HABITUSBaşvuru Kitabı

12. Harita, Yardım ve çıktı dosyaları (🗺 Map, ⓘ Help)

Sekmeler: 🗺 Map, ⓘ Help · Kod: tabs/tab_map.py, occurrence_map.py, study_area_figure.py, map_widget.py (şekil seçenekleri), tabs/tab_help.py, run_config.py, main_dialog.py (oturum günlüğü), main.py (çökme günlüğü)

12.1 Bu bölüm ne anlatır

Bu bölüm iş akışının dışında duran iki sekmeyi ve bütün iş akışının ortak konularını anlatır:

İki sekme de kilitli değildir; program açıldığı andan itibaren kullanılabilir (main_dialog.py:194-196). Sekme şeridinde numaralı adımlardan sonra gelirler ve iş akışına girdi vermezler.

12.2 🗺 Map sekmesinin yeri

🗺 Map, herhangi bir model kurulmadan önce ① Data'ya verilenleri harita üzerinde gösterir: sunum kayıtları, ① Data çalıştırıldıktan sonra modellemeden önce dışarıda bırakılan kayıtlar, kullanıcının kendi yokluk kayıtları, çalışma sınırı ve kalibrasyon poligonu. Amacı yanlış yere düşmüş bir kaydı, ters yazılmış koordinatları ya da bölgeyle örtüşmeyen bir sınır katmanını modellemeden önce görmektir (tabs/tab_map.py:1-11).

Sekme her görünür olduğunda girdiler değişmişse haritayı yeniden kurar (tabs/tab_map.py:141-169). Model sonuçları burada gösterilmez; güncel ve gelecek haritaları ③, ⑤ ve ⑥ sekmelerindeki harita görüntüleyicisindedir (Bölüm 6, 8, 9).

12.3 🗺 Map sekmesi

Ekranın üstünde katman kutuları ve iki düğme, altında bir durum satırı, onun altında harita bulunur (tabs/tab_map.py:100-139). Harita bir web görünümü içinde Leaflet kütüphanesiyle çizilir; Leaflet programla birlikte gelir, altlık döşemeleri ise tile.openstreetmap.org adresinden indirilir (occurrence_map.py:45-50, 92-95).

Şekil 12.1. 🗺 Map sekmesi, örnek koşuda ① Data çalıştırıldıktan sonra: üstte dört katman kutusu, sağda ↻ Refresh ve 💾 Save study-area figure…; altında "626 occurrence record(s) shown · 405 excluded" durum satırı; OpenStreetMap altlığı üzerinde mavi sunum kayıtları ve içi boş gri dairelerle dışlanan kayıtlar; sağ üstte katman listesi, sol altta ölçek çubuğu.
Şekil 12.1. 🗺 Map sekmesi, örnek koşuda ① Data çalıştırıldıktan sonra: üstte dört katman kutusu, sağda ↻ Refresh ve 💾 Save study-area figure…; altında "626 occurrence record(s) shown · 405 excluded" durum satırı; OpenStreetMap altlığı üzerinde mavi sunum kayıtları ve içi boş gri dairelerle dışlanan kayıtlar; sağ üstte katman listesi, sol altta ölçek çubuğu.
Arayüzdeki ad Ne yapar Varsayılan Aralık / seçenekler Kod
Occurrences CSV'deki sunum kayıtlarını gösterir; çok türlü dosyada işaretli her tür ayrı renkte açık açık / kapalı tabs/tab_map.py:108, 179-214
Excluded occurrences ① Data çalıştırıldıktan sonra modellemeden önce dışlanan kayıtları gerekçesiyle gösterir açık açık / kapalı tabs/tab_map.py:109-113, 216-225
Own absences Own Absences alt sekmesinde verilen yokluk CSV'sini siyah noktalarla gösterir açık açık / kapalı tabs/tab_map.py:114, 227-243
Boundary / calibration area Çalışma sınırını (kırmızı) ve kalibrasyon poligonunu (mor, kesikli) çizer açık açık / kapalı tabs/tab_map.py:115, 245-263
↻ Refresh Haritayı girdilerden yeniden kurar — düğme tabs/tab_map.py:120-122
💾 Save study-area figure… İşaretli katmanlardan yayın için bir konum haritası kaydeder — düğme; §12.3.2 tabs/tab_map.py:123-130, 268-311

Kutulardan biri değiştiğinde harita hemen yeniden çizilir (tabs/tab_map.py:116-117). Bu kutular yalnız görüntüyü ve kaydedilen şekli etkiler; modellemeye giren veriyi değiştirmez.

12.3.1 Katmanların içeriği

Durum satırı gösterilen ve dışlanan kayıt sayısını, geçerli koordinatı olmayan kayıtları ve çizilemeyen katmanları yazar. Okunamayan bir CSV için harita yerine "The map could not be built: …" iletisi çıkar (tabs/tab_map.py:154-169).

Not: Altlık döşemeleri ağ bağlantısı ister. Bağlantı yoksa noktalar ve poligonlar yine çizilir, altlık boş kalır. Program kendini OpenStreetMap döşeme sunucusuna "HABITUS/<sürüm>" kimliğiyle tanıtır (occurrence_map.py:7-11, 53-58). Web görünümü bileşeni (PyQt6-WebEngine) kurulu değilse sekme "The map needs PyQt6-WebEngine, which is not installed (pip install PyQt6-WebEngine)." iletisini gösterir (occurrence_map.py:138-145).

