MerQuR+Başvuru Kitabı

9. Karışım deneyleri: simpleks ve kısıtlı bölge tasarımları, Scheffé modelleri, üçgen kontur ve iz grafikleri

Şablon kimliği: karisim_deneyi · Kategori: deney tasarımı · Dil: R · Dosya: pro/sablonlar/deney_tasarimi/karisim_deneyi.R (satır 1–636; üstbilgi 1–177) · Örnek veri: _ornek/karisim_deneyi_iplik.csv · Paketler: yalnız taban R (stats, graphics)

9.1 Ne işe yarar

Karışım deneyinde faktörler bir bütünün oranlarıdır: bir alaşımın metalleri, bir yemin ham maddeleri, bir harcın bileşenleri. Yanıt, bileşenlerin miktarına değil birbirine oranına bağlıdır ve oranların toplamı sabittir. Şablon böyle deneyler için iki işi görür: deneme noktalarını üretir (tasarım kipi) ve yürütülmüş bir denemeyi Scheffé'nin karışım polinomlarıyla çözümleyip en iyi karışımı arar (çözümleme kipi). Cevapladığı soru şudur: "Bileşenleri hangi oranlarda karıştırmalıyım ve her bileşen yanıtı nasıl etkiliyor?"

\sum_{i=1}^{q}x_i=1,\quad x_i\ge0;\qquad y=\sum_{i=1}^{q}\beta_i x_i+\sum_{i<j}\beta_{ij}x_ix_j+\varepsilon
  • x_i: i. bileşenin oranı; q bileşen sayısı. Deneme bölgesi, q-1 boyutlu bir simplekstir (üç bileşende üçgen, dört bileşende dörtyüzlü).
  • \beta_i: yalnız i. bileşenden oluşan karışımın (x_i=1) beklenen yanıtı.
  • \beta_{ij}: iki bileşenin doğrusal karışım kuralından sapması. Pozitifse karışım, bileşenlerin ağırlıklı ortalamasından yüksek yanıt verir; 50{:}50 karışımda sapma \beta_{ij}/4'tür.
  • Modelde kesişim yoktur (9.4.1).

Ne zaman kullanılır? Faktörler toplamı sabit oranlar ya da miktarlar olduğunda; bileşenlerin alt ve üst sınırları varsa ve bu kısıtlı bölgede deneme noktaları seçilecekse; bileşenlerin birlikte etkisi (uyum, karşıtlık) ve en iyi karışım aranıyorsa; üç bileşenli bir yüzey üçgen kontur grafiğiyle gösterilecekse.

Ne zaman kullanılmaz?

  • Faktörler birbirinden bağımsız değiştirilebiliyorsa (sıcaklık, süre, basınç): yanit_yuzeyi_tasarim (Bölüm 14) ya da kesirli_faktoriyel (Bölüm 10).
  • Yanıt, karışımın oranlarına ek olarak toplam miktara ya da süreç değişkenlerine de bağlıysa: şablonun modeli bunları içermez; oranlar ve süreç değişkenleri birlikte temel programdaki Doğrusal Regresyon ile, elle kurulan terimlerle modellenir.
  • Kısıtlı bölgede belirli bir model için en az denemeli tasarım aranıyorsa: bu şablonun ürettiği uç nokta ve merkezler aday küme olarak optimal_tasarim'a (Bölüm 13) verilir.
  • Bileşenlerden yalnız biri değişiyor, ötekiler sabitse: bu bir karışım deneyi değildir; temel programdaki Tek Yönlü ANOVA ya da Doğrusal Regresyon.

Temel programla ilişki. Temel programın regresyon analizleri kesişimli model kurar; toplamı 1 olan sütunlarla kesişim birlikte kestirilemez ve bir bileşen dışarıda bırakılmak zorunda kalır. O zaman katsayılar "saf bileşenin yanıtı" anlamını yitirir. Bu şablon kesişimsiz Scheffé biçimini kurar, R^2'yi bu modele uygun tanımla verir ve karışıma özgü tasarım, iz ve üçgen grafiklerini ekler.

9.2 Şablonun girdileri

Form, üstbilgideki yirmi iki [[param]] bloğundan kurulur (karisim_deneyi.R:10–176). Kip seçimi hangi alanların okunduğunu belirler: tasarim yalnız bileşen adlarını ve tasarım alanlarını, cozumleme veriyi ve model alanlarını, ikisi hepsini kullanır.

Alan (form etiketi) · ad Tür · sekme Varsayılan Geçerli değerler Kodda etkisi
Karışım bileşenleri · bilesenler sütunlar · Değişkenler — 2–12 sayısal sütun Bileşen adları ve sırası (184–187).
Yanıt · y sayısal sütun · Değişkenler boş sayısal sütun ya da boş Çözümlemede bağımlı değişken (183, 190).
Kip · kip seçim · Model cozumleme cozumleme, tasarim, ikisi Hangi bölümlerin çalışacağı (188–189).
Scheffé modeli · model seçim · Model kuadratik dogrusal, kuadratik, ozel_kubik, tam_kubik Model terimleri (408–422).
Üretilecek tasarım · tasarim seçim · Model kafes kafes, merkezoid, merkezoid_eksenel, uc_nokta Tasarım türü (279, 299–311).
Kafes derecesi m · kafes_m tamsayı · Model 2 1–10 Kafeste düzey aralığı 1/m (300–302).
Alt sınırlar · alt_sinir metin · Seçenekler boş bileşen sırasıyla q oran L_i: tasarım bölgesi, sözde bileşen, en iyileme bölgesi (200).
Üst sınırlar · ust_sinir metin · Seçenekler boş bileşen sırasıyla q oran U_i (201).
En yüksek yüz merkezi boyutu · merkez_boyut tamsayı · Seçenekler 1 0–10 Uç nokta tasarımına eklenen merkezler (285).
Modeli sözde bileşenlerde kur · sozde onay · Seçenekler kapalı açık / kapalı z=(x-L)/(1-\sum L) ile model (403–405).
İz grafiğinin yönü · iz_yonu seçim · Seçenekler cox cox, piepel İz yönü (567–572).
En iyi karışım hedefi · hedef seçim · Seçenekler enbuyuk enbuyuk, enkucuk En iyilemenin yönü (514).
Sınır verilmeyen bileşenlerde bölge · bolge_kaynagi seçim · Seçenekler veri veri, simpleks En iyileme, iz ve kontur bölgesi (396–398).
Güven düzeyi · guven ondalık · Seçenekler 0,95 0,5–0,999 Katsayı ve en iyi karışım aralıkları (448).
En iyi karışımdaki aralık · aralik_turu seçim · Seçenekler guven guven, tahmin Ortalama için GA ya da yeni deneme için tahmin aralığı (553–554).
İz grafiğinin referans karışımı · iz_referans seçim · Seçenekler merkez merkez, simpleks, en_iyi İzlerin kesiştiği nokta (562–566).
Ek genel merkez denemesi · merkez_tekrar tamsayı · Seçenekler 0 0–20 Tasarıma yinelenen merkez satırları (330–335).
Deneme sırasını rastgele ata · rastgele_sira onay · Seçenekler kapalı açık / kapalı Tasarıma calisma_sirasi sütunu (338).
Rastgele sıra tohumu · tohum tamsayı · Gelişmiş 1 1–2147483647 set.seed (338).
Izgarada en çok nokta · izgara_sinir tamsayı · Gelişmiş 60000 1000–1000000 En iyi karışım ızgarasının inceliği (515).
Kontur düzeyi sayısı · kontur_duzey tamsayı · Çıktı 10 3–30 Üçgen konturda düzey sayısı (621).
Kontur ızgarası çözünürlüğü · kontur_cozunurluk tamsayı · Çıktı 241 51–601 Üçgenin her ekseninde ızgara noktası (606).

Örnek ayar (ornek_param, satır 9): bilesenler = polietilen, polistiren, polipropilen, y = uzama, kip = ikisi, model = kuadratik, tasarim = kafes, kafes_m = 2; öteki alanlar varsayılandadır. Kip (ikisi) varsayılandan farklıdır.

Şablonun kendi denetimleri.

