MerQuR+Başvuru Kitabı

166. Landmark Sağkalım Analizi

Analiz kimliği: landmark · Menü adı: Landmark Sağkalım Analizi · Panel: gui/panels/analyses/landmark_panel.py (read_options 64–74, execute 81–91) · Motor: stats/landmark.py, landmark (satır 108–210), _logrank (satır 74–94), _km_egri (satır 52–61)

166.1 Ne işe yarar

Sağkalım sırasında ortaya çıkan bir durumun (tedaviye yanıt, ilaç başlama, komplikasyon) sonraki sağkalımla ilişkisini ölümsüzlük (immortal time) yanlılığına düşmeden inceler. Yanıt veren hastaların yanıt verene kadar yaşamış olması gerektiğinden, durumu başlangıçtan itibaren sabit bir grup gibi çözümlemek yanıt verenleri yapay olarak daha uzun yaşamış gösterir.

Ne zaman kullanılır? Yanıt ve sağkalım (Anderson ve ark., 1983), greft versus konak hastalığı, ameliyat sonrası komplikasyon gibi süre içinde ortaya çıkan durumlarda.

Ne zaman kullanılmaz? Durum başlangıçta sabitse (cinsiyet, ilk tanı evresi): olağan Kaplan–Meier ve Cox. Durumun zamanla değişimi çok önemliyse: zamana bağlı Cox modeli (Zamana Bağlı Cox).

Sık karıştırılan analizler. "Kaplan–Meier" tüm hastaları sıfır zamanından izler; landmark yalnız L anında izlenmekte olanları alır ve süreyi L'den yeniden başlatır.

166.2 Varsayımlar ve veri türü

Varsayım Ne demek MerQur'da nasıl denetlenir
Durum L'de bilinir Grup, dönüm noktasında belirlenmiştir. Grup sütunu tek değerdir; L sonrası değişim dikkate alınmaz.
L önceden seçilir Dönüm noktası veriye bakılmadan, klinik olarak belirlenir. Denetlenmez.
Yeterli olay L'den sonra her grupta olay vardır. Olay yoksa hata ya da uyarı; grup 5'ten küçükse uyarı.
Oransal tehlike Cox modelinde L sonrası dönem için geçerli. Denetlenmez; Cox çıktısı Efron bağ çözümüyle.

166.3 Parametreler

Arayüz adı Varsayılan Ne yapar Sonucu nasıl değiştirir
Dönüm noktaları L boş Bir ya da birkaç L (süre biriminde). Çıktı her L için ayrı verilir; tutarlı sonuç bulgunun L seçimine bağlı olmadığını destekler.
Referans grup ilk düzey Tehlike oranlarının göre verildiği grup. Referans değişirse HR'nin tersi alınır; p aynıdır.
Üst izlem süresi yok L sonrası bu süreden uzun izlem sansürlenir. Olay sayısı ve HR değişir (idari sansür).
Düzeltme değişkenleri yok Cox modeline eklenir. HR düzeltilmiş olur; log-rank etkilenmez.
Olay kodu 0/1 Olay göstergesinde olay değeri. Yanlış kod olayı sansür sayar.

166.4 Veri örneği

Gerçek veri: ileri akciğer kanseri sağkalımı (survival::lung, n=227 ECOG puanı eksik olmayan hasta; tests/data/klinik/lung_klinik.csv). Durum: ECOG \ge1 (kısıtlı performans) ve ECOG 0. Soru: L=100 ve L=200 günde hâlâ yaşayan hastalarda ECOG grubu sonraki sağkalımı ayırıyor mu?

166.5 Formüller ve hesap adımları

L için \{i: T_i>L\} alınır, süre T_i-L olur; gerekirse T_i-L>h ise h'de sansürlenir. Gruplara göre Kaplan–Meier \hat S_g(t)=\prod_{t_j\le t}(1-d_{jg}/n_{jg}); log-rank \chi^2=U'V^{-1}U (U_g=\sum_j(d_{jg}-d_j n_{jg}/n_j), hipergeometrik V; Mantel, 1966). Cox kısmi olabilirliği (Efron) ile \ln\mathrm{HR} ve Wald aralığı.

