MerQuR+Başvuru Kitabı

164. Toplamsal Etkileşim (RERI, AP, Sinerji İndeksi)

Analiz kimliği: katki_etkilesim · Menü adı: Toplamsal Etkileşim (RERI, AP, Sinerji İndeksi) · Panel: gui/panels/analyses/katki_etkilesim_panel.py (read_options 76–86, execute 93–103) · Motor: stats/katki_etkilesim.py, katki_etkilesim (satır 132–237), _delta (satır 108–129), _olcutler (satır 98–105)

164.1 Ne işe yarar

İki risk etkeninin ortak etkisinin, ayrı etkilerinin toplamından fazla olup olmadığını (toplamsal ölçekte etkileşim) inceler. Halk sağlığı kararlarında (hangi gruba önce müdahale edilir) çarpımsal etkileşimden daha ilgilidir; çünkü toplamsal ölçek mutlak risk farklarını yansıtır.

Ne zaman kullanılır? Sigara ve asbest, obezite ve diyabet gibi iki maruziyetin birlikte etkisi araştırılırken; STROBE ve Knol–VanderWeele (2012) etkileşim raporunda.

Ne zaman kullanılmaz? Etkenlerden hiçbiri tek başına risk artırıcı değilse (ikisi de koruyucu ise kodlamayı tersine çevirmek gerekir); sonuç sürekli ise (doğrusal regresyon çarpım terimi toplamsal etkileşimi doğrudan verir).

Sık karıştırılan analizler. Lojistik regresyondaki çarpım terimi çarpımsal etkileşimi sınar; bu analiz toplamsal ölçekte RERI, AP ve S'yi verir. İkisi birbirini ima etmez.

164.2 Varsayımlar ve veri türü

Varsayım Ne demek MerQur'da nasıl denetlenir
İkili etkenler Her etken maruz / maruz değil olarak kodlanır. Tam iki düzey denetlenir.
Dolu hücreler Dört birleşimde de gözlem vardır. Boş hücre hata; lojistik modelde hücre başına olay 0 ise hata.
Risk artırıcı etken En az bir etken tek başına riski artırır (R>1). Aksi hâlde uyarı: kodlama tersine çevrilmelidir.
OR ve RR Lojistik OR, nadir olayda göreli riske yaklaşır. Olay yaygınsa 'Göreli risk' (değiştirilmiş Poisson) seçilir.

164.3 Parametreler

Arayüz adı Varsayılan Ne yapar Sonucu nasıl değiştirir
Etken A, B ve maruz düzeyleri ikinci düzey Riski artıran düzey 1 olur. Kodlama RERI'nin işaretini ve büyüklüğünü belirler.
Etki ölçüsü OR Lojistik regresyon (OR) ya da değiştirilmiş Poisson (RR, dayanıklı HC0). Aynı veride RERI farklı birimlerdedir; RR yaygın olayda doğru ölçektir.
Düzeltme değişkenleri yok Karıştırıcılar modele eklenir. RERI ve AP düzeltilmiş ölçülere göre hesaplanır.
Bootstrap kapalı Yüzdelik aralığı (Assmann ve ark., 1996). Delta aralığı simetrik, bootstrap çarpık dağılımı yansıtır.
Güven düzeyi %95 Aralıkların düzeyi. Aralık genişliği ve etiketler değişir.

RERI için yalnız delta ve bootstrap aralıkları vardır; Zou (2008) MOVER aralığı yoktur.

164.4 Veri örneği

Gerçek veri: Baystate düşük doğum ağırlığı çalışması (birthwt, n=189). Sonuç low (doğum ağırlığı <2500 g), etken A smoke (sigara), etken B ui (uterus irritabilitesi). Soru: sigara ve uterus irritabilitesi birlikte düşük doğum ağırlığı riskini ayrı etkilerinin toplamından fazla artırıyor mu? Düzeltme: anne yaşı ve kilo.

164.5 Formüller ve hesap adımları

Modelde \operatorname{logit} (ya da \log\mu) =\beta_0+\beta_1A+\beta_2B+\beta_3AB+\ldots; R_{10}=e^{\beta_1}, R_{01}=e^{\beta_2}, R_{11}=e^{\beta_1+\beta_2+\beta_3}.

\mathrm{RERI}=R_{11}-R_{10}-R_{01}+1,\qquad \mathrm{AP}=\frac{\mathrm{RERI}}{R_{11}},\qquad S=\frac{R_{11}-1}{(R_{10}-1)+(R_{01}-1)}

Standart hatalar delta yöntemiyle (Hosmer ve Lemeshow, 1992; Andersson ve ark., 2005): RERI için gradyan (R_{11}-R_{10},\,R_{11}-R_{01},\,R_{11}); S için \ln S üzerinden. \mathrm{RERI}=0, \mathrm{AP}=0, S=1 etkileşimsizliktir. Değiştirilmiş Poisson'da varyans dayanıklı HC0'dır (Zou, 2004).