Koşul İleti (özet) Satır
Veri açık değil "Önce Veri sekmesinde karışım verisini açın." 182
Yanıt dışında 2'den az bileşen "Yanıttan farklı en az iki bileşen seçin." 186
12'den çok bileşen "En çok 12 bileşen desteklenir." 187
Çözümleme, yanıt seçilmemiş "Çözümleme için yanıt sütununu seçin." 190
Sınır sayısı q değil ya da sayı değil "'…' için bileşen sırasıyla … sayı (virgülle) girin." 196
Sınır 0–1 dışında "'…' 0 ile 1 arasında oran olmalı." 197
Bir bileşende L_i>U_i "alt sınır üst sınırdan büyük olamaz" 203
\sum L_i>1 ya da \sum U_i<1 "kısıtlı bölge boş" 204–205
Uç nokta tasarımı, sınır girilmemiş "alt ve/veya üst sınırları girin" 280
Kafes 5000 noktadan büyük "Kafes çok büyük … m'yi ya da bileşen sayısını azaltın." 301
Hiçbir nokta üst sınırları sağlamıyor "uç nokta tasarımını seçin" 320
3'ten az tam gözlem "En az 3 tam gözlem gerekli." 383
Negatif bileşen değeri "Bileşen değerleri negatif olamaz." 384
Satır toplamları %0,1'den çok değişiyor "her satırın toplamı aynı olmalı" 388–389
Yanıt sabit; bir bileşen bütün denemelerde aynı "Yanıt sabit." / "bileşenlerden çıkarın" 392–393
Model parametreleri kestirilemiyor "… modelin … parametresi bu veriyle kestirilemiyor …; daha basit bir model seçin." 434–438

Eksik değer: bileşenlerden ya da yanıttan biri eksik olan satır liste bazında atılır (381). Miktar girişi: satır toplamları 1 değilse ama birbirine eşitse (ör. hepsi 100 g), bileşenler satır toplamına bölünerek orana çevrilir ve bu bir notla bildirilir (390–391). Durdurmayan uyarılar: bazı denemeler verilen sınırların dışında (400–402); üst sınırı aşan tasarım noktalarının atılması (321); simpleks merkezi bölge dışındayken iz referansının bölge merkezine alınması (565).

9.3 Örnek veri

Dosya: _ornek/karisim_deneyi_iplik.csv. Cornell'in (2002) iplik uzaması verisi: üç polimerden eğrilen ipliğin kopmadan önceki uzaması, 15 deneme, eksik değer yok.

Değişken Rol Tür (veri sekmesi) Özet
polietilen Bileşen 1 sayısal 0; 0,5; 1
polistiren Bileşen 2 sayısal 0; 0,5; 1
polipropilen Bileşen 3 sayısal 0; 0,5; 1
uzama Yanıt sayısal 8,8–17,7; ortalama 13,54

Tasarım simpleks kafes \{3{,}2\}'dir: üç saf bileşen (ikişer yineleme) ve üç ikili 50{:}50 karışım (üçer yineleme). Altı farklı karışım vardır; hiçbir denemede üç bileşen birlikte bulunmaz.

Karışım (polietilen; polistiren; polipropilen) Gözlemler Ortalama
(1; 0; 0) 11,0; 12,4 11,7
(0; 1; 0) 8,8; 10,0 9,4
(0; 0; 1) 16,8; 16,0 16,4
(0,5; 0,5; 0) 15,0; 14,8; 16,1 15,3
(0,5; 0; 0,5) 17,7; 16,4; 16,6 16,9
(0; 0,5; 0,5) 10,0; 9,7; 11,8 10,5

Bileşen sırası sınırları ve üçgeni belirler

Bileşenler formda işaretlenen sırayla alınır. Alt ve üst sınır metinleri bu sırayla okunur ("bileşen sırasıyla"); üçgen grafiklerde birinci bileşen tepede, ikinci sol altta, üçüncü sağ alttadır (satır 354). Sıra değişirse aynı sınır metni başka bileşenlere uygulanır. Katsayı tablosundaki terim adları (polietilen:polistiren) da bu sırayı izler.

Bu bölümde kullanılan çalıştırmalar: (1) örnek ayar; (2) en küçükleme, tam simpleks, %90 tahmin aralığı, referans en iyi karışım; (3) özel kübik model (kestirilemez; ileti); (4) tasarım: kısıtlı bölgenin uç noktaları, üç bileşen; (5) tasarım: eksenel noktalı merkezoid, 2 ek merkez, rastgele sıra; (6) aşındırma hızı verisi (_ornek/karisim_deneyi_asindirma.csv), özel kübik model; (7) aynı veri, sözde bileşenler ve Piepel yönü; (8) tasarım: dört bileşenli kısıtlı bölge (_ornek/karisim_deneyi_isik_fisegi.csv bileşen adlarıyla).

9.4 Yöntem: formüller ve hesap adımları

Çözümlemenin hesap sırası: (1) bileşenleri orana çevir ve denetle; (2) bölgeyi (sınırları) belirle; (3) Scheffé modelini kesişimsiz en küçük karelerle kur; (4) varyans çözümlemesini ve uyum ölçütlerini iki toplam tanımıyla yaz; (5) daha düşük dereceli modellerle ardışık karşılaştır; (6) bölgede en iyi karışımı ara; (7) iz ve üçgen kontur grafiklerini üret.

9.4.1 Scheffé polinomları

Toplam kısıtı yüzünden sıradan polinomun terimleri birbirine bağımlıdır: 1=\sum_i x_i olduğundan kesişim, x_i^2=x_i(1-\sum_{j\ne i}x_j) olduğundan kare terimleri öteki terimlerle yazılabilir. Scheffé (1958) bu fazlalıkları atarak şu biçimleri vermiştir:

\begin{aligned} \text{doğrusal:}\quad & \eta=\sum_i\beta_i x_i\\ \text{ikinci derece:}\quad & \eta=\sum_i\beta_i x_i+\sum_{i<j}\beta_{ij}x_ix_j\\ \text{özel kübik:}\quad & \eta=\sum_i\beta_i x_i+\sum_{i<j}\beta_{ij}x_ix_j+\sum_{i<j<l}\beta_{ijl}x_ix_jx_l\\ \text{tam kübik:}\quad & \eta=\text{özel kübik}+\sum_{i<j}\delta_{ij}\,x_ix_j(x_i-x_j) \end{aligned}
  • \eta: beklenen yanıt. Parametre sayıları sırasıyla q; q+\binom q2; q+\binom q2+\binom q3; q+2\binom q2+\binom q3. Üç bileşende 3, 6, 7, 10.
  • \beta_{ijl}: üç bileşenin birlikte bulunmasından gelen ek etki; üçlü merkezde (1/3;1/3;1/3) katkısı \beta_{ijl}/27'dir.
  • \delta_{ij}: ikili karışım eğrisinin 50{:}50 noktasına göre bakışımsızlığı.

Neden kesişim yok ve katsayılar ne anlama geliyor?

Kesişimli model \beta_0+\sum\beta_i'x_i, \beta_0\sum x_i yazılarak \sum(\beta_0+\beta_i')x_i olur; \beta_0 ayrı kestirilemez. Scheffé biçiminde \beta_i doğrudan saf bileşenin yanıtıdır; doğrusal modelin yüzeyi bu üç (ya da q) yüksekliğin gerdiği düzlemdir. İkinci derece terimler düzlemden sapmayı taşır: iki bileşenin 50{:}50 karışımında model (\beta_i+\beta_j)/2+\beta_{ij}/4 verir. Bu yüzden "x_i katsayısı anlamlı mı?" sorusu burada "saf bileşenin yanıtı sıfırdan farklı mı?" demektir ve çoğu zaman ilginç değildir; ilginç olan bileşenlerin birbirinden farkı ve karışım terimleridir.

Koddaki tercih

Terim matrisi şablonda elle kurulur (terim_matrisi, satır 408–422) ve model stats::lm(.y ~ 0 + t1 + t2 + …) ile kesişimsiz kestirilir (428). Model, gözlem sayısı parametre sayısını aşmıyorsa ya da terim matrisi tam ranklı değilse kurulmaz (426) ve çalıştırma iletiyle durur. Tam kübik modelde terim sırası doğrusal, ikili çarpımlar, bakışımsızlık terimleri, üçlü çarpımlardır. İki bileşende özel kübik modelin ek terimi yoktur; ardışık karşılaştırmadan çıkarılır (488).

9.4.2 Simpleks tasarımlar

Simpleks kafes \{q,m\}: her bileşen 0,\,1/m,\,2/m,\dots,1 düzeylerini alır ve toplamı 1 olan bütün birleşimler denenir. Simpleks merkezoid: bileşenlerin boş olmayan her alt kümesinin eşit oranlı karışımı.