12.3.2 Save study-area figure… (çalışma alanı şekli)

Bu düğme, haritadaki işaretli katmanları web görünümünden bağımsız olarak, bir makaleye konabilecek bir konum haritası olarak çizer (study_area_figure.py:1-10). Ekrandaki OpenStreetMap döşemeleri ekran çözünürlüğündedir ve kendi lisans koşullarını taşır; kaydedilen şekil bunun yerine programla birlikte gelen Natural Earth ülke sınırlarını (kamu malı) kullanır ve ağ gerektirmez.

Düğmeye basınca önce "Figure for publication" seçenek penceresi, ardından kayıt penceresi açılır (tabs/tab_map.py:268-311).

Arayüzdeki ad Ne yapar Varsayılan Aralık / seçenekler Kod
Width: Şeklin genişliği (dergi sütun genişlikleri) Double column — 174 mm Single column — 85 mm, 1.5 column — 120 mm, Double column — 174 mm map_widget.py:112-116, 193-196; tabs/tab_map.py:139
Resolution: Raster biçimlerde (PNG, TIFF, JPEG) çözünürlük 600 dpi 300, 600, 1200 dpi; PDF, SVG, EPS'de kullanılmaz map_widget.py:117, 197-203
Title: Başlık metni işaretli türlerin adları, yoksa tür adı serbest metin tabs/tab_map.py:283-288, map_widget.py:209-212
Include the title above the map Başlığı haritanın üstüne yazar kapalı açık / kapalı tabs/tab_map.py:139, map_widget.py:204-206
Italic title (scientific name) Başlığı italik yazar tür adı varsa açık açık / kapalı tabs/tab_map.py:289
Locator map in the upper-left corner Sol üst köşeye çalışma kapsamını gösteren küçük bir konum haritası ekler açık açık / kapalı tabs/tab_map.py:290, study_area_figure.py:265-290
Kayıt penceresinde dosya türü Biçim, dosya uzantısından belirlenir PNG PNG, TIFF (LZW sıkıştırmalı), PDF, SVG, EPS (vektör), JPEG (kalite 95) map_widget.py:156-177

Önerilen dosya adı çıktı klasöründe <tür>_study_area.png'dir (tabs/tab_map.py:294-300). Pencere son seçimleri oturum boyunca hatırlar (tabs/tab_map.py:293).

Şekil şu öğelerden oluşur (study_area_figure.py:190-262, 293-313):

12.4 ⓘ Help sekmesi

ⓘ Help, programın içine gömülü, yalnız İngilizce bir kullanıcı rehberidir (tabs/tab_help.py:1000-1017). Üst şeritte güncelleme düğmeleri, altında on iki sayfa sekmesi bulunur (tabs/tab_help.py:1027-1101).

Şekil 12.2. ⓘ Help sekmesi, Overview sayfası: sağ üstte Check for Updates düğmesi, altında on iki sayfa sekmesi; sayfada "What is HABITUS?", sekiz adımlık "Typical Workflow" ve "Supported Algorithms" tablosu.
Şekil 12.2. ⓘ Help sekmesi, Overview sayfası: sağ üstte Check for Updates düğmesi, altında on iki sayfa sekmesi; sayfada "What is HABITUS?", sekiz adımlık "Typical Workflow" ve "Supported Algorithms" tablosu.
Sayfa İçerik
Overview Programın tanımı, sekiz adımlık iş akışı, algoritma tablosu ve gereken kütüphaneler, hızlı başlangıç
1 Data Sunum CSV'si, rasterlar, arka plan ve sözde yokluk ayarları, çıktı klasörü
2 Variables VIF ve korelasyon, renk kodları, onay
2b Advanced Analysis Koşul sayısı, PCA, LASSO, Ridge ve bunların birlikte okunması
3 Models Algoritma seçimi, en az kayıt önerileri, eğitim ayarları, çapraz doğrulama tasarımının gerekçesi, iki katmanlı topluluk, başarım ölçütleri, güncel harita
4 Evaluation Alt sekmeler, ROC, değişken önemi, tepki eğrileri, eşik yöntemleri
5 Future Senaryo adı, algoritma seçimi, gelecek rasterlarının eklenmesi
6 Range Change Sonuç kodları (-2, 0, 1, 2), dosya seçimi, sonuç tablosunun okunması
7 Validation Harita seçimi, yeniden sınıflama, örnekleme, ölçütler, dışa aktarım, Kappa yorumu
8 Report Rapor bölümleri, üretim ve dışa aktarım, ODMAP protokolü, harita kalitesi
FAQ Sık hatalar, başarım ipuçları, çıktı dosyaları tablosu
About Sürüm, geliştirici, atıf, lisans (GNU GPL sürüm 3), temel bağımlılıklar, güncelleme durumu
Şekil 12.3. ⓘ Help > FAQ sayfası: "Errors" başlığı altında sık hata iletileri ve çözümleri, "Performance Tips" ve "Output Files" tablosunun başı.
Şekil 12.3. ⓘ Help > FAQ sayfası: "Errors" başlığı altında sık hata iletileri ve çözümleri, "Performance Tips" ve "Output Files" tablosunun başı.
Şekil 12.4. ⓘ Help > About sayfası: "HABITUS v2.1.0" başlığı, güncelleme denetiminin sonucu ("You are using the latest version"), geliştirici, atıf ve DOI, lisans, temel bağımlılıklar.
Şekil 12.4. ⓘ Help > About sayfası: "HABITUS v2.1.0" başlığı, güncelleme denetiminin sonucu ("You are using the latest version"), geliştirici, atıf ve DOI, lisans, temel bağımlılıklar.
Arayüzdeki ad Ne yapar Varsayılan Aralık / seçenekler Kod
Check for Updates Yayın sayfasında yeni sürüm olup olmadığını elle sorar; sonuç About sayfasında görünür — düğme tabs/tab_help.py:1052-1059, 1142-1152
Download Update Yeni sürüm bulunduğunda görünür; bu bilgisayarın kurulum dosyasını İndirilenler klasörüne indirir gizli düğme tabs/tab_help.py:1062-1071, 1154-1248