164.6 Doğrulama: MerQur ve bağımsız R hesabı (birthwt; glm ve sayısal delta)

Ölçüt MerQur Başvuru Yöntem
kaba, OR: RERI / AP / S −0,111842 / −0,027039 / 0,965568 aynı glm
kaba: RERI SH 2,875262 2,875262 sayısal gradyan
düzeltilmiş, OR: RERI / AP / S −1,599007 / −0,549927 / 0,544011 aynı glm
düzeltilmiş: AP SH 1,104841 1,104841 sayısal gradyan
düzeltilmiş, RR: RERI / AP / S −0,988321 / −0,518822 / 0,477977 aynı Poisson + HC0
düzeltilmiş RR: \ln S SH 0,690511 0,690511 sayısal gradyan

164.7 Çıktıyı okuma

Aşağıdaki çıktı, bu bölümdeki örnek veriyle MerQur'un ürettiği sonuç metnidir.

TOPLAMSAL ÖLÇEKTE ETKİLEŞİM
────────────────────────────────────────────────────────────────
189 gözlem, 59 olay (olay: 1); etken A 'smoke' (maruz: 1), etken B 'ui' (maruz: 1); model: lojistik regresyon (OR).
Model şu değişkenlerle düzeltilmiştir: age, lwt.

Birleşimlere göre olay sayıları
---------------------------------------------
smoke                 ui    n  Olay  Risk (%)
---------------------------------------------
Maruz değil  Maruz değil  100    22      22,0
Maruz değil        Maruz   15     7      46,7
Maruz        Maruz değil   61    23      37,7
Maruz              Maruz   13     7      53,8
---------------------------------------------

Birleşimlerin OR değerleri (her ikisi de maruz olmayana göre)
----------------------------------------------
Birleşim              Kestirim          %95 GA
----------------------------------------------
Yalnız A (OR)            2,247   1,098 - 4,599
Yalnız B (OR)            3,260  1,043 - 10,184
A ve B birlikte (OR)     2,908   0,855 - 9,893
----------------------------------------------

Toplamsal etkileşim ölçüleri
---------------------------------------------------
Ölçüt              Kestirim  %95 GA (delta)       p
---------------------------------------------------
RERI                 -1,599  -6,663 - 3,465  0,5360
AP                   -0,550  -2,715 - 1,616  0,6187
Sinerji indeksi S     0,544   0,072 - 4,090  0,5542
---------------------------------------------------
S için aralık ve p, ln S üzerinden (H0: S = 1) hesaplanmıştır.

Bootstrap yüzdelik aralıkları (B = 300, başarılı: 300)
-----------------------------------------------
Ölçüt              Kestirim  %95 GA (bootstrap)
-----------------------------------------------
RERI                 -1,599     -10,286 - 7,383
AP                   -0,550      -7,551 - 0,697
Sinerji indeksi S     0,544      -0,121 - 4,368
-----------------------------------------------

Çarpımsal etkileşim
Çarpım terimi oranı = 0,397 (%95 GA 0,072 ile 2,194), p = 0,2895
RERI = R₁₁ − R₁₀ − R₀₁ + 1; AP = RERI / R₁₁; S = (R₁₁ − 1) / ((R₁₀ − 1) + (R₀₁ − 1)) (Rothman 1986; Hosmer ve Lemeshow 1992; Andersson ve ark. 2005). R, modelden elde edilen OR ya da RR'dir.

── APA 7 ÖZET ──
Toplamsal etkileşim RERI = -1,60 (%95 GA -6,66 ile 3,46), AP = -0,55, S = 0,54 bulunmuştur (OR ölçeğinde).

Raporlama örneği (APA):

Toplamsal etkileşim RERI = -1,60 (%95 GA -6,66 ile 3,46), AP = -0,55, S = 0,54 bulunmuştur (OR ölçeğinde).

164.8 Uzman soruları

S1. Bu örnekte RERI neden negatif ve anlamsız?

Düzeltilmiş modelde RERI -1{,}60 ve SH 2{,}58; aralık 0'ı içerir. Sigara ve uterus irritabilitesinin ortak etkisi ayrı etkilerinin toplamından farklı olduğuna dair kanıt sunmaz. Küçük örneklemde (n=189, bazı hücrelerde birkaç olay) aralıklar geniştir.

S2. OR ile RR neden farklı RERI verir?

OR, olay yaygınsa (burada %31) göreli riski abartır. RERI ölçek bağımlıdır; yaygın olayda değiştirilmiş Poisson (RR) daha doğrudur.

S3. Çarpımsal etkileşim anlamsızsa toplamsal da anlamsız mıdır?

Hayır. Çarpımsal modelde etkileşim yokken toplamsal ölçekte etkileşim olabilir (ve tersi). Bu yüzden ikisi birlikte raporlanır.

164.9 Kaynaklar

  • Rothman, K. J. (1986). Modern Epidemiology. Little, Brown.
  • Hosmer, D. W. ve Lemeshow, S. (1992). Confidence interval estimation of interaction. Epidemiology, 3, 452–456.
  • Andersson, T., Alfredsson, L., Källberg, H., Zdravkovic, S. ve Ahlbom, A. (2005). Calculating measures of biological interaction. European Journal of Epidemiology, 20, 575–579.
  • Knol, M. J. ve VanderWeele, T. J. (2012). Recommendations for presenting analyses of effect modification and interaction. International Journal of Epidemiology, 41, 514–520.
  • Zou, G. (2004). A modified Poisson regression approach to prospective studies with binary data. American Journal of Epidemiology, 159, 702–706.