N_{\text{kafes}}=\binom{q+m-1}{m},\qquad N_{\text{merkezoid}}=2^q-1,\qquad \text{eksenel nokta: }x_i=\frac{q+1}{2q},\ x_j=\frac{1}{2q}\ (j\ne i)
  • \{3{,}2\} kafesi 6 nokta (köşeler ve kenar ortaları), \{3{,}3\} kafesi 10 nokta verir. \{q,m\} kafesi m. derece Scheffé modelini tam olarak (artıksız) kestirecek sayıdadır.
  • Merkezoid üç bileşende 7 noktadır: 3 köşe, 3 kenar ortası, genel merkez; özel kübik modelin 7 parametresine karşılık gelir.
  • Eksenel noktalar köşe ile genel merkezin tam ortasındadır; üç bileşende (2/3;\ 1/6;\ 1/6). Bütün bileşenlerin bulunduğu iç noktalar ekleyerek modelin uyumunu sınamaya yarar.

9.4.3 Kısıtlı bölge: sözde bileşenler ve uç noktalar

Bileşenlerin çoğu sıfıra ya da bire kadar götürülemez. Alt sınırlar L_i verildiğinde bölge yine bir simplekstir, yalnız küçüktür; L-sözde bileşenler onu birim simplekse geri taşır:

z_i=\frac{x_i-L_i}{1-\sum_j L_j},\qquad x_i=L_i+\Big(1-\sum_j L_j\Big)z_i
  • z_i: sözde bileşen; \sum z_i=1, z_i\ge0. z_i=1, öteki bileşenlerin alt sınırlarında olduğu, i. bileşenin alabileceği en büyük orandır.
  • Alt sınır verilmişse kafes ve merkezoid tasarımları z uzayında kurulup x'e çevrilir (317); üst sınırı aşan noktalar atılır.
  • "Modeli sözde bileşenlerde kur" açıksa terimler z ile kurulur. Tahminler ve uyum aynıdır; katsayılar "sözde saf bileşenin" yanıtıdır.

Üst sınırlar da varsa bölge simpleks olmaktan çıkar, bir çokyüzlü olur. Önce verilen sınırların gerçekten ulaşılabilir olup olmadığına bakılır:

L_i^{*}=\max\Big(L_i,\ 1-\sum_{j\ne i}U_j\Big),\qquad U_i^{*}=\min\Big(U_i,\ 1-\sum_{j\ne i}L_j\Big)
  • L_i^{*}, U_i^{*}: örtük (etkin) sınırlar. Öteki bileşenler alt sınırlarındayken i. bileşene kalan pay U_i'den küçükse üst sınıra hiç ulaşılamaz.
  • Şablon verilen ve etkin sınırları yan yana yazar (292–294).

Uç noktalar McLean ve Anderson'ın (1966) yöntemiyle bulunur (222–240): q-1 bileşen alt ya da üst sınırına konur (2^{q-1} birleşim), kalan bileşen toplamı 1'e tamamlar; tamamlanan değer o bileşenin sınırları içindeyse nokta bir uç noktadır. Bu, dışarıda bırakılan her bileşen için yinelenir ve aynı noktalar tekilleştirilir. Ardından merkezler eklenir (242–267): aynı sınırları paylaşan uç noktaların ortalaması. Boyutu 1 olan yüzün merkezi kenar merkezi, boyutu 2 olanınki yüz merkezi, bütün uç noktaların ortalaması genel merkezdir. merkez_boyut, hangi boyuta kadar merkez ekleneceğini belirler.

Neden uç noktalar ve merkezler?

Doğrusal modelin katsayıları en kesin biçimde bölgenin en uç noktalarında kestirilir; çokyüzlünün köşeleri bu noktalardır. Karışım terimleri (çarpımlar) köşelerde değil, kenarların ve yüzlerin ortasında bilgi taşır; genel merkez de bütün bileşenlerin birlikte bulunduğu tek noktadır. Köşeler, kenar merkezleri ve genel merkez birlikte ikinci derece model için doğal bir aday kümedir. Dar ve yamuk bölgelerde köşe sayısı hızla arttığından bu küme çoğu zaman gereğinden büyüktür; alt küme seçimi için optimal_tasarim kullanılır.

9.4.4 Kestirim, varyans çözümlemesi ve iki R^2

Katsayılar en küçük karelerle kestirilir; \mathbf M terim matrisi (n\times p) olmak üzere \hat{\boldsymbol\beta}=(\mathbf M^{\top}\mathbf M)^{-1}\mathbf M^{\top}\mathbf y, s^2=\mathrm{KT}_{\text{artık}}/(n-p). Toplam değişim iki biçimde ölçülebilir:

\mathrm{KT}_{\text{düz}}=\sum_u(y_u-\bar y)^2,\qquad \mathrm{KT}_{\text{ham}}=\sum_u y_u^2
R^2=1-\frac{\mathrm{KT}_{\text{artık}}}{\mathrm{KT}_{\text{düz}}},\qquad R^2_{\text{düzeltilmiş}}=1-\frac{s^2}{\mathrm{KT}_{\text{düz}}/(n-1)},\qquad F=\frac{(\mathrm{KT}_{\text{düz}}-\mathrm{KT}_{\text{artık}})/(p-1)}{s^2}
  • \mathrm{KT}_{\text{düz}}: ortalamaya göre düzeltilmiş toplam (sd n-1). \mathrm{KT}_{\text{ham}}: düzeltilmemiş toplam (sd n).
  • Model serbestlik derecesi düzeltilmiş çözümlemede p-1'dir: p katsayıdan biri genel ortalamanın yerini tutar.
  • Şablon ikinci tanımı da ayrı satırlarda verir: R^2_{\text{ham}}=1-\mathrm{KT}_{\text{artık}}/\mathrm{KT}_{\text{ham}}, model sd p.

Neden düzeltilmiş toplam?

Scheffé modeli kesişim içermez, ama sabit bir yanıtı tam olarak verebilir: bütün \beta_i eşit ve çarpım katsayıları sıfırsa \eta=\beta\sum x_i=\beta. Model, "ortalama" modelini içerir; bu yüzden doğru karşılaştırma ortalamaya göredir (Marquardt ve Snee, 1974). Kesişimsiz bir modeli sıradan regresyon yazılımı \sum y^2'ye göre özetler; yanıtların ortalaması sıfırdan uzaksa bu R^2 hemen her modelde 1'e yakın çıkar. Örnek veride ikinci derece model için 0,9977, yalnız ortalamayı açıklayan sabit model için bile 1-134{,}856/2884{,}83=0{,}953 olur. Başlık satırındaki ve ardışık karşılaştırmadaki R^2 düzeltilmiş toplama dayanır.

Uyum eksikliği. Aynı karışımın yinelemeleri varsa artık ikiye ayrılır (464–471): saf hata, aynı oranlara sahip denemelerin kendi ortalamalarından sapmasıdır; kalan uyum eksikliğidir ve F=(\mathrm{KT}_{\text{ue}}/\nu_{\text{ue}})/(\mathrm{KT}_{\text{sh}}/\nu_{\text{sh}}) ile sınanır. Farklı karışım sayısı parametre sayısına eşitse uyum eksikliğine serbestlik derecesi kalmaz ve satırlar yazılmaz.

PRESS ve tahmin R^2. Her gözlem sırayla çıkarılıp modelle tahmin edildiğinde oluşan hataların kareler toplamı, model yeniden kurulmadan şapka matrisinin köşegeninden hesaplanır (445–446):

\mathrm{PRESS}=\sum_{u=1}^{n}\left(\frac{e_u}{1-h_{uu}}\right)^2,\qquad R^2_{\text{tahmin}}=1-\frac{\mathrm{PRESS}}{\mathrm{KT}_{\text{düz}}}
  • e_u: artık; h_{uu}: u. gözlemin kaldıracı (\mathbf M(\mathbf M^{\top}\mathbf M)^{-1}\mathbf M^{\top}'nin köşegeni).
  • Bir gözlemin kaldıracı 1 ise (o karışım tek kez denenmiş ve model onu tam geçiriyorsa) PRESS hesaplanamaz ve boş bırakılır.

