kural 2 ihlal sayısı 3 3 — 0 ✓
X̄-S piston, m = 25: kural 2 alt grup numaraları toplamı 113 113 — 0 ✓
X̄-S piston, m = 25: kural 3 ihlal sayısı 2 2 — 0 ✓
X̄-S piston, m = 25: kural 3 alt grup numaraları toplamı 75 75 — 0 ✓
X̄-S piston, m = 25: kural 4 ihlal sayısı 0 0 — 0 ✓
X̄-S piston, m = 25: kural 4 alt grup numaraları toplamı 0 0 — 0 ✓
I-MR, 60 gözlem: σ̂ 0,00988368 0,00988368 0,00988368 1,0e−15 ✓
I-MR, 60 gözlem: birinci kart LCL 73,97163228 73,97163228 73,97163228 3,8e−16 ✓
I-MR, 60 gözlem: birinci kart merkez 74,00128333 74,00128333 74,00128333 3,8e−16 ✓
I-MR, 60 gözlem: birinci kart UCL 74,03093438 74,03093438 74,03093438 5,8e−16 ✓
I-MR, 60 gözlem: ikinci kart LCL 0 0 0 0 ✓
I-MR, 60 gözlem: ikinci kart merkez 0,01115254 0,01115254 0,01115254 4,2e−17 ✓
I-MR, 60 gözlem: ikinci kart UCL 0,03643014 0,03643014 0,03643014 5,8e−14 ✓
I-MR, 60 gözlem: kural 1 ihlal sayısı 0 0 — 0 ✓
I-MR, 60 gözlem: kural 1 alt grup numaraları toplamı 0 0 — 0 ✓
I-MR, 60 gözlem: kural 2 ihlal sayısı 0 0 — 0 ✓
I-MR, 60 gözlem: kural 2 alt grup numaraları toplamı 0 0 — 0 ✓
I-MR, 60 gözlem: kural 3 ihlal sayısı 0 0 — 0 ✓
I-MR, 60 gözlem: kural 3 alt grup numaraları toplamı 0 0 — 0 ✓
I-MR, 60 gözlem: kural 4 ihlal sayısı 0 0 — 0 ✓
I-MR, 60 gözlem: kural 4 alt grup numaraları toplamı 0 0 — 0 ✓
I-MR, Aşama I 30: σ̂ 0,01145983 0,01145983 0,01145983 2,4e−14 ✓
I-MR, Aşama I 30: birinci kart LCL 73,96908717 73,96908717 73,96908717 1,9e−16 ✓
I-MR, Aşama I 30: birinci kart merkez 74,00346667 74,00346667 74,00346667 5,8e−16 ✓
I-MR, Aşama I 30: birinci kart UCL 74,03784616 74,03784616 74,03784616 0 ✓
I-MR, Aşama I 30: ikinci kart LCL 0 0 0 0 ✓
I-MR, Aşama I 30: ikinci kart merkez 0,01293103 0,01293103 0,01293103 4,0e−17 ✓
I-MR, Aşama I 30: ikinci kart UCL 0,04223964 0,04223964 0,04223964 6,7e−14 ✓
I-MR, Aşama I 30: kural 1 ihlal sayısı 0 0 — 0 ✓
I-MR, Aşama I 30: kural 1 alt grup numaraları toplamı 0 0 — 0 ✓
I-MR, Aşama I 30: kural 2 ihlal sayısı 0 0 — 0 ✓
I-MR, Aşama I 30: kural 2 alt grup numaraları toplamı 0 0 — 0 ✓
I-MR, Aşama I 30: kural 3 ihlal sayısı 0 0 — 0 ✓
I-MR, Aşama I 30: kural 3 alt grup numaraları toplamı 0 0 — 0 ✓
I-MR, Aşama I 30: kural 4 ihlal sayısı 0 0 — 0 ✓
I-MR, Aşama I 30: kural 4 alt grup numaraları toplamı 0 0 — 0 ✓
Verilen μ₀ = 74, σ = 0,01: σ̂ 0,01 0,01 0,01 0 ✓
Verilen μ₀ = 74, σ = 0,01: birinci kart LCL 73,98658359 73,98658359 73,98658359 0 ✓
Verilen μ₀ = 74, σ = 0,01: birinci kart merkez 74 74 74 0 ✓
Verilen μ₀ = 74, σ = 0,01: birinci kart UCL 74,01341641 74,01341641 74,01341641 0 ✓
Verilen μ₀ = 74, σ = 0,01: ikinci kart LCL 0 0 — 0 ✓
Verilen μ₀ = 74, σ = 0,01: ikinci kart merkez 0,02325929 0,02325929 — 1,0e−17 ✓
Verilen μ₀ = 74, σ = 0,01: ikinci kart UCL 0,04918175 0,04918175 — 3,5e−15 ✓
Verilen μ₀ = 74, σ = 0,01: kural 1 ihlal sayısı 3 3 — 0 ✓
Verilen μ₀ = 74, σ = 0,01: kural 1 alt grup numaraları toplamı 114 114 — 0 ✓
Verilen μ₀ = 74, σ = 0,01: kural 2 ihlal sayısı 3 3 — 0 ✓