Program açılışta güncelleme denetimini kendiliğinden, arka planda yapar; HABITUS_NO_UPDATE_CHECK ortam değişkeni tanımlıysa yapmaz (main_dialog.py:130-143). Sorgu GitHub yayın sayfasına gider ve 10 saniyede yanıt gelmezse bırakılır (updater.py:88-94). About sayfası denetimin sonucunu bir şeritle gösterir: "Checking for updates...", "You are using the latest version (v…)", "Update Available - v…" ya da "Update check failed: …" (tabs/tab_help.py:1103-1140). Yeni sürüm bulunursa günlük paneline de bir satır yazılır (main_dialog.py:145-148).

Download Update kurulum dosyasını indirir ama kurmaz: "Close HABITUS and run it to install the update. Your settings and results are not touched." (tabs/tab_help.py:1212-1218). İndirme başarısız olursa yayın sayfasının adresi verilir.

Not: Help sayfaları kısa bir başvuru rehberidir. Kesin ayrıntı (varsayılan değerler, dosya adları) için bu kitap esas alınmalıdır; örneğin çıktı dosyalarının gerçek adları §12.5'tedir.

12.5 Çıktı klasörünün dosya kataloğu

Bütün çıktılar ① Data > Output Directory klasörüne (ya da ③ Models'te yazılan klasöre) gider (Bölüm 1.9). Çok türlü dosyada her tür kendi alt klasöründedir; o alt klasör aşağıdaki ağacın aynısını taşır, üst klasörde ise batch_summary.csv ve (sınır varsa) masked_inputs/current/ bulunur.

Dosya adlarındaki <tür> öneki: projeksiyon, rapor ve şekil dosyalarında tür adındaki boşluklar alt çizgiye çevrilir (abies_nordmanniana_current_EMwmean_prob.tif); alan değişimi dosyasında tür adı olduğu gibi kalır (abies nordmanniana_SSP585_2090_SRC.tif) (sdm_core.py:7655-7656, tabs/tab_range.py:213-216). Tür adı bilinmiyorsa önek konmaz.

Aşağıdaki ağaç örnek koşunun klasöründen alınmış, kodla tamamlanmıştır:

<çıktı klasörü>/
  habitus_run_config.json             ③ koşu kaydı
  evaluation_scores.csv               ③ (+ evaluation_scores.<zaman>.bak.csv)
  .habitus_state.json                 CSV yedek denetimi için özet
  occurrence_train.csv                ③ eğitim sunumları
  occurrence_test.csv                 ③ test sunumları
  occurrence_all_splits.csv           ③ ikisi birlikte
  occurrences_used.csv                ① yalnız çok türlü dosyada
  accessible_area.tif                 ① erişilebilir alan
  background_maxent.csv               ① isteğe bağlı
  <tür>_<YYYYMMDD_HHMMSS>.log         oturum günlüğü
  <tür>_HABITUS_report_<zaman>.html   ⑧ rapor
  odmap_protocol.md / .csv            ⑧ ODMAP düğmesiyle
  <tür>_<analiz adı>_SRC.tif          ⑥ alan değişimi
  <tür>_study_area.png                🗺 isteğe bağlı
  masked_inputs/current/              ① sınırla kırpılmış rasterlar
  masked_inputs/<senaryo>/            ⑤ sınırla kırpılmış senaryo rasterları
  current/                            ③ güncel iklim haritaları
  <senaryo>/                          ⑤ gelecek haritaları
  figures/                            ② ④ şekiller ve tablolar
  advanced_analysis/                  ② Advanced Analysis dışa aktarımı
  tuning/tuning_<algoritma>.csv       ③ Tuning
  validation/                         ⑦ yeniden sınıflanmış rasterlar
Dosya Hangi adım İçerik Kod
accessible_area.tif ① Data Arka planın çekildiği erişilebilir alan maskesi; Accessible area none ise yazılmaz. ⑥ Range Change kullanır tabs/tab_data.py:1540-1545
background_maxent.csv ① Data MaxEnt arka plan noktaları ve çevresel değerleri (MaxEnt alt sekmesinde istenirse) tabs/tab_data.py:1550-1559
occurrences_used.csv ① Data Çok türlü dosyada yalnız bu türün kayıtları tabs/tab_data.py:1503
masked_inputs/current/, masked_inputs/<senaryo>/ ① Data, ⑤ Future Çalışma sınırına kırpılmış raster kopyaları tabs/tab_data.py:1520, tabs/tab_projection.py:607
figures/correlation_heatmap.png, correlation_heatmap_selected.png, vif_barplot.png ② Variables Korelasyon ısı haritası (bütün ve seçili değişkenler), VIF grafiği tabs/tab_vif.py:1007, 1151, 1278
figures/high_correlation_pairs.csv, figures/variable_priority_ranking.csv ② Variables Yüksek korelasyonlu çiftler; VIF ve öncelik sıralaması tabs/tab_vif.py:1056, 1091
advanced_analysis/ ② Advanced Analysis pca_variance.png/.csv, pca_loadings.csv, lasso_coefficient_paths.png, lasso_coefficients.csv, lasso_path.csv, ridge_coefficient_paths.png, ridge_coefficients.csv, ridge_path.csv tabs/tab_vif_advanced.py:769-882
current/<tür>_current_<ALGO>_PA<n>_prob.tif, _bin.tif ③ Models Her algoritma ve sözde yokluk seti için olasılık (0-1) ve ikili (0/1) harita sdm_core.py:7895, 7911
current/<tür>_current_<ALGO>_mean_prob.tif, _mean_bin.tif, _sd.tif ③ Models Algoritma içi tekrarların ortalaması ve standart sapması sdm_core.py:7981-8005
current/<tür>_current_EMwmean_prob.tif, EMca_prob.tif (ve _bin) ③ Models Topluluk: ağırlıklı ortalama ve oy birliği (committee averaging) sdm_core.py:8083, 8098
current/<tür>_current_EMsd.tif ③ Models Topluluk üyeleri arasındaki yayılma (eşiklenmez) sdm_core.py:8056-8066
current/<tür>_current_NT1.tif, NT2.tif, MIC_NT1.tif, MIC_NT2.tif ③ Models Ekstrapolasyon tanısı (ExDet) ve en etkili değişken sdm_core.py:7205-7215
current/<tür>_current_projection_options.json ③ Models Projeksiyon seçenekleri (clamp, MESS) ve ızgara hizalama özeti sdm_core.py:7655-7662
evaluation_scores.csv (kopyası figures/ içinde) ③ Models, ④ Evaluation Her model ve topluluk için ROC-AUC, TSS, Boyce, Kappa vb.; Score_source sütunu skorun kaynağını söyler tabs/tab_evaluation.py:1073-1107
occurrence_train.csv, occurrence_test.csv, occurrence_all_splits.csv ③ Models longitude, latitude, presence, split sütunlarıyla eğitim ve test noktaları tabs/tab_models.py:1915-1955
habitus_run_config.json ③ Models Koşu kaydı (§12.6) tabs/tab_models.py:1640-1657
tuning/tuning_<algoritma>.csv ③ Tuning Izgara araması tablosu tabs/tab_tuning.py:408-413
figures/evaluation_model_scores.png, evaluation_roc_curves.png, evaluation_omission_pr_calibration.png/.csv, evaluation_variable_importance.png, evaluation_response_<ALGO>.png, evaluation_boyce_<ALGO>.png ④ Evaluation Değerlendirme şekilleri (300 dpi) ve omisyon-kalibrasyon tablosu tabs/tab_evaluation.py:353-847, 923-937
figures/classification_thresholds.csv ④ Evaluation Her eşik yöntemiyle bulunan eşikler ve hold-out başarımı tabs/tab_evaluation.py:1323
<senaryo>/<tür>_<senaryo>_…tif ⑤ Future current/ ile aynı dosya ailesi, senaryo adıyla sdm_core.py:7895-8138
<tür>_<analiz adı>_SRC.tif ⑥ Range Change Değişim haritası: -2 kayıp, 0 kararlı yokluk, 1 kararlı varlık, 2 kazanç tabs/tab_range.py:213-216
validation/Reclassify_ref_<ad>.tif, Reclassify_val_<ad>.tif ⑦ Validation Yeniden sınıflanmış referans ve model haritaları tabs/tab_validation.py:728-730, 819-830
validation_report_<zaman>.txt/.json/.html, validation_points_<zaman>.csv ⑦ Validation Kullanıcı kaydederse doğrulama raporu ve örnek noktalar tabs/tab_validation.py:970-1005
<tür>_HABITUS_report_<zaman>.html ⑧ Report Tek dosyalık HTML rapor; şekiller dosyanın içine gömülüdür tabs/tab_report.py:2507-2510
odmap_protocol.md, odmap_protocol.csv ⑧ Report Kısmen doldurulmuş ODMAP protokolü odmap.py:647-686
batch_summary.csv ⑧ Report (toplu) Tür başına durum, başarısız adım, hata, klasör, süre batch_species.py:280
<tür>_<YYYYMMDD_HHMMSS>.log bütün adımlar Oturum günlüğü (§12.7) main_dialog.py:612-645

Raster biçimi. Projeksiyon rasterları GeoTIFF'tir, float32, NoData değeri -9999 (sdm_core.py:7205-7215). Olasılık haritaları 0-1 aralığındadır. Örnek koşunun current/ klasöründe dört algoritma için 37 harita dosyası yazılmıştır (Şekil 1.3).

Dikkat: Çıktı klasöründeki dosyaların üzerine yeni koşu yazar; önceki koşudan kalan ve yeni koşuda üretilmeyen dosyalar silinmez (Bölüm 1.6.2). evaluation_scores.csv elle düzenlenmişse üzerine yazılmadan önce <ad>.<YYYYmmdd_HHMMSS>.bak.csv adıyla yedeklenir; bunun için dosyanın son yazılış özeti .habitus_state.json dosyasında tutulur (sdm_core.py:6752-6800).