Ardışık karşılaştırma. Seçilen modele kadar her derece kurulur ve bir öncekine eklenen terimler birlikte sınanır (486–502):

F_{\text{ek}}=\frac{(\mathrm{KT}_{\text{artık,önceki}}-\mathrm{KT}_{\text{artık}})/(p-p_{\text{önceki}})}{\mathrm{KT}_{\text{artık}}/(n-p)}

9.4.5 En iyi karışım

Tahmin fonksiyonu \hat y(\mathbf x)=\mathbf m(\mathbf x)^{\top}\hat{\boldsymbol\beta} bölgede en büyüklenir (ya da en küçüklenir). Bölge, verilen sınırlardır; sınır verilmeyen yanda seçime göre verinin bileşen aralığı ya da tam simpleks (396–398). Belirsizlik:

\begin{gathered}\operatorname{SH}\{\hat y(\mathbf x)\}=\sqrt{\mathbf m(\mathbf x)^{\top}\hat{\mathbf V}\,\mathbf m(\mathbf x)}\\[4pt]\text{GA: }\hat y\pm t_{1-\alpha/2;\,n-p}\operatorname{SH},\qquad \text{tahmin aralığı: }\hat y\pm t_{1-\alpha/2;\,n-p}\sqrt{\operatorname{SH}^2+s^2}\end{gathered}
  • \mathbf m(\mathbf x): karışımın model terimleri; \hat{\mathbf V}=s^2(\mathbf M^{\top}\mathbf M)^{-1} katsayıların kovaryansı.
  • GA, o karışımın ortalama yanıtı içindir; tahmin aralığı o karışımla yapılacak tek bir yeni denemenin sonucu içindir ve her zaman daha geniştir.

Koddaki tercih

Arama iki aşamalıdır (513–550). Izgara: sözde bileşen uzayında derecesi m_g olan bir simpleks kafes kurulur; m_g, nokta sayısı izgara_sinir'ı aşmayacak ve 200'ü geçmeyecek biçimde olabildiğince büyük seçilir (515). Üst sınırları aşan noktalar atılır, bölgenin uç noktaları eklenir ve en iyi ızgara noktası başlangıç alınır. Yerel iyileştirme: iki bileşende tek boyutlu optimize; daha çok bileşende önce sınırlardan en uzak bileşen dışarıda bırakılarak kutu kısıtlı optim(method = "L-BFGS-B"), sonra constrOptim (bariyer yöntemi). Her adımın sonucu yalnız öncekinden iyiyse kabul edilir (536, 546). Sonuç, sınırların içine kırpılır (550). Ölçüt çok tepeli olabilir; ızgara bunun için vardır, ama bulunan nokta model yüzeyinin en iyisidir, deneyle doğrulanmış bir sonuç değildir.

9.4.6 İz grafiği: Cox ve Piepel yönleri

Karışımda bir bileşen tek başına değiştirilemez; artırıldığında ötekiler azalmalıdır. İz grafiği, bir referans karışımdan \mathbf s başlayıp her bileşeni sırayla değiştirir ve tahmini yanıtı çizer. Ötekilerin nasıl azaltılacağı yönü tanımlar. Cox yönü (1971) ötekilerin birbirine oranını korur:

x_i=s_i+\Delta,\qquad x_j=s_j-\Delta\,\frac{s_j}{1-s_i}\quad(j\ne i)

Piepel yönü (1982) aynı kuralı sözde bileşenlerde uygular: s_j/(1-s_i) yerine z^{s}_j/(1-z^{s}_i), z^{s}_i=(s_i-L_i)/(1-\sum L).

  • \Delta: i. bileşendeki değişim. Aralığı, hiçbir bileşen bölge sınırlarını aşmayacak biçimde belirlenir (574–580); iz 101 noktada hesaplanır.
  • Toplam etki: izin iki ucundaki tahmini yanıtların farkı, \hat y(x_{i,\text{üst}})-\hat y(x_{i,\text{alt}}) (586).
  • Cox yönü, ötekileri sıfıra doğru (köşeye uzanan doğru boyunca) azaltır; Piepel yönü alt sınırlarına doğru. Alt sınır yoksa ikisi aynıdır.

Neden iki yön?

Kısıtlı bölgede Cox yönü çoğu zaman bölgeyi erkenden terk eder, çünkü yöneldiği köşe bölgenin dışındadır; iz kısa kalır ve bileşenin etkisi küçük görünür. Piepel yönü bölgenin kendi köşesine (sözde köşeye) yöneldiğinden bölgeyi boydan boya kat eder. Cox yönü "özgün oranlarda bileşeni artırırsam" sorusuna, Piepel yönü "izin verilen bölgede bileşeni olabildiğince artırırsam" sorusuna yanıt verir.

Referans karışım varsayılan olarak bölge merkezidir: bölgenin uç noktalarının ortalaması (510–511). Tam simplekste bu (1/q,\dots,1/q)'dur.

9.4.7 Üçgen kontur grafiği

Üç bileşenli karışım, eşkenar üçgenin içindeki bir noktadır. Şablonun dönüşümü (354):

X=x_3+\frac{x_1}{2},\qquad Y=\frac{\sqrt3}{2}\,x_1
  • Birinci bileşen tepede, ikinci sol alt, üçüncü sağ alt köşededir. Bir köşeye yakınlık o bileşenin oranının yüksekliğidir; karşı kenarda o bileşen sıfırdır.
  • Dört ve daha çok bileşende ilk üç bileşenin kesiti çizilir; ötekiler bölge merkezindeki değerlerinde sabit tutulur ve üçgen, kalan payı gösterir (604–605, 612).
  • Yalnız bölge içindeki ızgara noktaları boyanır; üç bileşende deneme noktaları (beyaz) ve en iyi karışım (turuncu karo) eklenir.

9.5 Kod adım adım

Satırlar Ne yapar Neden / dikkat
1–177 Üstbilgi: kimlik, açıklama, örnek veri ve ayar, yirmi iki parametre. Form ve varsayılanlar buradan kurulur (Bölüm 1.2).
178–206 Renkler; girdiler: yanıt, bileşenler, kip; sınır metinlerinin okunması ve bölge denetimi. Sınırlarda ayırıcı virgül ya da noktalı virgül, ondalık ayırıcı nokta (194).
208–267 Tasarım yardımcıları: kafes, merkezoid, uc_noktalar, yuz_merkezleri. Yüz boyutu, uç noktaların geren uzayının rankıyla ölçülür (245).
269–351 Tasarım üretimi: nokta türleri, ek merkezler, rastgele sıra, sözde bileşen sütunları, tasarım ve özet tabloları. Özet, üç modelin parametre sayısını da yazar (345–349).
353–375 Üçgen çizim yardımcıları; üç bileşende tasarım noktalarının üçgen grafiği. Dört ve daha çok bileşende tasarım grafiği çizilmez.
377–405 Çözümleme verisi: sayıya çevirme, liste bazında silme, oranlara bölme, denetimler; bölge ve sözde bileşen sınırları. "Sözde" açık ve alt sınır boşsa L verinin bileşen en küçükleridir (403).
407–457 Terim matrisi, lm, katsayı tablosu ve özet satırı. GA düzeyi guven; serbestlik derecesi n-p (448).
459–484 Varyans çözümlemesi (iki toplam), uyum eksikliği, uyum ölçütleri tablosu. Yinelemeler 8 ondalığa yuvarlanmış oranlarla gruplanır (464).
486–502 Ardışık model karşılaştırması. Kurulamayan ara model atlanır (492).
504–559 Tahmin ve SH fonksiyonları, bölge merkezi, en iyi karışım, aralık. Aralık türü aralik_turu ile seçilir (553).
561–600 İz referansı, yön, iz tablosu ve iz grafiği. Simpleks merkezi bölge dışındaysa bölge merkezi kullanılır (564–565).
602–634 Üçgen kontur grafiği. Tahmin aralığı sıfırsa (düz yüzey) grafik çizilmez (620).

9.6 Elle hesap: örnek veride bağımsız yeniden hesap

Ara değerler dogrulama/karisim_deneyi/elle_hesap.py ile şablon kodu ve lm kullanılmadan hesaplanmıştır; R tarafında (r_dogrulama.R) Cholesky çözümü, şapka matrisi ve tek boyutlu en iyileme kullanılmıştır.

