MerQuR+Başvuru Kitabı

28. McNemar Testi

Analiz kimliği: mcnemar · Menü adı: McNemar Testi · Panel: gui/panels/analyses/mcnemar.py (form 43–91, execute 96–135, künye 140–160) · Motor: stats/hypothesis.py, HypothesisTests.mcnemar_test (satır 6570–6853), k×k için _bowker_test (6855–6883)

28.1 Ne işe yarar

McNemar testi, aynı birimlerde iki kez ölçülmüş ikili (var/yok) bir sonucun oranının iki ölçüm arasında değişip değişmediğini sınar. Önce/sonra, iki tanı yöntemi, sağ/sol göz, eşleştirilmiş vaka–kontrol gibi tasarımlarda kullanılır. Cevapladığı soru şudur: "Birinci ölçümde 'var' olanların oranı, ikinci ölçümde 'var' olanların oranına eşit mi?"

Veri bir 2×2 eşleşik tabloya dökülür:

Sonra: düzey 1 Sonra: düzey 2
Önce: düzey 1 a b
Önce: düzey 2 c d
H_0:\ \pi_{1+}=\pi_{+1}\iff\pi_{12}=\pi_{21}\qquad H_1:\ \pi_{12}\neq\pi_{21}
  • \pi_{1+}, \pi_{+1}: önce ve sonra ölçümünde düzey 1'in evren oranı (marjinal oranlar).
  • \pi_{12}, \pi_{21}: "düzey 1 → düzey 2" ve "düzey 2 → düzey 1" değişimlerinin olasılıkları.
  • a ve d (uyumlu çiftler) iki marjinal oranı aynı miktarda etkiler; bu yüzden test yalnız uyumsuz b ve c'ye dayanır.

Marjinal eşitlik, iki değişim olasılığının eşitliğine denktir: \pi_{1+}-\pi_{+1}=(\pi_{11}+\pi_{12})-(\pi_{11}+\pi_{21})=\pi_{12}-\pi_{21}.

Ne zaman kullanılır? Aynı hastalar iki yöntemle tanılandığında yöntemlerin pozitiflik oranı farklı mı; bir eğitim öncesi ve sonrası "doğru cevap" oranı değişti mi; eşleştirilmiş vaka–kontrol çalışmasında maruziyet oranı farklı mı?

Ne zaman kullanılmaz?

  • Gruplar bağımsızsa (farklı kişiler): Ki-Kare Bağımsızlık (Bölüm 25) ya da Fisher Kesin Testi (Bölüm 27).
  • Aynı birimlerde üç ya da daha çok ikili ölçüm varsa: Cochran's Q Testi (Bölüm 37).
  • İki yöntemin uyumu (aynı sonucu verme derecesi) soruluyorsa: Cohen's Kappa (Bölüm 29). McNemar uyumu değil, sistematik farkı (yanlılığı) ölçer.
  • Ölçüm sürekli ya da sıralıysa: İşaret Testi (Bölüm 23), Wilcoxon İşaretli Sıra (Bölüm 19).

Sık karıştırılan analizler. McNemar, uyumsuz çiftler üzerinde yapılan bir işaret testidir: her uyumsuz çift "+" (b) ya da "−" (c) yönlüdür ve H_0 altında b\sim\text{Binom}(b+c,\,1/2). Bu yüzden kesin McNemar, Bölüm 23'teki işaret testiyle ve Bölüm 22'deki binom testiyle (p_0=1/2) aynı hesaptır. Ki-kare bağımsızlık testi aynı 2×2 tabloya uygulanırsa bambaşka bir soruyu (önce ve sonra ölçümleri ilişkili mi?) cevaplar.

28.2 Varsayımlar ve veri türü

Varsayım Ne demek MerQur'da nasıl denetlenir
Eşleşme Bir satır, aynı birimin iki ölçümüdür. Tasarımla sağlanır.
Çiftler arası bağımsızlık Bir hastanın çifti ötekini etkilemez. Denetlenmez.
İkili sonuç, iki ölçümde aynı düzeyler Her iki sütun da aynı iki kategoriyi kullanır. Tablo boyutu denetlenir: iki sütunun düzey birleşimi 2 ise 2×2'ye tamamlanır, 2'den çoksa Bowker'a geçilir (hypothesis.py:6596–6636). Düzey adlarının aynı olduğu denetlenmez (28.9).
Kesin olmayan yöntemde yeterli b+c Ki-kare yaklaşımı için uyumsuz çift sayısı küçük olmamalı. "Otomatik" yöntem b+c<25 ise kesin teste geçer (hypothesis.py:6670–6671).

Eksik değer. İki sütundan biri eksik olan satırlar pd.crosstab tarafından atılır (hypothesis.py:6596); n tam çift sayısıdır.

Uç durumlar.