Verilen μ₀ = 74, σ = 0,01: kural 2 alt grup numaraları toplamı 113 113 — 0 ✓
Verilen μ₀ = 74, σ = 0,01: kural 3 ihlal sayısı 2 2 — 0 ✓
Verilen μ₀ = 74, σ = 0,01: kural 3 alt grup numaraları toplamı 75 75 — 0 ✓
Verilen μ₀ = 74, σ = 0,01: kural 4 ihlal sayısı 0 0 — 0 ✓
Verilen μ₀ = 74, σ = 0,01: kural 4 alt grup numaraları toplamı 0 0 — 0 ✓
m = 0 (hepsi): σ̂ 0,01007124 0,01007124 0,01007094 3,1e−7 ✓
m = 0 (hepsi): birinci kart LCL 73,99009301 73,99009301 73,99009342 5,6e−9 ✓
m = 0 (hepsi): birinci kart merkez 74,003605 74,003605 74,003605 0 ✓
m = 0 (hepsi): birinci kart UCL 74,01711699 74,01711699 74,01711658 5,6e−9 ✓
m = 0 (hepsi): ikinci kart LCL 0 0 0 0 ✓
m = 0 (hepsi): ikinci kart merkez 0,023425 0,023425 0,023425 0 ✓
m = 0 (hepsi): ikinci kart UCL 0,04953214 0,04953214 0,04953145 6,9e−7 ✓
m = 0 (hepsi): kural 1 ihlal sayısı 2 2 — 0 ✓
m = 0 (hepsi): kural 1 alt grup numaraları toplamı 77 77 — 0 ✓
m = 0 (hepsi): kural 2 ihlal sayısı 2 2 — 0 ✓
m = 0 (hepsi): kural 2 alt grup numaraları toplamı 78 78 — 0 ✓
m = 0 (hepsi): kural 3 ihlal sayısı 2 2 — 0 ✓
m = 0 (hepsi): kural 3 alt grup numaraları toplamı 52 52 — 0 ✓
m = 0 (hepsi): kural 4 ihlal sayısı 0 0 — 0 ✓
m = 0 (hepsi): kural 4 alt grup numaraları toplamı 0 0 — 0 ✓
2σ sınırları: σ̂ 0,00978534 0,00978534 0,00978504 3,0e−7 ✓
2σ sınırları: birinci kart LCL 73,99242373 73,99242373 73,992424 3,6e−9 ✓
2σ sınırları: birinci kart merkez 74,001176 74,001176 74,001176 1,9e−16 ✓
2σ sınırları: birinci kart UCL 74,00992827 74,00992827 74,009928 3,6e−9 ✓
2σ sınırları: ikinci kart LCL 0,00584933 0,00584933 0,00584978 4,5e−7 ✓
2σ sınırları: ikinci kart merkez 0,02276 0,02276 0,02276 6,9e−18 ✓
2σ sınırları: ikinci kart UCL 0,03967067 0,03967067 0,03967022 4,5e−7 ✓
2,5σ sınırları: σ̂ 0,00978534 0,00978534 0,00978504 3,0e−7 ✓
2,5σ sınırları: birinci kart LCL 73,99023566 73,99023566 73,99023599 4,5e−9 ✓
2,5σ sınırları: birinci kart merkez 74,001176 74,001176 74,001176 1,9e−16 ✓
2,5σ sınırları: birinci kart UCL 74,01211634 74,01211634 74,01211601 4,5e−9 ✓
2,5σ sınırları: ikinci kart LCL 0,00162167 0,00162167 — 2,9e−15 ✓
2,5σ sınırları: ikinci kart merkez 0,02276 0,02276 — 6,9e−18 ✓
2,5σ sınırları: ikinci kart UCL 0,04389833 0,04389833 — 2,8e−15 ✓
Dengesiz alt gruplar X̄-R: σ̂ 0,01021794 0,01021794 0,01021747 4,7e−7 ✓
Dengesiz alt gruplar X̄-R: birinci kart LCL 73,98994761 73,98994761 73,98994823 8,5e−9 ✓
Dengesiz alt gruplar X̄-R: birinci kart merkez 74,00365641 74,00365641 74,00365641 1,9e−16 ✓
Dengesiz alt gruplar X̄-R: birinci kart UCL 74,01736521 74,01736521 74,01736459 8,5e−9 ✓
Dengesiz alt gruplar X̄-R: ikinci kart LCL 0 0 — 0 ✓
Dengesiz alt gruplar X̄-R: ikinci kart merkez 0,0237662 0,0237662 — 4,9e−17 ✓
Dengesiz alt gruplar X̄-R: ikinci kart UCL 0,05025361 0,05025361 — 3,6e−15 ✓
Dengesiz alt gruplar X̄-R: kural 1 ihlal sayısı 2 2 — 0 ✓
Dengesiz alt gruplar X̄-R: kural 1 alt grup numaraları toplamı 77 77 — 0 ✓