Adım 1 — Katsayılar, karışım ortalamalarından. \{3{,}2\} kafesinde ikinci derece model altı karışım ortalamasını tam geçirir; katsayılar kapalı biçimlidir:

b_i=\bar y_i,\qquad b_{ij}=4\,\bar y_{ij}-2\,(\bar y_i+\bar y_j)
b_{12}=4\cdot15{,}3-2\,(11{,}7+9{,}4)=19{,}0,\qquad b_{13}=4\cdot16{,}9-2\,(11{,}7+16{,}4)=11{,}4,\qquad b_{23}=4\cdot10{,}5-2\,(9{,}4+16{,}4)=-9{,}6
\hat y=11{,}7\,x_1+9{,}4\,x_2+16{,}4\,x_3+19{,}0\,x_1x_2+11{,}4\,x_1x_3-9{,}6\,x_2x_3

Adım 2 — Artık ve standart hatalar. Model karışım ortalamalarını tam verdiğinden artık, karışım içi sapmalardır: köşelerde 0{,}98+0{,}72+0{,}32=2{,}02, ikili karışımlarda 0{,}98+0{,}98+2{,}58=4{,}54; toplam \mathrm{KT}_{\text{artık}}=6{,}56, sd 15-6=9, s^2=0{,}728889, s=0{,}853750. Köşeler ikişer, ikili karışımlar üçer yinelemelidir:

\operatorname{SH}(b_i)=\sqrt{\frac{s^2}{2}}=0{,}603692,\qquad \operatorname{SH}(b_{ij})=\sqrt{s^2\Big(\frac{16}{3}+\frac42+\frac42\Big)}=2{,}608249

t_{0{,}975;\,9}=2{,}262157; b_1 için %95 GA 11{,}7\pm2{,}262157\cdot0{,}603692=[10{,}3344;\ 13{,}0656].

Adım 3 — Varyans çözümlemesi ve R^2. \sum y=203{,}1, \bar y=13{,}54, \sum y^2=2884{,}83:

\mathrm{KT}_{\text{düz}}=2884{,}83-15\cdot13{,}54^2=134{,}856,\qquad F=\frac{(134{,}856-6{,}56)/5}{0{,}728889}=35{,}2032\quad(p=1{,}2\times10^{-5})
R^2=1-\frac{6{,}56}{134{,}856}=0{,}951356,\qquad R^2_{\text{düzeltilmiş}}=1-\frac{0{,}728889}{134{,}856/14}=0{,}924331,\qquad R^2_{\text{ham}}=1-\frac{6{,}56}{2884{,}83}=0{,}997726

Adım 4 — PRESS. Kaldıraç köşe gözlemlerinde 1/2, ikili karışım gözlemlerinde 1/3'tür (her karışımın yineleme sayısının tersi):

\mathrm{PRESS}=\frac{2{,}02}{(1-1/2)^2}+\frac{4{,}54}{(1-1/3)^2}=8{,}08+10{,}215=18{,}295,\qquad R^2_{\text{tahmin}}=1-\frac{18{,}295}{134{,}856}=0{,}864337

Python tarafında aynı değer, her gözlem gerçekten çıkarılıp model 15 kez yeniden kurularak bulunmuştur.

Adım 5 — Ardışık karşılaştırma. Doğrusal modelin artık KT'si 77,226909 (sd 12, R^2=0{,}427338). Üç çarpım terimi için

F_{\text{ek}}=\frac{(77{,}226909-6{,}56)/3}{0{,}728889}=32{,}3172,\qquad p=3{,}79\times10^{-5}\ (\text{sd }3;\ 9)

Adım 6 — En iyi karışım. Yüzeyin en yüksek bölgesi polistirensiz (x_2=0) kenardadır. Bu kenarda x_1=a, x_3=1-a:

\hat y(a)=11{,}7\,a+16{,}4\,(1-a)+11{,}4\,a(1-a),\qquad \frac{d\hat y}{da}=0\ \Rightarrow\ a=\frac{11{,}7-16{,}4+11{,}4}{2\cdot11{,}4}=0{,}293860

\hat y=17{,}384430; \operatorname{SH}=0{,}451248; %95 GA [16{,}3636;\ 18{,}4052]. Adımı 1/400 olan bağımsız bir ızgara taraması en büyük değeri aynı kenarda, (0{,}295;\ 0;\ 0{,}705) noktasında 17,384415 olarak bulmuştur. Polietilenin payı %29, polipropileninki %71'dir.

En küçük yanıt (tam simpleks) polietilensiz kenarda, x_2=(9{,}4-16{,}4-9{,}6)/(2\cdot(-9{,}6))=0{,}864583'tedir: \hat y=9{,}223958; %90 tahmin aralığı 9{,}223958\pm1{,}833113\sqrt{0{,}449092^2+0{,}728889}=[7{,}4556;\ 10{,}9923].

Adım 7 — Cox izleri. Referans genel merkezdir. Bir bileşen 0'dan 1'e giderken ötekiler eşit oranda kalır; iz, karşı kenarın ortasından köşeye uzanır:

Bileşen Başlangıç karışımı \hat y Bitiş \hat y Toplam etki
Polietilen (0; 0,5; 0,5) 10,5 (1; 0; 0) 11,7 1,2
Polistiren (0,5; 0; 0,5) 16,9 (0; 1; 0) 9,4 −7,5
Polipropilen (0,5; 0,5; 0) 15,3 (0; 0; 1) 16,4 1,1

Adım 8 — Yinelemeli iç noktalı bir veri: özel kübik model. Aşındırma hızı verisi (Lawson ve Willden, 2016; 14 deneme, 10 farklı karışım) özel kübik modelle çözümlenmiştir: b_1=550{,}1995, b_{12}=689{,}5370, b_{123}=9243{,}3333; s=33{,}431768; R^2=0{,}983660, düzeltilmiş R^2=0{,}969655. Artık KT 7823,78 (sd 7); saf hata 2262,5 (sd 4), uyum eksikliği 5561,28 (sd 3): F_{3,\,4}=3{,}2774, p=0{,}1408. İkinci derece modele göre üçlü terimin katkısı F_{1,\,7}=96{,}5191. En iyi karışım bölgenin içindedir: (0{,}406831;\ 0{,}343805;\ 0{,}249364), \hat y=832{,}1653 (SH 19,7879); bağımsız iki en iyileyici (kısıtlı ardışık karesel programlama; softmax dönüşümüyle kısıtsız BFGS) aynı noktaya ulaşmıştır.

Adım 9 — Sözde bileşenler. Aynı veride L=(0{,}1;\ 0{,}1;\ 0{,}1) ile z=(x-0{,}1)/0{,}7. Model z'de kurulduğunda artık KT değişmez (7823,78); katsayılar değişir: b_1'=630{,}4294, b_{12}'=790{,}7965, b_{123}'=3170{,}4633. En yüksek dereceli katsayı yalnız ölçeklenir: b_{123}'=0{,}7^3\cdot9243{,}3333=3170{,}4633. b_1', sözde köşe (0{,}8;\ 0{,}1;\ 0{,}1)'deki tahmini yanıttır. Piepel yönünde x_1 0,1'den 0,8'e giderken tahmin 560,4452'den 630,4294'e çıkar: toplam etki 69,9842.

Adım 10 — Tasarımlar. \{3{,}2\} kafesi \binom42=6 noktadır. Üç bileşenli kısıtlı bölge (0{,}143\le x_1\le0{,}572; 0{,}214\le x_2,x_3\le0{,}5) için yarı uzayların kesişiminden bağımsız olarak bulunan köşe sayısı 5'tir; bir çokgende kenar sayısı köşe sayısına eşittir (5 kenar merkezi); köşelerin ortalaması (0{,}286;\ 0{,}357;\ 0{,}357). Dört bileşenli bölge (0{,}40\le x_1\le0{,}60; 0{,}10\le x_2,x_3\le0{,}50; 0{,}03\le x_4\le0{,}08) üç boyutlu bir çokyüzlüdür: 8 köşe, 6 yüz ve Euler bağıntısından 8+6-2=12 kenar. x_2 ve x_3 için etkin üst sınır 1-(0{,}40+0{,}10+0{,}03)=0{,}47'dir; verilen 0,50'ye ulaşılamaz.

9.6.1 Doğrulama: MerQuR+, Python ve R

MerQuR+ sütunu şablonun katsayı, varyans çözümlemesi, uyum ölçütleri, ardışık karşılaştırma, en iyi karışım, iz ve tasarım tablolarından alınmıştır (çalıştırmalar 1, 2 ve 4–8).