  • Bir ölçümde tek düzey görülmüşse (ör. sonrası tümü "var"), tablo iki sütunun düzey birleşimiyle 2×2'ye tamamlanır ve test yapılır (hypothesis.py:6629–6633).
  • İki sütunda toplam ikiden çok düzey varsa McNemar–Bowker simetri testine geçilir (hypothesis.py:6623–6625); yön, yöntem, mid-p ve GA seçenekleri o yolda yok sayılır ve bir not yazılır (mcnemar.py:123–130).
  • Tek düzey varsa (tüm değerler aynı) hata (hypothesis.py:6634–6636).
  • b+c=0 (hiç değişim yok) ise istatistik 0/0'dır ve test tanımsızdır: p ve "fark yok" kararı yazılmaz, "Tüm gözlemler uyumlu — test tanımsız" iletisi döner; GA ve OR hesaplanmaz. R mcnemar.test de bu durumda NaN verir.
  • İki sütunun düzeyleri konumla değil adla eşlenir (büyük/küçük harf ve 1 ↔ 1.0 farkı gözetilmez). Öncesi 0/1, sonrası "Hayır/Evet" gibi eşlenemeyen kodlarda tablo konumla okunmaz; çevrilmiş hata iletisi verilir.
  • c=0 ise koşullu OR sonsuzdur; "—" yazılır ve dipnot eklenir (hypothesis.py:6696–6701, 6813–6815).

28.3 Parametreler

Varsayılanlar mcnemar.py:43–91 içinden okunmuştur.

Arayüz adı Varsayılan Ne yapar Sonucu nasıl değiştirir
Öncesi / 1. Ölçüm ilk kategorik sütun Tablonun satırları. b ve c'nin yönü.
Sonrası / 2. Ölçüm ilk kategorik sütun Tablonun sütunları.
Yöntem Otomatik (n<25 → exact) Otomatik; Kesin (binom); Asimptotik (χ², Yates); Asimptotik (χ², düzeltmesiz). p ve istatistik.
Güven Düzeyi %95 \alpha ve tüm GA'ların düzeyi. GA genişliği, karar.
Hipotez yönü Çift yönlü (≠) Sağ (>): b>c (düzey 1 → düzey 2 değişimi baskın); sol (<): b<c. Ana p ve karar tek yönlü p'ye geçer.
Ek çıktılar: mid-p kapalı Yarım olasılıklı kesin p. Ek satır.
Ek çıktılar: Agresti-Min / Tango GA kapalı Marjinal oran farkı için iki iyileştirilmiş GA. Ek satır.
Ek çıktılar: Koşullu OR GA kapalı b/c için kesin GA. Ek satır.

Neden "otomatik" eşik 25?

Uyumsuz çift sayısı küçükken (b-c)^2/(b+c)'nin ki-kare yaklaşımı zayıftır. Eşik, b+c<25'te kesin binom testine geçmeyi öneren yaygın bir pratik kuraldır. MerQur otomatik yolda kesin testi, aksi hâlde Yates düzeltmeli ki-kareyi seçer (mcnemar.py:114–115, hypothesis.py:6670–6671). Fagerland, Lydersen ve Laake (2013) kesin testin gereğinden tutucu olduğunu; düzeltmesiz asimptotik testin ve mid-p'nin hem küçük hem büyük örneklemde nominal düzeye daha yakın kaldığını göstermiştir. Bu yüzden ek çıktıdaki mid-p ve "Asimptotik (χ², düzeltmesiz)" seçeneği bilinçli birer alternatiftir.

"Sağ yönlü" ne demek?

b, "önce düzey 1, sonra düzey 2" çiftleridir. Düzeyler MerQur düzey sırasıyla dizilir: kullanıcının tanımladığı sıra, yoksa sayısal/doğal sıra, o da yoksa verideki ilk görülme sırası; sayılar sayısal sırada (0 < 1). Kullanılan sıra çıktıda b ve c etiketlerinde düzey adlarıyla görünür. "Sağ yönlü" H_1:\ \pi_{12}>\pi_{21}, yani ikinci düzeyin oranı sonra arttı demektir. Tıp verisinde düzey 1 absent, düzey 2 disease present'tır; sağ yönlü test "yeni yöntem daha çok hastalık buluyor mu?" sorusudur. Çıktıdaki "b (absent→disease present)" etiketi yönü denetlemek için okunmalıdır.

28.4 Tıp örneği

Dosya: english/datasets/Tip/24_mcnemar_old_new_diagnosis.xlsx (Türkçe kopyası samples/Tum_Analiz_Tip/24_mcnemar_eski_yeni_tani.xlsx). Bowker yolu için ayrıca 25_kappa_cancer_stage_pathologist.xlsx.