Dengesiz alt gruplar X̄-R: kural 2 ihlal sayısı 2 2 — 0 ✓
Dengesiz alt gruplar X̄-R: kural 2 alt grup numaraları toplamı 78 78 — 0 ✓
Dengesiz alt gruplar X̄-R: kural 3 ihlal sayısı 2 2 — 0 ✓
Dengesiz alt gruplar X̄-R: kural 3 alt grup numaraları toplamı 52 52 — 0 ✓
Dengesiz alt gruplar X̄-R: kural 4 ihlal sayısı 0 0 — 0 ✓
Dengesiz alt gruplar X̄-R: kural 4 alt grup numaraları toplamı 0 0 — 0 ✓
Dengesiz alt gruplar X̄-S: σ̂ 0,01019858 0,01019858 0,01019858 4,4e−14 ✓
Dengesiz alt gruplar X̄-S: birinci kart LCL 73,98997358 73,98997358 73,98997358 1,9e−16 ✓
Dengesiz alt gruplar X̄-S: birinci kart merkez 74,00365641 74,00365641 74,00365641 1,9e−16 ✓
Dengesiz alt gruplar X̄-S: birinci kart UCL 74,01733924 74,01733924 74,01733924 0 ✓
Dengesiz alt gruplar X̄-S: ikinci kart LCL 0 0 — 0 ✓
Dengesiz alt gruplar X̄-S: ikinci kart merkez 0,00958652 0,00958652 — 1,7e−17 ✓
Dengesiz alt gruplar X̄-S: ikinci kart UCL 0,02002622 0,02002622 — 2,4e−17 ✓
Dengesiz alt gruplar X̄-S: kural 1 ihlal sayısı 2 2 — 0 ✓
Dengesiz alt gruplar X̄-S: kural 1 alt grup numaraları toplamı 77 77 — 0 ✓
Dengesiz alt gruplar X̄-S: kural 2 ihlal sayısı 2 2 — 0 ✓
Dengesiz alt gruplar X̄-S: kural 2 alt grup numaraları toplamı 78 78 — 0 ✓
Dengesiz alt gruplar X̄-S: kural 3 ihlal sayısı 2 2 — 0 ✓
Dengesiz alt gruplar X̄-S: kural 3 alt grup numaraları toplamı 52 52 — 0 ✓
Dengesiz alt gruplar X̄-S: kural 4 ihlal sayısı 0 0 — 0 ✓
Dengesiz alt gruplar X̄-S: kural 4 alt grup numaraları toplamı 0 0 — 0 ✓
Kayma (Aşama II), seri 9: σ̂ 0,91068576 0,91068576 — 1,8e−13 ✓
Kayma (Aşama II), seri 9: birinci kart LCL 8,6076216 8,6076216 — 0 ✓
Kayma (Aşama II), seri 9: birinci kart merkez 9,82943476 9,82943476 — 3,6e−16 ✓
Kayma (Aşama II), seri 9: birinci kart UCL 11,05124792 11,05124792 — 1,4e−15 ✓
Kayma (Aşama II), seri 9: ikinci kart LCL 0 0 — 0 ✓
Kayma (Aşama II), seri 9: ikinci kart merkez 2,11819037 2,11819037 — 2,1e−16 ✓
Kayma (Aşama II), seri 9: ikinci kart UCL 4,47891173 4,47891173 — 7,1e−14 ✓
Kayma (Aşama II), seri 9: kural 1 ihlal sayısı 15 15 — 0 ✓
Kayma (Aşama II), seri 9: kural 1 alt grup numaraları toplamı 495 495 — 0 ✓
Kayma (Aşama II), seri 9: kural 2 ihlal sayısı 7 7 — 0 ✓
Kayma (Aşama II), seri 9: kural 2 alt grup numaraları toplamı 231 231 — 0 ✓
Kayma (Aşama II), seri 9: kural 3 ihlal sayısı 3 3 — 0 ✓
Kayma (Aşama II), seri 9: kural 3 alt grup numaraları toplamı 99 99 — 0 ✓
Kayma (Aşama II), seri 9: kural 4 ihlal sayısı 1 1 — 0 ✓
Kayma (Aşama II), seri 9: kural 4 alt grup numaraları toplamı 34 34 — 0 ✓
Seri uzunluğu 6: σ̂ 0,00978534 0,00978534 — 3,2e−15 ✓
Seri uzunluğu 6: birinci kart LCL 73,98804759 73,98804759 — 3,8e−16 ✓
Seri uzunluğu 6: birinci kart merkez 74,001176 74,001176 — 1,9e−16 ✓
Seri uzunluğu 6: birinci kart UCL 74,01430441 74,01430441 — 0 ✓
Seri uzunluğu 6: ikinci kart LCL 0 0 — 0 ✓
Seri uzunluğu 6: ikinci kart merkez 0,02276 0,02276 — 6,9e−18 ✓
Seri uzunluğu 6: ikinci kart UCL 0,048126 0,048126 — 3,4e−15 ✓