Büyüklük MerQuR+ Python (bağımsız) R (bağımsız) En büyük fark
b_1 (polietilen) 11,7 11,7 11,7 0 ✓
b_2 (polistiren) 9,4 9,4 9,4 0 ✓
b_3 (polipropilen) 16,4 16,4 16,4 2,2e−16 ✓
b_{12} 19 19 19 7,5e−16 ✓
b_{13} 11,4 11,4 11,4 1,6e−16 ✓
b_{23} −9,6 −9,6 −9,6 5,2e−15 ✓
SH, köşe katsayısı 0,60369234 0,60369234 0,60369234 4,4e−16 ✓
SH, ikili katsayı 2,60824902 2,60824902 2,60824902 5,1e−16 ✓
%95 GA alt, b_1 10,33435304 10,33435304 10,33435304 3,3e−12 ✓
%95 GA üst, b_{12} 24,90026921 24,90026921 24,90026921 5,9e−12 ✓
Artık KT (9 sd) 6,56 6,56 6,56 3,1e−15 ✓
Model F_{5,\,9} (düzeltilmiş) 35,20317073 35,20317073 35,20317073 2,8e−15 ✓
Model p (düzeltilmiş) 1,202383·10−5 1,202383·10−5 1,202383·10−5 1,2e−19 ✓
Model F_{6,\,9} (düzeltilmemiş) 658,1410061 658,1410061 658,1410061 2,9e−15 ✓
R^2 (düzeltilmiş toplam) 0,95135552 0,95135552 0,95135552 1,0e−15 ✓
Düzeltilmiş R^2 0,92433081 0,92433081 0,92433081 0 ✓
R^2 (düzeltilmemiş toplam) 0,99772604 0,99772604 0,99772604 4,4e−16 ✓
Düzeltilmiş R^2 (düzeltilmemiş toplam) 0,99621006 0,99621006 0,99621006 4,4e−16 ✓
Artık standart hata 0,8537499 0,8537499 0,8537499 1,0e−15 ✓
PRESS 18,295 18,295 18,295 7,0e−15 ✓
Tahmin R^2 0,86433677 0,86433677 0,86433677 2,2e−16 ✓
Doğrusal model artık KT 77,22690909 77,22690909 77,22690909 1,3e−15 ✓
Ek terimler F_{3,\,9} 32,31718404 32,31718404 32,31718404 0 ✓
Ek terimler p 3,786481·10−5 3,786481·10−5 3,786481·10−5 1,7e−19 ✓
En iyi karışım: polietilen 0,29385965 0,29385965 0,29385964 8,8e−9 ✓
En iyi karışım: polipropilen 0,70614035 0,70614035 0,70614036 8,8e−9 ✓
En iyi karışım: \hat y 17,38442982 17,38442982 17,38442982 2,0e−16 ✓
En iyi karışım: SH(\hat y) 0,45124838 0,45124838 0,45124838 2,5e−9 ✓
En iyi karışım: %95 GA alt 16,36363506 16,36363506 16,36363507 3,5e−10 ✓
Cox toplam etkisi, polietilen 1,2 1,2 1,2 8,3e−15 ✓
Cox toplam etkisi, polistiren −7,5 −7,5 −7,5 1,3e−15 ✓
En küçük (tam simpleks): polistiren 0,86458333 0,86458333 0,86458333 4,2e−14 ✓
En küçük: \hat y 9,22395833 9,22395833 9,22395833 9,6e−16 ✓
En küçük: %90 tahmin aralığı üst 10,99229213 10,99229213 10,99229213 2,3e−13 ✓
%90 GA alt, b_1 10,59336376 10,59336376 — 1,5e−13 ✓
Aşındırma, özel kübik: b_1 550,19951499 550,19951499 550,19951499 4,1e−16 ✓
Aşındırma: b_{12} 689,53703704 689,53703704 689,53703704 1,3e−15 ✓
Aşındırma: b_{123} 9243,33333333 9243,33333333 9243,33333333 3,9e−16 ✓
Aşındırma: SH(b_{123}) 940,85336017 940,85336017 940,85336017 1,2e−16 ✓
Aşındırma: artık standart hata 33,4317684 33,4317684 33,4317684 6,4e−16 ✓
Aşındırma: düzeltilmiş R^2 0,96965491 0,96965491 0,96965491 3,3e−16 ✓
Aşındırma: uyum eksikliği F_{3,\,4} 3,2773669 3,2773669 3,2773669 1,2e−15 ✓
Aşındırma: uyum eksikliği p 0,14075336 0,14075336 0,14075336 2,5e−16 ✓
Aşındırma: PRESS 80312,00044308 80312,00044308 80312,00044308 2,2e−14 ✓
Aşındırma: özel kübik terim F_{1,\,7} 96,519119 96,519119 96,519119 1,0e−15 ✓
Aşındırma: en iyi karışım x_1 0,40683136 0,40683136 0,40683136 3,3e−9 ✓
Aşındırma: en iyi karışım x_2 0,34380459 0,34380458 0,34380458 7,8e−9 ✓
Aşındırma: en iyi karışım \hat y 832,16526798 832,16526798 832,16526798 2,7e−16 ✓
Aşındırma: SH(\hat y) 19,78792579 19,7879259 19,78792583 5,3e−9 ✓
Sözde bileşen: b_1' 630,42938272 630,42938272 630,42938272 3,6e−16 ✓
Sözde bileşen: b_{12}' 790,79648148 790,79648148 790,79648148 0 ✓
Sözde bileşen: b_{123}' 3170,46333333 3170,46333333 3170,46333333 7,2e−16 ✓
Sözde bileşen: SH(b_1') 15,44853382 15,44853382 15,44853382 2,5e−15 ✓
Piepel toplam etkisi, x_1 69,98421296 69,98421296 69,98421296 4,3e−15 ✓
Piepel toplam etkisi, x_3 −369,66578704 −369,66578704 — 1,5e−16 ✓
Kafes {3, 2}: nokta sayısı 6 6 — 0 ✓
Özel kübik model parametre sayısı (q=3) 7 7 — 0 ✓
Eksenel nokta: büyük oran (q+1)/(2q) 0,66666667 0,66666667 — 3,3e−16 ✓
Eksenel nokta: küçük oran 1/(2q) 0,16666667 0,16666667 — 3,3e−16 ✓
Kısıtlı bölge (3 bileşen): uç nokta sayısı 5 5 — 0 ✓
Kısıtlı bölge (3 bileşen): kenar merkezi sayısı 5 5 — 0 ✓
Kısıtlı bölge (3 bileşen): genel merkez, polietilen 0,286 0,286 — 5,6e−17 ✓
Fişek bölgesi (4 bileşen): uç nokta sayısı 8 8 — 0 ✓
Fişek bölgesi: kenar merkezi sayısı 12 12 — 0 ✓
Fişek bölgesi: yüz merkezi sayısı 6 6 — 0 ✓
Fişek bölgesi: etkin üst sınır, sodyum nitrat 0,47 0,47 — 0 ✓
Fişek bölgesi: genel merkez, sodyum nitrat 0,2225 0,2225 — 0 ✓

Ölçütü karşılayan: 67/67. Python: numpy.linalg ile normal denklemler, kafeste kapalı biçimli katsayılar, PRESS için gerçek birer gözlem çıkarma, en iyi karışım için kenar türevi ve SLSQP, kısıtlı bölgenin köşeleri yarı uzay kesişiminden. R: Cholesky çözümü, şapka matrisi, optimize ve softmax dönüşümlü BFGS; lm, constrOptim ve şablonun yardımcı fonksiyonları kullanılmamıştır. Tasarım satırlarında R sütunu yoktur.