12.6 Koşu kaydı: habitus_run_config.json

Koşu kaydı, bir analizi yeniden kurmak için gereken bilgiyi tek bir makinece okunabilir dosyada toplar (run_config.py:1-14). ③ Models her çalıştığında, modelleme bittikten sonra çıktı klasörünün köküne yazılır (tabs/tab_models.py:1640-1657, run_config.py:154-163).

12.6.1 Üst düzey alanlar

Alan İçerik Örnek koşu Kod
habitus_version Program sürümü "2.1.0" run_config.py:140
random_seed Koşunun tohumu 42 run_config.py:141
started, finished Kaydın oluşturulma ve yazılma zamanı (ISO biçimi) ikisi de "2026-11-21T05:11:12" run_config.py:97-98, 142-143
settings Bölüm bölüm ayarlar (§12.6.2) 9 bölüm run_config.py:144
setting_source Her ayarın kaynağı: default, user ya da recorded 36 default, 2 user, 44 recorded run_config.py:79-92, 105-119
defaults_left_unchanged Varsayılan bırakılan ayarların listesi: {section, setting, value} 36 öğe run_config.py:127-134, 146-149
notes ADVISORY: notları ve çapraz doğrulama özeti 4 satır run_config.py:121-125
environment Python sürümü, işletim sistemi, işlemci mimarisi, bilimsel paketlerin sürümleri Python 3.13.1, Windows 11, AMD64, numpy 2.4.6, scikit-learn 1.8.0, elapid 1.0.4 … run_config.py:61-74

started ve finished modelleme işinin başlangıç ve bitişi değildir; kaydın oluşturulup yazıldığı anı gösterir. İşin süresi oturum günlüğündeki zaman damgalarından okunur.

Ayar kaynağı. Kod, kaydedilen her değeri programın varsayılanıyla karşılaştırır (run_config.py:105-119):

defaults_left_unchanged listesi, raporda da açıkça basılır; böylece hiçbir varsayılan, kullanıcının farkında olmadan bir yayına girmez (run_config.py:87-91).

12.6.2 settings bölümleri

Bölüm Başlıca alanlar Bölüm
data sunum dosyası, tür, kullanılan ve dışlanan kayıt sayıları ve gerekçeleri, hücre başına bir kayıt, rasterlar, raster ızgarası (şekil, hücre boyutu, CRS), prevalans 2
background yokluk kaynağı (pseudo, user, user+pseudo), strateji, tekrar ve nokta sayıları, MaxEnt arka planı, örnekleme yanlılığı düzeltmesi 3
study_area erişilebilir alan yöntemi, tampon, kapsamın yüzde kaçı, kalibrasyon katmanı 3
study_boundary sınır katmanı, poligon sayısı, kırpılmış ızgara 2
thinning seyreltme uygulandı mı, mesafe, tutulan ve atılan kayıt 3
spatial_structure uzaysal öz ilişki menzili ve yöntemi, çalışma kapsamı 5
cross_validation tasarım, istenen kat sayısı, blok boyutu, her sözde yokluk setinde gerçekte kullanılan tasarım (per_pa_set) 5
models algoritmalar ve bütün seçenekleri, eşik yöntemi, Boyce formülü, değişkenler, clamp, kategorik değişkenler, sınıf ağırlığı 5-6
ensemble topluluk yöntemi, en düşük skor, ağırlıklar, yazılan yüzeyler, hold-out topluluk skorları 6
tuning_<algoritma> Tuning yapıldıysa ızgara, kural ve seçilen nokta 6

Örnek koşudan: data.n_presences_used 143, data.n_points_dropped 483, data.prevalence 0,125; notes içinde "Cross-validation: PA1: spatial_block, 4 fold(s), blocks of 151.5 km [SSB=0.36] | PA2: …".

Not: Dosya ③ Models bitince yazılır. Sonraki adımların ayarları burada değildir: projeksiyon seçenekleri her senaryo klasöründeki <tür>_<senaryo>_projection_options.json dosyasındadır; ⑥ Range Change ve ⑦ Validation ayarları oturum günlüğünde ve raporda bulunur. Programın iç sabitleri (ör. Tuning ızgarasının aralıkları dışındaki sabit değerler) kayda yazılmaz; kayıt arayüzden toplanan ve hesap motoruna geçirilen değerleri içerir.

12.6.3 Koşu kaydı ve ODMAP

ODMAP (Overview, Data, Model, Assessment, Prediction), tür dağılım modellerinin raporlanması için önerilmiş standart protokoldür (Zurell vd., 2020). ⑧ Report'taki ODMAP düğmesi koşu kaydını okuyarak protokolün öğelerini doldurur (odmap.py:1-22, 155-200; Bölüm 11):

Kısacası koşu kaydı protokolün kaynağıdır; ODMAP dosyası ise kaydın okunaklı ve standart biçimli bir özetidir. Protokol, kullanıcı eksik öğeleri tamamlamadan "ODMAP uyumlu rapor" sayılmaz.

12.7 Günlükler

12.7.1 Oturum günlüğü

Günlük panelinin her satırı, çıktı klasörü belli olduğu andan itibaren klasördeki <tür>_<YYYYMMDD_HHMMSS>.log dosyasına da yazılır (Bölüm 1.7; main_dialog.py:612-645, 790-801). Dosyanın içinde:

Örnek koşunun günlüğü (habitus_20261121_050108.log) şöyle başlar: "[05:01:08] Reading raster 1 of 19: bio_1.tif" … "[05:01:09] ⚠ 405 of 626 presence records removed (405 in a cell that already has a record) — 221 retained, one per raster cell." … "[05:01:09] Spatial autocorrelation range = 151.5 km (variogram)." ⑧ Report, raporun son bölümüne çıktı klasöründeki günlük dosyasını ekler (tabs/tab_report.py:607-616).