Seri uzunluğu 6: kural 1 ihlal sayısı 3 3 — 0 ✓
Seri uzunluğu 6: kural 1 alt grup numaraları toplamı 114 114 — 0 ✓
Seri uzunluğu 6: kural 2 ihlal sayısı 3 3 — 0 ✓
Seri uzunluğu 6: kural 2 alt grup numaraları toplamı 113 113 — 0 ✓
Seri uzunluğu 6: kural 3 ihlal sayısı 2 2 — 0 ✓
Seri uzunluğu 6: kural 3 alt grup numaraları toplamı 75 75 — 0 ✓
Seri uzunluğu 6: kural 4 ihlal sayısı 1 1 — 0 ✓
Seri uzunluğu 6: kural 4 alt grup numaraları toplamı 39 39 — 0 ✓
Eksik gözlemli: σ̂ 0,00991004 0,00991004 — 4,0e−16 ✓
Eksik gözlemli: birinci kart LCL 73,98891955 73,98891955 — 1,9e−16 ✓
Eksik gözlemli: birinci kart merkez 74,00378462 74,00378462 — 1,9e−16 ✓
Eksik gözlemli: birinci kart UCL 74,01864968 74,01864968 — 1,9e−16 ✓
Eksik gözlemli: ikinci kart LCL 0 0 — 0 ✓
Eksik gözlemli: ikinci kart merkez 0,02040231 0,02040231 — 3,1e−17 ✓
Eksik gözlemli: ikinci kart UCL 0,04655912 0,04655912 — 4,0e−15 ✓
Eksik gözlemli: kural 1 ihlal sayısı 3 3 — 0 ✓
Eksik gözlemli: kural 1 alt grup numaraları toplamı 91 91 — 0 ✓
Eksik gözlemli: kural 2 ihlal sayısı 2 2 — 0 ✓
Eksik gözlemli: kural 2 alt grup numaraları toplamı 78 78 — 0 ✓
Eksik gözlemli: kural 3 ihlal sayısı 2 2 — 0 ✓
Eksik gözlemli: kural 3 alt grup numaraları toplamı 52 52 — 0 ✓
Eksik gözlemli: kural 4 ihlal sayısı 1 1 — 0 ✓
Eksik gözlemli: kural 4 alt grup numaraları toplamı 12 12 — 0 ✓
Büyük alt grup n = 60, X̄-S: σ̂ 0,00910731 0,00910731 0,00910731 1,2e−15 ✓
Büyük alt grup n = 60, X̄-S: birinci kart LCL 73,99601124 73,99601124 73,99601124 1,9e−16 ✓
Büyük alt grup n = 60, X̄-S: birinci kart merkez 73,99953849 73,99953849 73,99953849 1,9e−16 ✓
Büyük alt grup n = 60, X̄-S: birinci kart UCL 74,00306574 74,00306574 74,00306574 5,8e−16 ✓
Büyük alt grup n = 60, X̄-S: ikinci kart LCL 0,006559 0,006559 0,006559 3,4e−15 ✓
Büyük alt grup n = 60, X̄-S: ikinci kart merkez 0,00906881 0,00906881 0,00906881 8,7e−18 ✓
Büyük alt grup n = 60, X̄-S: ikinci kart UCL 0,01157862 0,01157862 0,01157862 3,4e−15 ✓
n = 7: A₂ = (UCL − x̿)/R̄ 0,41928396 0,41928396 0,41928396 4,6e−12 ✓
n = 7: D₃ = LCL_R/R̄ 0,07570774 0,07570774 0,07570774 6,7e−11 ✓
n = 7: D₄ = UCL_R/R̄ 1,92429226 1,92429226 1,92429226 3,5e−11 ✓
n = 7: A₃ = (UCL − x̿)/S̄ 1,1819161 1,1819161 1,1819161 9,0e−15 ✓
n = 7: B₃ = LCL_S/S̄ 0,11768503 0,11768503 0,11768503 2,8e−16 ✓
n = 7: B₄ = UCL_S/S̄ 1,88231497 1,88231497 1,88231497 3,5e−16 ✓
n = 10: A₂ = (UCL − x̿)/R̄ 0,30826373 0,30826373 0,30826373 1,3e−10 ✓
n = 10: D₃ = LCL_R/R̄ 0,22302266 0,22302266 0,22302266 4,6e−10 ✓
n = 10: D₄ = UCL_R/R̄ 1,77697734 1,77697734 1,77697734 2,6e−10 ✓
n = 10: A₃ = (UCL − x̿)/S̄ 0,97535008 0,97535008 0,97535008 5,2e−15 ✓
n = 10: B₃ = LCL_S/S̄ 0,28370556 0,28370556 0,28370556 2,4e−15 ✓
n = 10: B₄ = UCL_S/S̄ 1,71629444 1,71629444 1,71629444 3,2e−15 ✓
n = 5: D₄ = UCL_R/R̄ 2,11449915 2,11449915 2,11449915 4,6e−12 ✓
n = 5: B₄ = UCL_S/S̄ 2,08899787 2,08899787 2,08899787 6,2e−15 ✓
n = 2 (I-MR): D₄ = UCL_MR/MR̄ 3,26653192 3,26653192 3,26653192 1,6e−12 ✓