9.7 Çıktıyı okuma

Örnek ayarın özet satırı ve başlıca tabloları:

n = 15 deneme, 3 bileşen; Scheffé kuadratik modeli (6 parametre); R² (düzeltilmiş toplam) = 0,9514; düzeltilmiş R² = 0,9243

Scheffé kuadratik model katsayıları (kesişimsiz)
terim                    kestirim      SH        t          p    GA_alt    GA_ust
polietilen                   11.7  0.6037  19.3807  1.198e-08   10.3344   13.0656
polistiren                    9.4  0.6037  15.5708  8.152e-08    8.0344   10.7656
polipropilen                 16.4  0.6037  27.1662  6.013e-10   15.0344   17.7656
polietilen:polistiren        19.0  2.6082   7.2846  4.641e-05   13.0997   24.9003
polietilen:polipropilen      11.4  2.6082   4.3707  1.795e-03    5.4997   17.3003
polistiren:polipropilen      -9.6  2.6082  -3.6806  5.071e-03  -15.5003   -3.6997

Varyans çözümlemesi
kaynak                        sd        KT        KO         F          p
Model (düzeltilmiş)            5   128.296   25.6592   35.2032  1.202e-05
Artık                          9     6.560    0.7289
Toplam (düzeltilmiş)          14   134.856
Model (düzeltilmemiş, kesişimsiz)   6  2878.270  479.7117  658.1410  2.271e-11
Toplam (düzeltilmemiş)        15  2884.830

Ardışık model karşılaştırması (ek terimler için F)
model      parametre  sd_artik  KT_artik      R2  R2_duz     F_ek       p_ek
doğrusal           3        12   77.2269  0.4273  0.3319
kuadratik          6         9    6.5600  0.9514  0.9243  32.3172  3.786e-05

En iyi karışım (yanıt en büyük; bölge: verinin bileşen aralıkları)
polietilen 0.2939   polistiren 0.0000   polipropilen 0.7061
yhat 17.3844   yhat_SH 0.4512   GA_alt 16.3636   GA_ust 18.4052

"Uyum ölçütleri" tablosu: R^2 0,951356; düzeltilmiş R^2 0,924331; düzeltilmemiş toplamla R^2 0,997726 ve düzeltilmişi 0,996210; artık standart hata 0,853750; artık sd 9; PRESS 18,295; tahmin R^2 0,864337.

Öğe Ne yazar Nasıl yorumlanır
Tasarım tablosu Noktalar, nokta_turu; kısıtlı bölgede boyut; alt sınır varsa sözde bileşen sütunları boyut 0 uç nokta, 1 kenar merkezi, 2 yüz merkezi; genel merkezde bölgenin boyutu.
Kısıtlı bölge tablosu Verilen ve etkin (örtük) sınırlar Etkin sınır verilenden farklıysa o sınıra hiçbir karışımda ulaşılamaz.
Katsayılar, doğrusal terimler Saf bileşenin tahmini yanıtı t ve p "yanıt sıfır mı" sorusunu sınar; bileşen etkisi için iz tablosuna bakılır.
Katsayılar, çarpım terimleri Doğrusal karışım kuralından sapma Pozitif: birlikte daha yüksek yanıt; 50{:}50 karışımda katkı katsayının dörtte biri.
"Model (düzeltilmiş)" Ortalamaya göre model sınaması, sd p-1 Karışımın yanıtı değiştirip değiştirmediğinin genel sınaması.
"Model (düzeltilmemiş, kesişimsiz)" \sum y^2'ye göre sınama, sd p Kesişimsiz regresyon çıktılarıyla karşılaştırma içindir; "yanıt sıfırdan farklı mı"yı da içerir.
Uyum eksikliği / saf hata Yineleme ve fazla karışım varsa Anlamlıysa model derecesi yükseltilir.
PRESS, tahmin R^2 Çıkarmalı tahmin hatası R^2'den çok düşükse model veriye aşırı uymuştur.
Ardışık karşılaştırma Her derecede artık KT, R^2, eklenen terimlerin F'si En düşük yeterli derece seçilir.
En iyi karışım Oranlar, \hat y, SH, aralık; başlıkta hedef ve bölge Bölge "verinin bileşen aralıkları" ise arama denenmiş oranların kutusuyla sınırlıdır.
Bileşen etkileri Referans, izin iki ucu, uçlardaki \hat y, toplam etki İzin eğimi bileşenin etkisinin yönünü, uzunluğu bölgede ne kadar değişebildiğini gösterir.

Şekil 9.1. Şablonun çizdiği üçgen kontur grafiği (örnek veri, ikinci derece model). Beyaz noktalar denemeler, turuncu karo en iyi karışımdır; en yüksek uzama polietilen–polipropilen kenarındadır.

Şekil 9.2. Cox yönünde iz grafiği (referans: genel merkez). Yatay eksen referanstan sapmadır; polistiren artınca uzama düşer, öteki iki bileşenin izi eğridir ve toplam etkisi küçüktür.

Şekil 9.3. Kısıtlı bölgede uç nokta tasarımı (0{,}143\le x_1\le0{,}572; 0{,}214\le x_2,x_3\le0{,}5): 5 uç nokta, 5 kenar merkezi ve genel merkez.

Rapor cümlesi (örnek ayar):

İplik uzaması, üç polimerin oranlarına bağlı olarak simpleks kafes {3, 2} tasarımıyla (15 deneme) incelendi ve Scheffé'nin ikinci derece karışım modeliyle çözümlendi. Model anlamlıydı, F(5, 9) = 35{,}20, p < 0{,}001; ortalamaya göre düzeltilmiş R^2 = 0{,}951 (düzeltilmiş R^2 = 0{,}924; tahmin R^2 = 0{,}864). Polietilen ile polistirenin (b_{12} = 19,0; SH = 2,61) ve polietilen ile polipropilenin (b_{13} = 11,4) karışımı doğrusal kuraldan yüksek, polistiren ile polipropilenin karışımı (b_{23} = −9,6) düşük uzama verdi. Tahmini en yüksek uzama 17,38'dir (%95 GA [16,36; 18,41]) ve %29 polietilen ile %71 polipropilen karışımında elde edilir.

9.8 Sık hatalar ve tuzaklar

  • Doğrusal katsayıların p değerlerini etki sınaması saymak. Örnekte üç doğrusal katsayının p değeri 10^{-8} düzeyindedir; bu yalnız saf polimerlerin uzamasının sıfır olmadığını söyler. Bileşenin etkisi iz tablosundaki toplam etkiden ve katsayıların birbirinden farkından okunur.
  • Düzeltilmemiş R^2'yi raporlamak. 0,9977 değeri modelin başarısını değil, yanıtların sıfırdan uzak olduğunu gösterir. Karışım modelinde ortalamaya göre düzeltilmiş R^2 (0,9514) raporlanır.
  • Modeli tasarımın kaldıramayacağı dereceye çıkarmak. Örnek veride altı farklı karışım vardır; yedi parametreli özel kübik model kurulamaz ve şablon "özel kübik modelin 7 parametresi bu veriyle kestirilemiyor" iletisiyle durur. Üçlü terim için üç bileşenin birlikte bulunduğu en az bir karışım gerekir.
  • Altı karışım, altı parametre: uyum sınanamaz. Örnek veride artığın tamamı saf hatadır; modelin iç noktalardaki doğruluğu veriyle denetlenemez. Yüksek R^2 burada yalnız yinelemelerin tutarlılığını gösterir. Tasarım aşamasında genel merkez ya da eksenel noktalar eklenir.
  • En iyi karışımın bölgesini yanlış bilmek. Sınır girilmediğinde varsayılan bölge verinin her bileşendeki en küçük ve en büyük oranıdır. Bu, denenmiş karışımların dışbükey zarfı değil, bileşen bazında bir kutudur; kısıtlı bir tasarımın verisinde kutu, hiç denenmemiş köşeleri içerebilir. Gerçek sınırlar alt ve üst sınır alanlarına yazılır.
  • Sınırları bileşen sırasına göre yazmamak. Sınır metni formdaki bileşen sırasıyla eşleşir; ad yazılmaz. Ondalık ayırıcı noktadır: 0.143, 0.214, 0.214.
  • Miktarları oran sanmak ya da tersi. Satır toplamları eşitse şablon miktarları orana çevirir ve bildirir. Toplamlar satırdan satıra değişiyorsa durur; bu durumda toplam miktar da bir değişkendir ve karışım modeli tek başına yetmez.
  • Sözde bileşen katsayılarını özgün katsayılarla karşılaştırmak. İki ölçekte tahminler aynı, katsayılar farklıdır. Sözde bileşen katsayısı, bölgenin kendi köşesindeki yanıttır; raporda hangi ölçeğin kullanıldığı ve alt sınırlar belirtilir.
  • Cox izini dar bölgede yorumlamak. Alt sınırlar büyükse Cox yönü bölgeyi erkenden terk eder ve izler kısa kalır; toplam etkiler küçük ve birbirine yakın görünür. Kısıtlı bölgede Piepel yönü seçilir.
  • Uç nokta tasarımını olduğu gibi yürütmek. Dört bileşenli örnek bölge 8 uç nokta, 12 kenar merkezi, 6 yüz merkezi ve genel merkezle 27 nokta verir; ikinci derece modelin 10 parametresi için bu çoktur. Nokta kümesi aday küme olarak optimal_tasarim'a verilip küçültülebilir.