Değişken Rol Tür Açıklama
old_method Öncesi / 1. Ölçüm ikili metin absent 63, disease present 27
new_method Sonrası / 2. Ölçüm ikili metin absent 55, disease present 35
patient_id kullanılmaz

n ve eksik değer: 90 hasta, eksik değer yok. Eşleşik tablo:

new: absent new: disease present Toplam
old: absent a=51 b=12 63
old: disease present c=4 d=23 27
Toplam 55 35 90

Eski yöntemde pozitiflik 27/90=0{,}300, yeni yöntemde 35/90=0{,}389.

Klinik soru: Aynı hastalarda yeni tanı yöntemi eski yöntemden daha sık "hastalık var" diyor mu? (VIDEO_SCRIPT_TR.txt, #24.)

Seçilen ayarlar: Varsayılan (otomatik → kesin, %95). Ek çalıştırmalar: kesin + üç ek çıktı; Yates; düzeltmesiz; kesin sağ ve sol yönlü; Yates ve düzeltmesiz sağ yönlü; %99 güven. Bowker için Tıp #25'te iki patoloğun 4 düzeyli evrelemesi.

28.5 Formüller ve hesap adımları

MerQur'un sırası şudur: (1) pd.crosstab(önce, sonra) ile tabloyu kur, (2) düzey sayısına göre 2×2'ye tamamla ya da Bowker'a geç, (3) b=\text{ct}[0{,}1], c=\text{ct}[1{,}0] al, (4) b+c=0 ise testi atla, (5) yönteme göre kesin ya da asimptotik p'yi hesapla, (6) koşullu OR ve Cohen g'yi hesapla, (7) marjinal oran farkı için Wald GA'yı kur, (8) yön, mid-p, Agresti–Min/Tango ve OR GA bloklarını ekle, (9) kararı ana p'ye göre ver.

28.5.1 Kesin test

m=b+c,\qquad p_{\text{kesin}}=\min\Big\{1,\ 2\sum_{x=0}^{\min(b,c)}\binom{m}{x}\Big(\tfrac12\Big)^{m}\Big\}
  • m: uyumsuz çift sayısı; çıktıda "Uyumsuz (b+c)".
  • H_0 altında her uyumsuz çiftin b yönünde olma olasılığı 1/2'dir; b\sim\text{Binom}(m,\,1/2).
  • MerQur binomtest(min(b, c), m, 0.5) çağırır (hypothesis.py:6676); p_0=1/2'de minimum olabilirlik tanımı küçük kuyruğun iki katına eşittir. Kesin yolda "İstatistik" satırı \min(b,\ c)'dir, sd yazılmaz.

28.5.2 Asimptotik test (Yates ve düzeltmesiz)

X^2_{\text{Yates}}=\frac{(\lvert b-c\rvert-1)^2}{b+c},\qquad X^2=\frac{(b-c)^2}{b+c},\qquad p=P(\chi^2_1\ge X^2)
  • X^2: McNemar (1947) istatistiği; z=(b-c)/\sqrt{b+c}'nin karesidir.
  • -1: Edwards (1948) süreklilik düzeltmesi; \lvert b-c\rvert ancak 2'şer adımla değiştiği için (b+c sabitken) yarım adım değil bir birim çıkarılır. R mcnemar.test(correct = TRUE) ile aynı (hypothesis.py:6683–6689).

Neden z yerine χ²?

H_0 altında E(b-c)=0, \text{Var}(b-c\mid m)=m'dir. z=(b-c)/\sqrt m standart normale, karesi \chi^2_1'e yaklaşır. İki yönlü testte ikisi aynı p'yi verir; tek yönlü testte işaret gerektiği için MerQur z'yi kullanır (28.5.3).

28.5.3 Tek yönlü test

Yön seçildiğinde ana p ve karar tek yönlü p'ye geçer (hypothesis.py:6733–6751):

\begin{gathered}\text{kesin: } p_{\text{sağ}}=P(B\ge b),\qquad p_{\text{sol}}=P(B\le b)\\[4pt]\text{asimptotik: } p_{\text{sağ}}=1-\Phi\Big(\frac{b-c-\delta}{\sqrt{b+c}}\Big),\qquad p_{\text{sol}}=\Phi\Big(\frac{b-c+\delta}{\sqrt{b+c}}\Big)\end{gathered}
  • B\sim\text{Binom}(m,\,1/2).
  • \delta=1 (Yates seçiliyse), 0 (düzeltmesiz).
  • Kesin tek yönlü p her durumda ayrıca "Kesin tek yönlü test" satırında yazılır; iki yönlü p de "Ana p ve karar …" notunda verilir.