Ölçütü karşılayan: 202/202. X̄-R, X̄-S ve verilen-σ satırları qcc'ye (R'nin kendi d2/c4 tablosu 3–4 basamaktır; fark 10⁻⁷ mertebesindedir), I-MR, büyük alt grup ve sabit satırları kesin sabitlerle (R: ptukey ve kapalı c4) karşılaştırılır. Bağımsız Python hesabı sabitleri sayısal integralle üretir; yayımlanmış tabloyla (n = 2…10, 9 sabit) tablo basamağında tam uyuşur (en büyük fark 0). qcc'nin Western Electric kuralları yürüyen, yinelenen kalıpları (aynı noktaları yeniden sayan) ve 7'lik dizi kuralını kullanır; bu nedenle kural 2–4 için qcc ile karşılaştırma yapılmaz, bağımsız Python gerçeklemesi aynı tanımla yazılmıştır.

Yayımlı değer. Montgomery (2009; R paketi qcc belgesinde de aynıdır): piston halkası verisinde ilk 25 alt grupla \bar{\bar x}=74{,}001, \bar R=0{,}023, X̄ sınırları 73{,}988 ve 74{,}014; yeni verilerde 37, 38 ve 39. alt gruplar X̄ üst sınırının üstündedir. MerQuR+'ın ürettiği 74{,}001176; 0{,}022760; 73{,}988048; 74{,}014304 ve kural 1 için 37, 38, 39 bunlarla uyuşur. Tablo sabitleri n=2–10 için yayımlı üç basamak (c₄ için dört) tablo basamağında tam uyuşur (elle_hesap.json: tablo_fark =0).