12.7.2 Çökme günlüğü

Program bir hata penceresi gösteremeden kapanırsa (yerel bir çökme ya da yakalanmamış bir hata) neden kullanıcı veri klasöründeki çökme günlüğüne yazılır (main.py:253-290):

Platform Klasör
Windows %LOCALAPPDATA%\HABITUS\logs\
macOS ~/Library/Application Support/HABITUS/logs/
Linux $XDG_DATA_HOME/HABITUS/logs/, değişken yoksa ~/.local/share/HABITUS/logs/

Her gün için bir dosya vardır (crash_YYYYMMDD.log); her açılış sürüm numarası ve saatle bir satır ekler. Yerel bir çökmede o andaki bütün iş parçacıklarının Python yığını yazılır. Bir çökmeyi bildirirken bu dosya oturum günlüğüyle birlikte gönderilmelidir.

12.8 Ortam değişkenleri

Ortam değişkenleri programı başlatmadan önce işletim sisteminde tanımlanır. Hiçbiri olağan kullanımda gerekmez.

Değişken Etkisi Varsayılan Kod
HABITUS_UI_SCALE Arayüz yazılarını ve denetimlerini orantılı büyütür ya da küçültür 1.0; 0.5-3.0 dışındaki ya da geçersiz değer 1.0 sayılır ui_style.py:30-38
HABITUS_PROJECTION_TILE_CELLS Büyük rasterların projeksiyonunda bir şeritteki hücre sayısı; 0 şeritlemeyi kapatır. Bu değerin iki katından küçük raster tek parça işlenir 2000000 sdm_core.py:7512-7526
HABITUS_NO_UPDATE_CHECK Boş olmayan herhangi bir değer açılıştaki güncelleme denetimini kapatır (ağsız ortam) tanımsız main_dialog.py:131-132
HABITUS_SAFE_GRAPHICS Yalnız Linux başlatma betiklerinde: 1 ise yazılım çizimi açılır (pencereler boş açılıyorsa) tanımsız scripts/make_linux_archive.sh:71-75
QT_QPA_PLATFORM Linux betikleri: Wayland oturumunda tanımlı değilse xcb (XWayland) seçilir; kullanıcının değeri korunur betik belirler scripts/make_linux_archive.sh:63-66
QTWEBENGINE_DISABLE_SANDBOX Linux betikleri 1 yapar; Map sekmesinin web görünümü taşınabilir klasörden çalışabilsin diye betik belirler scripts/make_linux_archive.sh:67-70
PROJ_DATA, PROJ_LIB Geçerli bir koordinat veri tabanını göstermiyorsa açılışta program kendi kopyasına ayarlar program denetler main.py:110-163
PYTHONHASHSEED Tanımlı değilse ① Data çalışırken koşu tohumuna ayarlanır tohum run_config.py:49
HABITUS_OWNER_PID İç kullanım: çalışan program kendi süreç numarasını yazar; ondan türeyen yardımcı süreçler ikinci bir pencere açmaz. Elle ayarlanmamalıdır program yazar proc_guard.py:46, 86-122

12.8.1 HABITUS_PROJECTION_TILE_CELLS

12.9 Sorun giderme

Tam hata metni hata penceresindeki Copy full message düğmesiyle alınır ve oturum günlüğünde bulunur (Bölüm 1.7). Aşağıdaki iletiler koddan alınmıştır (başları verilmiştir).