28.5.4 Etki büyüklükleri

\text{OR}_{\text{koşullu}}=\frac{b}{c},\qquad g=\frac{b}{b+c}-\frac12
  • OR: uyumsuz çiftlerde "düzey 1 → 2" değişiminin "2 → 1"e oranı; eşleşik vaka–kontrol çalışmasında koşullu ML odds oranıdır. c=0 ise sonsuz ("—"), b=c=0 ise 1 (hypothesis.py:6696–6701).
  • g: Cohen'in (1988) g'si, MerQur'da işaretli (b>c ise pozitif). Etiket \lvert g\rvert ile verilir: <0{,}05 önemsiz, <0{,}15 küçük, <0{,}25 orta, \ge0{,}25 büyük (hypothesis.py:6702–6713).

Koşullu OR'nin kesin GA'sı, \pi=b/(b+c) için Clopper–Pearson aralığının \pi/(1-\pi) dönüşümüdür (exact2x2::mcnemar.exact tanımı, hypothesis.py:6787–6793):

\big[\pi_L;\ \pi_U\big]=\big[B_{\alpha/2}(b,\ c+1);\ B_{1-\alpha/2}(b+1,\ c)\big],\qquad \text{OR GA}=\Big[\frac{\pi_L}{1-\pi_L};\ \frac{\pi_U}{1-\pi_U}\Big]

28.5.5 Marjinal oran farkı ve güven aralıkları

\hat\Delta=\hat\pi_{+2}-\hat\pi_{2+}=\frac{b-c}{n},\qquad \widehat{\text{Var}}(\hat\Delta)=\frac{b+c}{n^2}-\frac{(b-c)^2}{n^3}
  • \hat\Delta: ikinci düzeyin "sonra" oranı eksi "önce" oranı; künyede "Oran farkı (b-c)/n = p_sonrası − p_öncesi".
  • Varyans, çokterimli (b,\ c) hücrelerinin kovaryansından gelir; Wald GA \hat\Delta\pm z\,\text{SH} künyede her zaman yazılır. Wald GA düzeltmesiz teste karşılık gelir; seçilen testle çeliştiğinde (GA sıfırı dışlarken test anlamsız ya da tersi) bunu açıklayan bir not eklenir.

Ek çıktıdaki iki aralık:

\text{Agresti–Min: }\ \tilde\Delta=\frac{b-c}{n+2},\quad \text{SH}=\frac{\sqrt{(b+c+1)-(b-c)^2/(n+2)}}{n+2},\quad \tilde\Delta\pm z\,\text{SH}
\text{Tango: }\ T(\Delta)=\frac{b-c-n\Delta}{\sqrt{n\,(2\tilde q_{21}+\Delta(1-\Delta))}},\qquad \text{GA}=\{\Delta:\ \lvert T(\Delta)\rvert\le z\}
\tilde q_{21}=\frac{\sqrt{B^2-8nC}-B}{4n},\qquad B=-b-c+(2n-b+c)\Delta,\qquad C=-c\,\Delta(1-\Delta)
  • Agresti–Min (2005): her hücreye 0,5 eklenmiş Wald aralığı; [-1,\ 1]'e kırpılır (hypothesis.py:6762–6764).
  • \tilde q_{21}: \Delta sabitken \pi_{21}'in kısıtlı ML kestirimi. Sınırlar brentq ile T(\Delta)=\pm z çözülerek bulunur (hypothesis.py:6768–6782); PropCIs::scoreci.mp ile aynı.

Neden Tango aralığı düzeltmesiz testle uyumlu?

\Delta=0'da \tilde q_{21}=(b+c)/(2n) olur ve T(0)=(b-c)/\sqrt{b+c}, yani düzeltmesiz McNemar z'sidir. Tango aralığı bu skor testinin tersidir: aralık 0'ı ancak düzeltmesiz McNemar anlamlı değilse içerir. Wald aralığı da büyük n'de buna yakındır. Kesin test ve Yates ise daha tutucudur; bu yüzden aynı çıktıda "H₀ reddedilemedi" ile sıfırı dışlayan bir GA birlikte görülebilir (28.6, Adım 6).

28.5.6 Mid-p

\begin{gathered}p^{\text{mid}}_{\text{sol}}=P(B<b)+\tfrac12P(B=b),\qquad p^{\text{mid}}_{\text{sağ}}=P(B>b)+\tfrac12P(B=b)\\[4pt]p^{\text{mid}}=\min\{1,\ 2\min(p^{\text{mid}}_{\text{sol}},\ p^{\text{mid}}_{\text{sağ}})\}\end{gathered}

Yön seçildiyse ilgili tek kuyruk verilir (hypothesis.py:6753–6758). Mid-p kararı değiştirmez.

28.5.7 k×k tablo: McNemar–Bowker simetri testi

X^2_B=\sum_{i<j,\ n_{ij}+n_{ji}>0}\frac{(n_{ij}-n_{ji})^2}{n_{ij}+n_{ji}},\qquad \text{sd}=\#\{i<j:\ n_{ij}+n_{ji}>0\}
  • H_0: \pi_{ij}=\pi_{ji} (tablo simetrik). k=2'de düzeltmesiz McNemar'a indirgenir.
  • Kategoriler sayıya çevrilebiliyorsa sayısal, değilse metin sırasıyla dizilir (hypothesis.py:6859–6860).