118.7 Çıktıyı okuma

Örnek ayar (kk_ornek; stdout.txt):

X̄-R kartı: σ̂ = 0,00978534 (R̄/d2), Aşama I 25 alt grup; sınır dışı 3 alt grup, kural ihlali olan 5 alt grup.

Tablolar: 1 kontrol sınırları, 2 süreç değişkenliği, 3 alt grup tablosu, 4 kural ihlalleri (kural ihlali ikinci karttaki sınır dışı alt grup varsa metin olarak da yazılır).

Tablo 1 (kontrol sınırları, Aşama I ilk 25 alt grup, 3 σ):

kart alt_sinir merkez ust_sinir
X̄ 73.988048 74.001176 74.014304
R 0.000000 0.022760 0.048126

Tablo 2 (süreç değişkenliği):

olcut deger
Süreç σ kestirimi 0,00978533760741
σ yöntemi R̄/d2
Alt grup sayısı 40
Aşama I alt grup sayısı 25
Gözlem sayısı 200
Alt grup sırası sayısal kimlik, artan

Tablo 3 (alt grup tablosu; son sekiz alt grup; kurallar ihlal edilen Western Electric kuralları):

alt_grup n asama istatistik alt_sinir ust_sinir R ikinci_ust ikinci_disi kurallar
33 5 II 73.9978 73.988048 74.014304 0.014 0.048126 False
34 5 II 74.0112 73.988048 74.014304 0.025 0.048126 False
35 5 II 74.0126 73.988048 74.014304 0.030 0.048126 False 2 3
36 5 II 74.0040 73.988048 74.014304 0.034 0.048126 False
37 5 II 74.0166 73.988048 74.014304 0.019 0.048126 False 1
38 5 II 74.0196 73.988048 74.014304 0.025 0.048126 False 1 2
39 5 II 74.0234 73.988048 74.014304 0.023 0.048126 False 1
40 5 II 74.0128 73.988048 74.014304 0.029 0.048126 False 2 3

Tablo 4 (kural ihlalleri):

kural ihlal_sayisi alt_gruplar
1: bir nokta kontrol sınırı dışında 3 37, 38, 39
2: 3 noktadan 2'si aynı yanda 2σ ötesinde 3 35, 38, 40
3: 5 noktadan 4'ü aynı yanda 1σ ötesinde 2 35, 40
4: art arda 8 nokta merkezin aynı yanında 0

Şekil 118.1. X̄-R kontrol kartı (piston halkası, ilk 25 alt grup Aşama I). Üst panel X̄, alt panel R; kesikli kırmızı çizgiler sınırlar, kırmızı noktalar sınır dışı ya da kural ihlali olan alt gruplar (35, 37, 38, 39, 40), dikey nokta çizgisi Aşama I/II sınırıdır. R kartında alt sınır 0'dadır.

Şekil 118.2. I-MR kontrol kartı (ilk 60 gözlem; Aşama I). Bütün noktalar sınırlar içindedir; kırmızı nokta yoktur.

Öğe Ne yazar Nasıl yorumlanır
Kontrol sınırları (tablo 1) Birinci kartın ve ikinci kartın alt/merkez/üst çizgisi (ilk alt grubun büyüklüğüyle) Sınırların içinde kalmak istikrarın yeterli koşulu değildir; kurallara da bakılır
Süreç değişkenliği (tablo 2) σ̂, yöntemi, alt grup ve gözlem sayısı σ̂ sürecin kısa dönem (alt grup içi) değişkenliğidir; toplam sd'den küçük olabilir
Alt grup tablosu (tablo 3) Her alt grup için istatistik, sınırlar, ikinci kart, ihlal edilen kurallar ikinci_disi yalnız R/S/MR kartı sınır dışıysa doğrudur; kurallar yalnız birinci kart içindir
Kural ihlalleri (tablo 4) Her kural için kaç ve hangi alt grupta Aşama II'deki ihlal özel neden araştırmasını tetikler
Metin σ̂, Aşama I büyüklüğü, sınır dışı ve ihlalli alt grup sayısı "Kural ihlali olan alt grup" kuralların birleşimidir (5 = 35, 37, 38, 39, 40)

Rapor cümlesi. Piston halkası iç çapının X̄-R kartı, ilk 25 alt grupla (Aşama I; n=5) kuruldu: \hat\sigma=\bar R/d_2=0{,}00979 mm, X̄ sınırları 73{,}988–74{,}014 mm, R üst sınırı 0{,}048 mm. Aşama II'de (26–40. alt gruplar) 37, 38 ve 39. alt gruplar üst kontrol sınırının üzerindeydi; 35. ve 40. alt gruplarda Western Electric kural 2 ve 3, 38. alt grupta kural 2 tetiklendi. R kartında sınır dışı alt grup yoktu. Süreç ortalaması Aşama II'de yukarı kaymıştır.