İleti Neden Çözüm Kod
"Please specify an output directory." Output Directory boş Klasör seçin ya da önce CSV seçip otomatik klasörü bekleyin tabs/tab_data.py:1370-1371
"Environmental rasters are not on the same grid." Rasterlardan biri boyut, hücre boyutu, orijin ya da CRS bakımından ilk rasterdan farklı; ileti farklı dosyayı adlandırır Rasterları bir CBS programında ortak ızgaraya getirin ya da çalışma sınırı verin (Bölüm 2) sdm_core.py:1735-1742
"No continuous environmental rasters were given." Yalnız kategorik raster eklenmiş En az bir sürekli raster ekleyin sdm_core.py:1554
"Only N valid presence point(s) remain after removing …" Kayıtların çoğu raster dışında ya da NoData'da; çoğunlukla CSV ile rasterların koordinat sistemi farklıdır Koordinat sistemini ve boylam-enlem sırasını denetleyin; 🗺 Map'te kayıtlara bakın sdm_core.py:2028-2036
"No presence record can be used: the layer(s) … have no value (NoData) …" Adı geçen katman bütün kayıtlarda NoData Katmanı denetleyin ya da çıkarın sdm_core.py:2021
"N of M coordinate pair(s) are not valid degrees" Koordinatlar metre ya da sütunlar ters CSV'yi düzeltin sdm_inputs.py:192
"Only one predictor is loaded …" Tek sürekli raster ① Data'da raster ekleyin tabs/tab_vif.py:369
"… is too small for N requested points: the background was drawn from the FULL raster extent instead." Erişilebilir alan istenen nokta sayısı için dar Tamponu büyütün ya da nokta sayısını azaltın sdm_core.py:2845
"Calibration polygon: NONE of the N presence records lies inside the polygon(s)." Poligon başka bölgede ya da başka CRS'te Poligonu denetleyin sdm_core.py:2657
"WARNING: … were merged into others …" Blok tasarımı istenen kat sayısını karşılayamadı Kat sayısını azaltın ya da blok boyutunu küçültün (Bölüm 5) sdm_core.py:5131
"WARNING (design not applied): …" İstenen çapraz doğrulama tasarımı uygulanamadı, rastgele katlara geçildi; skorlar iyimser olabilir Tasarımı ve kayıt dağılımını gözden geçirin (Bölüm 5) sdm_core.py:5139
"No model passed the ensemble threshold …" Hiçbir model topluluğa girme eşiğini geçemedi En düşük skoru düşürün ya da başka ölçüt seçin (Bölüm 6) tabs/tab_models.py:1732
"No Full models found for selected algorithms." Seçilen algoritmalar eğitimde başarısız Günlükteki FAILED satırlarına bakın; kütüphanenin kurulu olduğunu denetleyin sdm_core.py:7859
"Raster count mismatch! …" Gelecek rasterlarının sayısı modelin değişkenleriyle uyuşmuyor Senaryo klasörünü ve dosya adlarını denetleyin (Bölüm 8) tabs/tab_projection.py:527
"Cannot find raster files for N selected variable(s)" Senaryo dosya adları değişken adlarıyla eşleşmiyor Dosya adlarını ② Variables'taki adlarla eşleyin tabs/tab_models.py:1435
"Complete the workflow for one species first …" Toplu çalıştırma için önce bir türde ①-③ tamamlanmalı Bir türü sonuna kadar çalıştırın (Bölüm 11) tabs/tab_report.py:481
"ODMAP protocol: No output folder yet. Run the models first." Çıktı klasörü yok Önce ③ Models'i çalıştırın tabs/tab_report.py:554
"… still running — close anyway?" Çalışan iş varken pencere kapatılıyor Yes işi iptal eder; bitmesini bekleyin main_dialog.py:293-301
"Unable to allocate …" / "MemoryError" Bellek yetersiz Rasterları kırpın, nokta sayısını azaltın, HABITUS_PROJECTION_TILE_CELLS'i küçültün error_dialog.py:39-41
"proj.db lacks DATABASE.LAYOUT.VERSION.MAJOR …" Başka bir koordinat kütüphanesi kurulumu araya giriyor Program açılışta kendi kopyasını seçer; sürerse PROJ_DATA ve PROJ_LIB değişkenlerini kaldırın main.py:82-110
"Permission denied" / "being used by another process" Çıktı dosyası başka programda açık Dosyayı kapatıp yeniden çalıştırın error_dialog.py:51-53
"The map needs PyQt6-WebEngine, which is not installed" Map sekmesinin web bileşeni yok (kaynaktan çalıştırma) pip install PyQt6-WebEngine occurrence_map.py:140-141
Map sekmesinde altlık boş Ağ bağlantısı yok ya da döşeme sunucusu yanıt vermiyor Bağlantıyı denetleyin; noktalar ve Save study-area figure… ağsız çalışır occurrence_map.py:92-95
Linux'ta pencereler boş açılıyor Grafik sürücüsü sorunu HABITUS_SAFE_GRAPHICS=1 ile başlatın scripts/make_linux_archive.sh:71-75
Program iletisiz kapandı Yerel çökme Çökme günlüğünü (§12.7.2) gönderin main.py:253-290
Pencere yanıt vermiyor gibi Uzun iş arka planda sürüyor İlerleme çubuğu ve günlük güncelleniyorsa bekleyin threads.py

İpucu: Bir kurulumun sağlam olup olmadığını denemek için önce --selftest çalıştırın (Bölüm 1.3). Rapor, eksik algoritma kütüphanelerini ve koordinat veri tabanı sorunlarını adıyla gösterir.

12.10 Sistem gereksinimleri

Öğe Gereksinim Kaynak
Windows 64 bit Windows 10 (sürüm 1809, yapı 17763) veya üstü; Windows 11 habitus_setup.iss:33, 44
macOS Apple Silicon ve Intel paketleri ayrı; en düşük sistem sürümü paketin üzerinde yazar habitus.spec:345-373
Linux 64 bit; glibc 2.35 veya üstü olan dağıtımlar (paketler bazı sistem kitaplıklarını, ör. GL ve X11, sistemden alır) CHANGELOG.md, Linux paketleri
Kaynaktan çalıştırma Python 3.10 veya üstü ve requirements.txt bağımlılıkları pyproject.toml:11
Bellek Kodda bir alt sınır yoktur; gereken bellek raster boyutuna ve sayısına bağlıdır. Ölçülmüş bir örnek: dünyayı kaplayan 19 katman (2,5 dakika) bellekte yaklaşık 2,6 GB yer tutar CHANGELOG.md
Ağ Gerekmez. Yalnız Map sekmesinin altlık döşemeleri ve güncelleme denetimi ağa bağlanır occurrence_map.py:92, updater.py:88
Ekran Pencere ekranın %95'ine kadar açılır; küçük ekranda sekmeler kaydırılır. Yazılar HABITUS_UI_SCALE ile büyütülebilir main_dialog.py:113-121, ui_style.py:30-38

Bellek gereksinimini en çok azaltan önlem, rasterları ① Data > Study Boundary ile çalışma bölgesine kırpmaktır (Bölüm 2). Algoritmaların süreleri oturum günlüğüne yazılır; büyük bir analizden önce küçük bir deneme (bir sözde yokluk tekrarı, az algoritma) süreyi kestirmeye yardım eder.