Koddaki tercih

İki yönde de sıfır olan çiftler toplamdan ve sd'den düşülür. R mcnemar.test bu çiftlerde 0/0 ürettiği için NaN döndürür. Bowker yolunda süreklilik düzeltmesi, kesin test, yön ve GA seçenekleri yoktur (hypothesis.py:6855–6883).

28.6 Elle hesap: Tıp verisinde sayısal yürüyüş

Ara değerler dogrulama/mcnemar/elle_hesap.py ile, MerQur kodu çağrılmadan hesaplanmıştır. Binom olasılıkları tam kesir olarak, Tango sınırları kendi ikiye bölme kök bulucusuyla bulunmuştur.

Adım 1 — Tablo. a=51, b=12, c=4, d=23; n=90, m=16. Otomatik yöntem: 16<25 olduğundan kesin test.

Adım 2 — Kesin p.

\begin{gathered}P(B\le4)=\frac{\binom{16}{0}+\binom{16}{1}+\binom{16}{2}+\binom{16}{3}+\binom{16}{4}}{2^{16}}\\[4pt]=\frac{1+16+120+560+1820}{65536}=\frac{2517}{65536}=0{,}038406\end{gathered}
p_{\text{kesin}}=2\times0{,}038406=0{,}076813

Sağ yönlü (b>c): p=P(B\ge12)=P(B\le4)=0{,}038406. Sol yönlü: p=P(B\le12)=0{,}989365.

Adım 3 — Mid-p. P(B=4)=1820/65536=0{,}027771; p^{\text{mid}}_{\text{sağ}}=(2517-910)/65536=0{,}024521; iki yönlü p^{\text{mid}}=0{,}049042.

Adım 4 — Asimptotik.

X^2_{\text{Yates}}=\frac{(8-1)^2}{16}=3{,}0625\ \ (p=0{,}080118),\qquad X^2=\frac{8^2}{16}=4\ \ (p=0{,}045500)

Sağ yönlü: Yates z=7/4=1{,}75, p=0{,}040059; düzeltmesiz z=2, p=0{,}022750.

Adım 5 — Etki büyüklükleri. \text{OR}=12/4=3; g=12/16-0{,}5=0{,}25 ("büyük"). \pi=0{,}75 için Clopper–Pearson [0,476229; 0,927338] → OR GA [0,909232; 12,762344]. %99'da [0,669088; 21,001634].

Adım 6 — Oran farkı ve GA'lar. \hat\Delta=8/90=0{,}088889 (pozitiflik 0,300'den 0,389'a).

\widehat{\text{Var}}=\frac{16}{8100}-\frac{64}{729000}=0{,}0019753-0{,}0000878=0{,}0018875,\qquad \text{SH}=0{,}043446

Wald %95: 0{,}088889\pm1{,}959964\times0{,}043446=[0{,}003737;\ 0{,}174041]. Agresti–Min: \tilde\Delta=8/92=0{,}086957, SH =\sqrt{17-64/92}/92=0{,}043890, [0,000934; 0,172979]. Tango: [0,001976; 0,182960]. Üç aralık da sıfırı dışlar; çünkü üçü de düzeltmesiz skor testine (p=0{,}0455) yakındır. Kesin test ise p=0{,}0768 ile anlamsızdır. %99'da üç aralık da sıfırı içerir: Wald [−0,023019; 0,200797], Agresti–Min [−0,026096; 0,200009], Tango [−0,030056; 0,216840].

Adım 7 — Bowker (Tıp #25, 4×4). Köşegen dışı çiftler: (1,2) 1–0; (1,3) 0–0; (1,4) 3–3; (2,3) 3–1; (2,4) 0–0; (3,4) 3–3. Boş iki çift düşülür: X^2_B=1^2/1+0+2^2/4+0=2, sd =4, p=0{,}735759.

28.6.1 Doğrulama: MerQur, Python ve R

MerQur değerleri execute() sonucundan, stats.hypothesis modülünde round() bellekte etkisizleştirilerek alınmıştır (dogrulama/mcnemar/merqur_calistir.py). R: 4.5.3; mcnemar.test (Yates ve düzeltmesiz), exact2x2::mcnemar.exact (kesin p, koşullu OR ve GA), binom.test (tek yönlü), PropCIs::diffpropci.Wald.mp, diffpropci.mp (Agresti–Min) ve scoreci.mp (Tango); mid-p dbinom/pbinom ile doğrudan. PropCIs farkı (c-b)/n yönünde tanımladığı için b ile c yer değiştirilerek çağrılmıştır. Bowker'da R mcnemar.test NaN (sd 6) verdiğinden R sütunu, boş çiftleri düşen tanımla R'de doğrudan hesaplanmıştır.