118.8 Sık hatalar ve tuzaklar

  • Sınırlar Aşama I'den, noktalar bütün veriden değerlendirilir. Alt grup 26–40 sınırların hesabına girmez; kalibrasyon = 0 yazılırsa bütün alt gruplar Aşama I olur ve sınırlar kaymış verinin içerdiği yayılmayla şişer (örnekte σ̂ 0{,}00979\to0{,}01007, sınır dışı 3 yerine 2).
  • Aşama I'de kontrol dışı noktalar atılmaz. Aşama I'de ihlal varsa önce neden araştırılmalı, düzeltilmemiş özel nedenlerle kestirilmiş sınır kullanılmamalıdır; şablon tek geçişlidir (bulgu B5).
  • Alt grup sırası sütun türüne bağlıdır (varsayılanda). Kimlik sayısalsa artan, kategorik ya da metinse dosyadaki ilk görülme sırasıdır; satırlar kimliğe göre sıralı değilse Western Electric kuralları 2–4 iki kartta farklı çıkar (kk_ters: kural 2 38, 40; kk_ters_kat: kural 2 yalnız 38). Kimlikleri dosyada artan sırada tutun ya da alt_grup_sirasi = dosya seçin: sıra her türde dosya sırası olur ve kk_ters sonucu kk_ters_kat ile aynıdır (B7).
  • Kural 4'ün başlığı seçtiğiniz uzunluğu yazar. seri_uzunlugu = 9 iken özet satırı "4: art arda 9 nokta merkezin aynı yanında" olur; kural aynı uzunlukla çalışır (261; kk_kayma).
  • Kalıp bir kez sayılır. Sürekli bir kayma boyunca kural 2 ve 4 her noktada değil, aralıklı tetiklenir; "ihlalli alt grup" sayısı kaymanın uzunluğunu yansıtmaz (kk_kayma: 15 sınır dışı nokta, kural 2 yalnız her ikinci noktada, kural 4 yalnız 34'te).
  • Dengesiz alt gruplarda σ̂ ağırlıksızdır. \hat\sigma R_i/d_2(n_i) ortalamasıdır; ağırlıklı havuzlu SS'den farklıdır (B6). Tablo 1 yalnız ilk alt grubun sınırlarını verir (B4).
  • I-MR ve eksik ölçüm. Boş gözlem satırı atılır ve atılan satır numaraları bir not satırıyla yazılır (102–105); boşluğun iki yanındaki gözlemlerin farkı hareketli aralık sayılmaz (NA, 146), \overline{MR} yalnız art arda satırların farklarından hesaplanır (148). kk_imr_eksik (60 gözlemin 4'ü boş): \hat\sigma=0{,}00937355, 56 gözlem. Gözlem sayısı özet tablosunda ve sonuç cümlesinde "gözlem" diye yazılır.
  • I-MR ardışıklığa dayanır. Satır sırası zaman sırasıdır; dosyada sıralama bozuksa hareketli aralık anlamını yitirir. Mevsimsel ya da otokorelasyonlu bir sürece I-MR uygulamak sahte alarm üretir.
  • kalibrasyon \ge k sessizce "hepsi" olur (B3).
  • Sabit ölçümler, <5 alt grup, tek ölçümlü alt grup, n>50 (R) hatayla durur (118.2); X̄-S'te n>50 çalışır (kk_buyuk_s).
  • Tohum. Şablonda rastgelelik yoktur (benzetim, bootstrap, rastgele alt örnek yok); kod panelinin Tohum alanı (Bölüm 1.3) sonucu değiştirmez.

118.9 Uzman soruları

S1. Sınırlar neden ders kitabı sabitleriyle 10^{-4} farklı çıkabilir?

Şablon d_2, d_3, c_4'ü tablodan değil kesin integralden alır; kitaplar 3–4 basamağa yuvarlanmış tablo kullanır. n=5 için A_2=0{,}576819 iken tablo 0{,}577'dir; A_2\bar R=0{,}013128 ile 0{,}577\cdot0{,}02276=0{,}013133 arası fark 5\cdot10^{-6}'dır. qcc de 3–4 basamaklı tablo kullandığı için MerQuR+ ile farkı 10^{-7}–10^{-5} mertebesindedir (118.6.1).

S2. Neden m=25 ve neden Aşama I'de kontrol dışı nokta atılmıyor?

m sınırların duyarlığını belirler; kestirilmiş parametreyle gerçek ARL nominalden ayrışır ve küçük m için ayrışma büyüktür (Jensen ve ark., 2006); uygulamada 20–25 alt grup alt sınır sayılır. Şablon yinelemeli temizleme yapmaz: ilk m alt grubun hepsi kullanılır. Aşama I'de ihlal varsa kullanıcı önce özel nedeni bulmalı, sonra ilgili alt grupları veriden çıkarıp yeniden çalıştırmalıdır.

S3. X̄-R yerine X̄-S ne zaman?

n>10 civarında aralık yalnız iki uç değere dayandığından verimi düşer; s tüm gözlemleri kullanır. n\le 5'te iki kestirici verimde yakındır (piston verisinde \hat\sigma_R=0{,}00978534, \hat\sigma_S=0{,}00982998). Şablon R kartında n\le 50 ister (aralık sabitleri bu aralıkta tanımlıdır); S kartında üst sınır yoktur.

S4. I-MR'de neden hareketli aralık d_2(2)=1{,}128 ile bölünüyor?