166.6 Doğrulama: MerQur ve R (survival::lung)

Ölçüt MerQur Başvuru Yöntem
L=100: alınan n / log-rank \chi^2 / p 196 / 8,435045 / 0,003680579 aynı survdiff
L=100: HR (GA, p) 1,813812 (1,206586; 2,726631) 0,004198 aynı coxph
L=100, yaş+cins düzeltmeli HR 1,899885 (1,259728; 2,865349) 0,002204 aynı coxph
L=200: log-rank \chi^2 / p 2,335287 / 0,1264717 aynı survdiff
L=200: HR 1,422960 (0,903009; 2,242299) 0,128446 aynı coxph
ortanca sağkalım (L=100) E0: 333, E1: 210 aynı survfit

166.7 Çıktıyı okuma

Aşağıdaki çıktı, bu bölümdeki örnek veriyle MerQur'un ürettiği sonuç metnidir.

LANDMARK SAĞKALIM ANALİZİ
────────────────────────────────────────────────────────────────
227 gözlem; referans grup 'E0'; dönüm noktaları L = 100,00, 200,00.
Cox modeli şu değişkenlerle düzeltilmiştir: age, sex.

Dönüm noktası L = 100,00
------------------------------------------------------------------
Grup    n  Olay  Ortanca (L sonrası)     HR      HR %95 GA       p
------------------------------------------------------------------
E0     56    30               333,00      1              -       -
E1    140   104               210,00  1,900  1,260 - 2,865  0,0022
------------------------------------------------------------------
Log-rank ki-kare = 8,4350 (sd = 1), p = 0,0037

L = 100,00: örneklem
L anında izlenen 196 olgu analize alınmıştır (227 olgudan; L öncesi 30 olay ve 1 sansür nedeniyle dışlanmıştır).

Dönüm noktası L = 200,00
-----------------------------------------------------------------
Grup   n  Olay  Ortanca (L sonrası)     HR      HR %95 GA       p
-----------------------------------------------------------------
E0    50    26               242,00      1              -       -
E1    94    67               244,00  1,480  0,932 - 2,348  0,0963
-----------------------------------------------------------------
Log-rank ki-kare = 2,3353 (sd = 1), p = 0,1265

L = 200,00: örneklem
L anında izlenen 144 olgu analize alınmıştır (227 olgudan; L öncesi 71 olay ve 12 sansür nedeniyle dışlanmıştır).
Anderson, Cain ve Gelber (1983) yöntemi: L anında olay yaşamamış ve izlenen olgular alınır; süre − L üzerinden Kaplan-Meier, log-rank (rho = 0) ve Cox (Efron bağ çözümü) uygulanır.

── APA 7 ÖZET ──
L = 100,0 dönüm noktasında 'E1' grubunun sonraki sağkalımı 'E0' grubuna göre tehlike oranı 1,90 (%95 GA 1,26 ile 2,87) olarak bulunmuştur, p = 0,0022.

Raporlama örneği (APA):

L = 100,0 dönüm noktasında 'E1' grubunun sonraki sağkalımı 'E0' grubuna göre tehlike oranı 1,90 (%95 GA 1,26 ile 2,87) olarak bulunmuştur, p = 0,0022.

166.8 Uzman soruları

S1. Neden L öncesi olay yaşayanlar dışlanıyor?

Durum L'de belirlenir; L'den önce ölen ya da izlemden çıkan hastalar için durum bilinemez. Onları dahil etmek, durumun belirlenebilmesi için hayatta kalmayı koşul koyar ve yanlılık doğurur.

S2. L'yi nasıl seçmeliyim?

Klinik olarak anlamlı bir zamana (ör. tedavi yanıtının değerlendirildiği 6. hafta) göre, veriye bakmadan. Birden çok L verip tutarlılığı göstermek duyarlılık analizi olarak yorumlanır; en küçük p'yi veren L'yi seçmek geçerli değildir.

S3. Landmark ile zamana bağlı Cox arasındaki fark ne?

Landmark tek bir L için durum karşılaştırması verir ve kolay yorumlanır; zamana bağlı Cox durumu her zaman noktasında günceller, tüm izlemi kullanır, ama tek bir HR zaman içindeki etkiyi ortalar.

166.9 Kaynaklar

  • Anderson, J. R., Cain, K. C. ve Gelber, R. D. (1983). Analysis of survival by tumor response. Journal of Clinical Oncology, 1, 710–719.
  • Dafni, U. (2011). Landmark analysis at the 25-year landmark point. Circulation: Cardiovascular Quality and Outcomes, 4, 363–371.
  • Mantel, N. (1966). Evaluation of survival data. Cancer Chemotherapy Reports, 50, 163–170.