Büyüklük MerQur Python (bağımsız) R 4.5.3 En büyük fark Durum
b (absent → disease present) 12 12 12 0,0e+00 ✓
c (disease present → absent) 4 4 4 0,0e+00 ✓
Kesin p (çift yönlü; otomatik seçim) 0,076813 0,076813 0,076813 0,0e+00 ✓
Kesin p (sağ yönlü, b > c) 0,038406 0,038406 0,038406 0,0e+00 ✓
Kesin p (sol yönlü) 0,989365 0,989365 0,989365 5,6e−16 ✓
Mid-p (çift yönlü) 0,049042 0,049042 0,049042 0,0e+00 ✓
Mid-p (sağ yönlü) 0,024521 0,024521 0,024521 0,0e+00 ✓
Yates X^2 3,062500 3,062500 3,062500 0,0e+00 ✓
Yates p 0,080118 0,080118 0,080118 8,3e−17 ✓
Düzeltmesiz X^2 4 4 4 0,0e+00 ✓
Düzeltmesiz p 0,045500 0,045500 0,045500 6,9e−17 ✓
Yates, sağ yönlü z p 0,040059 0,040059 0,040059 1,4e−17 ✓
Düzeltmesiz, sağ yönlü z p 0,022750 0,022750 0,022750 0,0e+00 ✓
Cohen g 0,250000 0,250000 — 0,0e+00 ✓
Koşullu OR b/c 3 3 3 0,0e+00 ✓
%95 kesin OR GA alt 0,909232 0,909232 0,909232 1,6e−15 ✓
%95 kesin OR GA üst 12,762344 12,762344 12,762344 2,0e−14 ✓
%99 kesin OR GA alt 0,669088 0,669088 0,669088 4,4e−16 ✓
%99 kesin OR GA üst 21,001634 21,001634 21,001634 4,6e−14 ✓
Oran farkı (b-c)/n 0,088889 0,088889 — 0,0e+00 ✓
%95 Wald GA alt 0,003737 0,003737 0,003737 1,3e−17 ✓
%95 Wald GA üst 0,174041 0,174041 0,174041 5,6e−17 ✓
%95 Agresti–Min GA alt 0,000934 0,000934 0,000934 1,4e−17 ✓
%95 Agresti–Min GA üst 0,172979 0,172979 0,172979 1,4e−16 ✓
%95 Tango skor GA alt 0,001976 0,001976 0,001976 1,5e−08 ✓
%95 Tango skor GA üst 0,182960 0,182960 0,182960 1,5e−08 ✓
%99 Wald GA alt −0,023019 −0,023019 −0,023019 1,0e−17 ✓
%99 Wald GA üst 0,200797 0,200797 0,200797 8,3e−17 ✓
%99 Agresti–Min GA alt −0,026096 −0,026096 −0,026096 2,1e−17 ✓
%99 Agresti–Min GA üst 0,200009 0,200009 0,200009 2,8e−16 ✓
%99 Tango skor GA alt −0,030056 −0,030056 −0,030056 3,2e−10 ✓
%99 Tango skor GA üst 0,216840 0,216840 0,216840 6,7e−09 ✓
Bowker X^2 (Tıp #25, 4×4) 2 2 2 0,0e+00 ✓
Bowker sd (boş çiftler düşülür) 4 4 4 0,0e+00 ✓
Bowker p 0,735759 0,735759 0,735759 3,3e−16 ✓

Sonuç: 35 büyüklüğün tamamı ölçütü karşılar. Tango sınırlarındaki 10^{-8} düzeyindeki fark, PropCIs'in yinelemeli kök aramasının durma toleransından gelir; MerQur ve bağımsız Python 10^{-12} içinde aynıdır.

28.7 Çıktıyı okuma

Kesin yöntem ve üç ek çıktı açıkken sonuç metni:

TEST: McNemar Testi
──────────────────────────────────────────────────
İstatistik : 4.0
p-değeri   : 0.076813  ns
Etki Büy.  : 0.25  (Cohen's g = 0.2500 (Büyük) | OR_disc = 3.0000)

KARAR: H₀ REDDEDİLEMEZ  ns

McNemar (kesin (binom)) min(b,c) = 4, p = 0.0768 ns. Uyumsuz: b=12 (absent→disease present), c=4 (disease present→absent). OR_disc = 3.0000. Cohen's g = 0.2500 (Büyük). H₀ REDDEDİLEMEZ.
    Mid-p = 0.049042

    Marjinal oran farkı = +0.0889; %95 Agresti-Min GA [0.0009, 0.1730], Tango skor GA [0.0020, 0.1830]
    Uyumsuz (koşullu) OR = 3.0000, %95 kesin GA [0.9092, 12.7623]
Not: künyedeki oran farkı %95 GA'sı Wald aralığıdır ve düzeltmesiz asimptotik teste karşılık gelir; seçilen testle (kesin ya da süreklilik düzeltmeli) kararı farklı olabilir. Karar seçilen testin p'sine dayanır.