İki bağımsız normal gözlemin farkının mutlak değeri \sigma\sqrt2\,|Z|'dir; beklenen değeri \sigma\cdot2/\sqrt\pi=1{,}128\sigma'dır. Bu nedenle \overline{MR}/1{,}128 σ'nın yansız kestiricisidir (gözlemler bağımsız ve süreç sabitse). Ortalamadaki bir kayma tek bir MR'yi büyütür ama σ̂'yı hem kaydırmaz hem şişirmez; bu I-MR'nin kayma duyarlılığının kaynağıdır.

S5. Kural 2, 3 ve 4 neden "tekrar saymıyor"?

Kural 2–4 ardışık pencerelerde çakışır; kaymış bir süreçte her yeni nokta yeni bir pencere tetikler ve ihlal sayısı kaymanın uzunluğuyla şişer. Şablon, bir kalıbı tetikleyen noktaları aynı kural için "kullanılmış" sayar (kullanildi); kalıp bir kez işaretlenir. Sonuçta ihlalli alt grup sayısı kaymanın uzunluğundan çok kalıp sayısını yansıtır. qcc gibi yinelenen sayım yapan araçlarla sayılar farklıdır, kural 1 aynıdır.

S6. Kural 4 için 8 mi 9 mu?

Western Electric 8, Nelson (1984) 9 önerir. Olasılık hesabıyla tek yönde 8 ardışık nokta 2\cdot0{,}5^8=0{,}0078, 9 nokta 2\cdot0{,}5^9=0{,}0039 yanlış alarm verir; seçim yanlış alarm ve duyarlılık arasında bir ödünleşmedir. seri_uzunlugu 6–15 arası seçilebilir; özet tablosundaki kural etiketi seçilen uzunluğu yazar (261).

S7. Başka bir paketle fark var mı?

qcc X̄, R, S ve I-MR sınırlarını ve σ̂'yı (varsayılan UWAVE-R, UWAVE-SD, MR) şablonla 10^{-7} içinde verir (sabit tablosu kaynaklı); yalnız Western Electric kuralları farklıdır (yinelenen sayım, kural 4 için 7 nokta). Dengesiz alt gruplarda qcc R ve S kartını ortak bir merkezle çizer; şablon her alt grup için ayrı sınır hesaplar.

S8. Kod panelinin Tohum alanı sonucu değiştirir mi?

Hayır. Şablonda rastgele sayı üretimi yoktur; her çalıştırma aynı veride aynı sonucu verir. Tohum alanı yalnız sonuç kartının künyesine yazılır (Bölüm 1.3).

118.10 Kaynaklar

  • Champ, C. W., & Woodall, W. H. (1987). Exact results for Shewhart control charts with supplementary runs rules. Technometrics, 29(4), 393–399. https://doi.org/10.1080/00401706.1987.10488266
  • Harris, C. R., Millman, K. J., van der Walt, S. J., et al. (2020). Array programming with NumPy. Nature, 585(7825), 357–362. https://doi.org/10.1038/s41586-020-2649-2
  • Jensen, W. A., Jones-Farmer, L. A., Champ, C. W., & Woodall, W. H. (2006). Effects of parameter estimation on control chart properties: A literature review. Journal of Quality Technology, 38(4), 349–364. https://doi.org/10.1080/00224065.2006.11918623
  • Montgomery, D. C. (2009). Introduction to statistical quality control (6. bas.). Wiley.
  • Nelson, L. S. (1984). The Shewhart control chart—tests for special causes. Journal of Quality Technology, 16(4), 237–239. https://doi.org/10.1080/00224065.1984.11978921
  • R Core Team (2026). R: A language and environment for statistical computing. R Foundation for Statistical Computing. https://www.R-project.org/
  • Scrucca, L. (2026). qcc: Quality control charts (R paketi sürüm 2.7). https://doi.org/10.32614/CRAN.package.qcc
  • Shewhart, W. A. (1931). Economic control of quality of manufactured product. Van Nostrand.
  • Tippett, L. H. C. (1925). On the extreme individuals and the range of samples taken from a normal population. Biometrika, 17(3–4), 364–387. https://doi.org/10.1093/biomet/17.3-4.364
  • Virtanen, P., Gommers, R., Oliphant, T. E., et al. (2020). SciPy 1.0: Fundamental algorithms for scientific computing in Python. Nature Methods, 17(3), 261–272. https://doi.org/10.1038/s41592-019-0686-2
  • Western Electric Company (1956). Statistical quality control handbook. Western Electric.
  • Woodall, W. H. (2000). Controversies and contradictions in statistical process control. Journal of Quality Technology, 32(4), 341–350. https://doi.org/10.1080/00224065.2000.11980013