9.9 Uzman soruları

S1. Şablonun R^2'si neden sıradan kesişimsiz regresyonunkinden küçük?

Kesişimsiz regresyon toplam değişimi \sum y^2 ile ölçer; şablonun başlık değeri \sum(y-\bar y)^2 ile. Scheffé modeli sabit yanıtı özel durum olarak içerdiğinden (bütün \beta_i eşit), ortalama modeline göre karşılaştırma anlamlıdır. Örnek veride iki tanım 0,9514 ve 0,9977 verir. Şablon ikisini de yazar; "Model (düzeltilmemiş, NOINT)" satırı ve uyum tablosundaki düzeltilmemiş R^2 satırları başka çıktılarla karşılaştırma içindir.

S2. Model serbestlik derecesi neden 5, parametre sayısı 6 iken?

Düzeltilmiş çözümlemede toplamdan ortalama için bir serbestlik derecesi düşülmüştür (n-1=14). Modelin altı parametresi ortalamayı da kapsar; ortalamanın ötesinde açıkladığı değişim p-1=5 serbestlik derecelidir. Düzeltilmemiş çözümlemede toplam 15, model 6 serbestlik derecelidir. Artık her ikisinde 9'dur.

S3. Çarpım terimi "etkileşim" midir?

Bağımsız faktörlü modeldeki anlamıyla değildir. Karışımda x_ix_j terimi, kısıt nedeniyle kare terimlerinin de yerini tutar: x_i^2=x_i-x_i\sum_{j\ne i}x_j. \beta_{ij}, ikili karışım eğrisinin doğrudan sapmasını (eğriliği) ölçer; buna doğrusal olmayan karışım etkisi denir, pozitifse uyum (sinerji), negatifse karşıtlık. Bir bileşenin "ana etkisi" ile "etkileşimi" birbirinden ayrılamaz; bileşen etkisi iz üzerinde bir bütün olarak okunur.

S4. PRESS neden 18,295; artık KT'nin neredeyse üç katı?

Her karışım az sayıda yinelemeyle ölçülmüştür ve model karışım ortalamalarını tam geçirir. Bir gözlem çıkarılınca o karışımın tahmini kalan bir ya da iki yinelemeye dayanır; kaldıraçlar yüksektir (köşelerde 0,5; ikili karışımlarda 0,333). Çıkarmalı artık e/(1-h) köşelerde iki, ikili karışımlarda bir buçuk katına çıkar: 4\cdot2{,}02+2{,}25\cdot4{,}54=18{,}295. Tahmin R^2'nin 0,864'e düşmesi model hatasından değil, doymuş tasarımdan gelir.

S5. En iyi karışım neden kenarda ve buna ne kadar güvenilir?

Polistirenin saf yanıtı en düşüktür (9,4) ve polipropilenle karışımı karşıttır (b_{23}<0); polietilenle uyumu (b_{12}=19) bunu yüzeyin tepesinde telafi etmez. Polistirensiz kenarda ikinci derece eğrinin tepesi a=0{,}294'tedir. Güven aralığı [16,36; 18,41] saf polipropilenin tahmini uzamasını (16,4) içerir: en iyi karışımın saf polipropilenden üstünlüğü yaklaşık bir birimdir ve bu veriyle kesin değildir. İkinci sınırlama tasarımdadır: en iyi nokta, denenmiş iki karışımın (saf polipropilen ve 50{:}50) arasındadır ve o aralıkta gözlem yoktur; eğrinin biçimi üç noktadan gelen bir paraboldür. Doğrulama denemesi gerekir.

S6. Sözde bileşenlerde model kurmak sonucu değiştirir mi?

Tahminleri, artıkları, F ve R^2 değerlerini değiştirmez; dönüşüm doğrusaldır ve aynı polinom uzayını gerer. Katsayılar ve standart hataları değişir. Aşındırma verisinde üçlü katsayı 9243,33'ten 3170,46'ya iner (çarpan 0{,}7^3), ama t değeri aynı kalır (9,8244). Daha düşük dereceli katsayılar yalnız ölçeklenmez, birbirine karışır; t değerleri de değişir (örn. x_1x_3 için 0,06'dan 6,86'ya), çünkü artık başka bir soruyu sınarlar. Kısıtlı bölgede sözde bileşenler terimler arasındaki bağımlılığı azaltır ve katsayıları bölgenin kendi köşelerine göre yorumlanır kılar.

S7. Uç nokta sayısı neden beklenen q\cdot2^{q-1}'den az?

McLean–Anderson yöntemi q\cdot2^{q-1} aday üretir (üç bileşende 12, dört bileşende 32); bunların çoğunda tamamlayan bileşen kendi sınırlarının dışına düşer ve aday atılır, kalanların bir bölümü de aynı noktadır. Üç bileşenli örnekte 5, dört bileşenli örnekte 8 uç nokta kalır. Etkin sınır tablosu bunun nedenini gösterir: dört bileşenli bölgede x_2 ve x_3'ün üst sınırı (0,50) örtük olarak 0,47'dir; 0,50'li adayların hiçbiri uygun değildir.

S8. Tam kübik model ne zaman gerekir?

İkili karışım eğrisi 50{:}50 noktasına göre bakışımsızsa, yani en yüksek sapma ortada değil bir bileşene yakınsa. \delta_{ij}x_ix_j(x_i-x_j) terimi ortada sıfırdır, x_i>x_j tarafında bir işaret, öbür tarafta ters işaret alır. Kestirilebilmesi için her kenarda ortadan başka en az iki iç nokta gerekir (\{q,3\} kafesi). Üç bileşende 10 parametre ister; \{3{,}2\} kafesi ve merkezoid yetmez.

S9. İz grafiğindeki toplam etkiler neden toplanınca sıfır etmiyor?

Her iz ayrı bir doğru üzerindedir ve farklı uç noktalara gider; toplam etki o doğru boyunca yanıt farkıdır, bir varyans ayrışımı değildir. Örnekte 1,2; −7,5; 1,1. Doğrusal modelde Cox etkileri kapalı biçimlidir ve katsayı farklarının ağırlıklı toplamıdır; ikinci derece modelde iz eğridir ve iki uç arasındaki fark, yol üzerindeki bir tepeyi gizleyebilir (polietilenin izi 10,5'ten başlar, ortada 15'i aşar, 11,7'de biter). Bu yüzden tablo grafikle birlikte okunur.

9.10 Kaynaklar

  • Allen, D. M. (1974). The relationship between variable selection and data augmentation and a method for prediction. Technometrics, 16(1), 125–127. https://doi.org/10.1080/00401706.1974.10489157
  • Cornell, J. A. (2002). Experiments with mixtures: Designs, models, and the analysis of mixture data (3rd ed.). Wiley. https://doi.org/10.1002/9781118204221
  • Cox, D. R. (1971). A note on polynomial response functions for mixtures. Biometrika, 58(1), 155–159. https://doi.org/10.1093/biomet/58.1.155
  • Lawson, J., & Willden, C. (2016). Mixture experiments in R using mixexp. Journal of Statistical Software, 72(Code Snippet 2). https://doi.org/10.18637/jss.v072.c02
  • Marquardt, D. W., & Snee, R. D. (1974). Test statistics for mixture models. Technometrics, 16(4), 533–537. https://doi.org/10.1080/00401706.1974.10489234
  • McLean, R. A., & Anderson, V. L. (1966). Extreme vertices design of mixture experiments. Technometrics, 8(3), 447–454. https://doi.org/10.1080/00401706.1966.10490377
  • Piepel, G. F. (1982). Measuring component effects in constrained mixture experiments. Technometrics, 24(1), 29–39. https://doi.org/10.1080/00401706.1982.10487706
  • R Core Team. (2026). R: A language and environment for statistical computing (Version 4.5.3). R Foundation for Statistical Computing. https://www.R-project.org/
  • Scheffé, H. (1958). Experiments with mixtures. Journal of the Royal Statistical Society: Series B, 20(2), 344–360. https://doi.org/10.1111/j.2517-6161.1958.tb00299.x
  • Scheffé, H. (1963). The simplex-centroid design for experiments with mixtures. Journal of the Royal Statistical Society: Series B, 25(2), 235–251. https://doi.org/10.1111/j.2517-6161.1963.tb00506.x