── APA 7 ÖZET ──
McNemar testi (kesin (binom)), min(b,c) = 4, p = .077

Künye satırları: Yöntem: kesin (binom) · b (absent→disease present): 12 · c (disease present→absent): 4 · Uyumsuz (b+c): 16 · Oran farkı (b-c)/n = p_sonrası − p_öncesi: 0.0889 · Oran farkı %95 GA: [0.0037, 0.1740].

Satır Ne yazar Nasıl yorumlanır
İstatistik Kesin: \min(b,c); asimptotik: X^2 Kesin yolda sd satırı yoktur.
p-değeri Ana p Yön seçildiyse tek yönlü p.
Etki Büy. g, büyüklük etiketi, koşullu OR g işaretlidir; OR c=0'da "—".
Yorum satırı Yöntem, b ve c düzey adlarıyla Yönü buradan doğrulayın.
Mid-p, GA'lar, OR GA Ek bloklar Kararı değiştirmez.
Künye: Oran farkı ve GA \hat\Delta ve Wald GA Her zaman yazılır; düzeltmesiz teste karşılık gelir. Seçilen testle çelişirse açıklama notu çıkar (S2).
Grafik 2×2 tablonun ısı haritası (satır önce, sütun sonra)

Yates seçildiğinde: "McNemar (asimptotik (Yates)) χ² = 3.0625, p = 0.0801 ns"; düzeltmesiz: "χ² = 4.0000, p = 0.0455 *".

APA biçiminde rapor cümlesi:

Aynı 90 hastada yeni tanı yöntemi 35, eski yöntem 27 hastada hastalık saptadı (oran farkı 0,089; %95 Tango GA [0,002; 0,183]). Uyumsuz 16 çiftin 12'sinde yalnız yeni yöntem, 4'ünde yalnız eski yöntem pozitifti (koşullu OR = 3,00; %95 kesin GA [0,91; 12,76]). Kesin McNemar testine göre fark anlamlı değildi (p = 0{,}077); mid-p değeri 0,049 idi.

28.8 Uzman soruları

S1. Aynı veride kesin p 0,077, düzeltmesiz p 0,046, mid-p 0,049. Hangisi raporlanmalı?

Yöntem verilerden önce seçilmelidir. MerQur'un otomatik kuralı küçük b+c'de kesin testi seçer; kesin test kesikli dağılım yüzünden tutucudur (gerçek birinci tür hata oranı nominalin altında). Fagerland ve ark. (2013) düzeltmesiz asimptotik testi ve mid-p'yi önerir; ikisi de bu veride sınırda anlamlıdır. Hangisi seçilirse seçilsin, yöntem raporda adıyla yazılmalı ve sonuç "sınırda" diye yorumlanmalıdır.

S2. GA sıfırı dışlıyor ama test anlamsız; çelişki mi?

Hayır, farklı testlerin tersleri. Wald ve Tango aralıkları düzeltmesiz skor testine (p=0{,}0455) karşılık gelir; ana p kesin testtir (p=0{,}0768). Tutarlı raporlama için ya düzeltmesiz test + Tango GA ya da kesin test + kesin (OR) GA birlikte verilmelidir. OR'nin kesin GA'sı [0,91; 12,76] 1'i içerir ve kesin testle uyumludur.

S3. Programlar neden farklı p veriyor?

Üç yaygın tanım vardır: Yates'li ki-kare (R mcnemar.test varsayılanı, 0,0801), kesin binom p'si (0,0768) ve düzeltmesiz McNemar istatistiği (0,0455). MerQur'un otomatik yolu b+c<25'te kesin binom p'sini verir, b+c\ge25'te R ile aynıdır.

S4. b ve c hangi yönde tanımlı, sütunları ters seçersem ne olur?

b, satır (önce) düzey 1 ve sütun (sonra) düzey 2 hücresidir; düzeyler MerQur düzey sırasındadır (kullanıcı sırası, sayısal/doğal sıra ya da verideki ilk görülme sırası). Sütunlar yer değiştirirse b ile c yer değiştirir: iki yönlü p değişmez, g ve oran farkının işareti, OR'nin tersi (1/3) ve tek yönlü testin anlamı değişir.

S5. Hiç değişim yoksa ya da c = 0 ise?

b=c=0 ise test tanımsızdır; MerQur p=1 ya da "fark yok" yazmaz, tanımsızlığı bildirir. c=0, b>0 ise test tanımlıdır (ör. b=10: kesin p=2/1024=0{,}00195); koşullu OR sonsuzdur ve "—" ile dipnot yazılır; OR GA'nın üst sınırı da sonsuzdur.

S6. Bir ölçümde tek kategori görülmüşse tablo 2×1 olur; MerQur ne yapar?

İki sütunun düzey birleşimi iki ise eksik sütun 0 ile eklenir ve test yapılır (hypothesis.py:6629–6633). R mcnemar.test(x, y) bu durumda düzey sayısı tutmadığı için hata verir; table(factor(x, levels), factor(y, levels)) ile kurulursa MerQur'la aynı sonucu verir.

S7. Bowker'da sd neden 6 değil 4?

4\times4 tabloda k(k-1)/2=6 köşegen dışı çift vardır; Tıp #25'te ikisi iki yönde de boştur. Boş çift bilgi taşımaz ve 0/0 terimi tanımsızdır. MerQur bu çiftleri sd'den düşer: \chi^2(4)=2, p=0{,}736. R mcnemar.test aynı tabloda NaN döndürür.

S8. Uyumlu çiftler (a ve d) neden teste girmiyor?

Marjinal fark \pi_{12}-\pi_{21}'dir; a ve d iki marjinali eşit etkiler. Koşullu çıkarsamada m=b+c sabit tutulur ve b'nin dağılımı a ile d'ye bağlı değildir. n ise oran farkının ölçeğine girer: aynı b ve c ile n büyüdükçe \hat\Delta küçülür ama p değişmez.

28.9 Sık hatalar ve tuzaklar

  • İki sütunu farklı kodlarla girmek. Düzeyler adla eşlendiği için önce 0/1, sonra "Hayır/Evet" kodlanmış sütunlar hata verir. Konumla okumak b ve c'yi uyumlu hücrelerden alırdı (bir denemede doğru p=0{,}581 yerine 0,453). İki sütun aynı etiketlerle kodlanmalıdır.
  • Bağımsız gruplara McNemar uygulamak. Satırlar eşleşik değilse test anlamsızdır; ki-kare bağımsızlık ya da Fisher kullanılmalıdır.
  • Uyumu McNemar ile ölçmek. McNemar'ın anlamsız olması iki yöntemin uyumlu olduğu anlamına gelmez; b ve c ikisi de büyük ama eşitse test anlamsız, uyum kötüdür. Uyum için kappa.
  • Ki-kare bağımsızlık testini aynı tabloya uygulamak. O test "eski ve yeni yöntem sonuçları ilişkili mi?" sorusunu cevaplar ve eşleşik tabloda hemen her zaman anlamlıdır.
  • Künyedeki Wald GA ile kesin testi karşılaştırıp çelişki sanmak. Farklı testlerin aralığıdır (S2).
  • Tek yönlü seçimde yönü düzey sırasından bağımsız sanmak. "Sağ yönlü" b>c demektir; b'nin hangi geçiş olduğu düzey sırasına bağlıdır; sıra tanımlanmamış metin etiketlerinde bu, verideki ilk görülme sırasıdır. Çıktıdaki kullanılan sıra ve "b (…→…)" etiketi okunmalıdır.
  • Bowker yolunda seçeneklerin uygulandığını sanmak. k×k tabloda yöntem, yön, mid-p ve GA yok sayılır; not satırı bunu söyler.

28.10 Kaynaklar

  • Agresti, A. (2013). Categorical data analysis (3rd ed.). Wiley.
  • Agresti, A., & Min, Y. (2005). Simple improved confidence intervals for comparing matched proportions. Statistics in Medicine, 24(5), 729–740. https://doi.org/10.1002/sim.1781
  • Bowker, A. H. (1948). A test for symmetry in contingency tables. Journal of the American Statistical Association, 43(244), 572–574. https://doi.org/10.1080/01621459.1948.10483284
  • Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum.
  • Edwards, A. L. (1948). Note on the "correction for continuity" in testing the significance of the difference between correlated proportions. Psychometrika, 13(3), 185–187. https://doi.org/10.1007/BF02289261
  • Fagerland, M. W., Lydersen, S., & Laake, P. (2013). The McNemar test for binary matched-pairs data: Mid-p and asymptotic are better than exact conditional. BMC Medical Research Methodology, 13, 91. https://doi.org/10.1186/1471-2288-13-91
  • McNemar, Q. (1947). Note on the sampling error of the difference between correlated proportions or percentages. Psychometrika, 12(2), 153–157. https://doi.org/10.1007/BF02295996
  • Tango, T. (1998). Equivalence test and confidence interval for the difference in proportions for the paired-sample design. Statistics in Medicine, 17(8), 891–908. https://doi.org/10.1002/(SICI)1097-0258(19980430)17:8<891::AID-SIM780>3.0.CO;2-B