12.11 Uzman soruları

S1. Bir başka araştırmacı bu çalışmayı yalnız çıktı klasöründen yeniden kurabilir mi? Cevap: Büyük ölçüde. habitus_run_config.json tohumu, girdi dosyalarının yollarını, bütün arayüz ayarlarını, gerçekte uygulanan çapraz doğrulama tasarımını ve paket sürümlerini taşır (run_config.py:137-152; tabs/tab_models.py:2056-2242). Girdi dosyalarının kendisi klasöre kopyalanmaz (çalışma sınırıyla kırpılan kopyalar dışında, masked_inputs/); yalnız yolları yazılır. Rasterların içeriğinin değişmediğini kanıtlayan bir sağlama özeti kayda yazılmaz. Projeksiyon ayarları ayrı projection_options.json dosyalarındadır. Tam yeniden kurulum için girdi verisi ayrıca arşivlenmelidir.

S2. defaults_left_unchanged neden ayrı bir liste? Cevap: Bir yayında hangi sayıların bilinçli seçildiğini, hangilerinin programın varsayılanı olarak kaldığını ayırmak için. Kod her ayarı varsayılanıyla karşılaştırır ve varsayılana eşit olanları bu listeye koyar (run_config.py:105-134); rapor bu listeyi basar. Örnek koşuda 36 ayar varsayılandadır. Hakem, örneğin sözde yokluk sayısının (1000) veya kat sayısının gerekçelendirilip gerekçelendirilmediğini bu listeden sorabilir.

S3. recorded kaynağı ne anlama gelir; user ile farkı ne? Cevap: user yalnız varsayılanı olan ve kullanıcının değiştirdiği ayarlar içindir. Varsayılanı olmayan değerler (girdi dosyaları, koşu sırasında hesaplanan blok boyutu, prevalans, kullanılan kayıt sayısı) recorded olarak işaretlenir (run_config.py:79-92, 113-118). Böylece hesaplanan bir sayı kullanıcı seçimi gibi görünmez. Örnek koşuda 44 değer recorded, 2 değer user'dır.

S4. Koşu kaydı ODMAP raporunun yerine geçer mi? Cevap: Hayır. ODMAP (Zurell vd., 2020) yazarlık, amaç, hipotezler ve veri kaynakları gibi programın bilemeyeceği öğeler içerir. odmap.py, kayıtta karşılığı olan öğeleri auto olarak doldurur, ötekileri user_required olarak bırakır ve hiçbir değeri uydurmaz (odmap.py:14-22, 153-154). Kod açıklamasına göre öğeler makalenin Tablo 1'indeki öğelerdir; ek tablodaki ayrıntılı soru listesi temel alınmamıştır (odmap.py:11-14). Kullanıcının user_required satırları tamamlaması gerekir.

S5. Çıktı haritaları başka bir CBS programında doğrudan kullanılabilir mi; değerler nasıl yorumlanır? Cevap: Evet; GeoTIFF, float32, NoData -9999 olarak yazılır ve kaynak rasterların koordinat sistemini taşır (sdm_core.py:7205-7215). _prob dosyaları 0-1 aralığında uygunluktur; bu bir bulunma olasılığı değildir, çünkü sözde yokluklarla kurulan modellerde prevalans bilinmez (Elith ve Leathwick, 2009). _bin dosyaları seçilen eşikle elde edilmiş 0/1 haritalardır; eşik yöntemi models.binary_threshold_method alanındadır. EMsd ve _sd yüzeyleri uygunluk değil, modeller arası uyuşmazlıktır ve eşiklenmez (sdm_core.py:8056-8066).

S6. Ekrandaki harita görüntüsü ile kaydedilen GeoTIFF arasında fark var mı? Cevap: Görüntüleyicinin ve Save study-area figure…'ın ürettiği PNG, PDF gibi dosyalar resimdir; renk ölçeği, ölçek çubuğu ve en-boy düzeltmesi içerir ve analiz için kullanılmamalıdır. Sayısal analiz current/ ve senaryo klasörlerindeki GeoTIFF'lerle yapılır. Map sekmesindeki noktalar 20.000'i aşınca yalnız görüntü için seyreltilir (tabs/tab_map.py:22-24); modelleme bu seyreltmeden etkilenmez.

S7. Program aynı klasöre ikinci kez yazdığında eski sonuçları nasıl ayırt ederim? Cevap: Program eski dosyaları silmez, aynı adlıların üzerine yazar. Ayırt etmenin yolları: koşu kaydının finished zamanı, oturum günlüğünün zaman damgalı adı ve raporun zaman damgalı adı. evaluation_scores.csv elle değiştirilmişse yedeklenir (sdm_core.py:6764-6800); öteki dosyalar yedeklenmez. Karşılaştırmalı koşular için her koşuya ayrı klasör vermek tek güvenilir yoldur (Bölüm 1.9).

S8. Yazılım ortamının (paket sürümleri) sonuca etkisi kayıt altında mı? Cevap: Evet, environment alanında Python sürümü, işletim sistemi, mimari ve numpy, pandas, scipy, scikit-learn, rasterio, matplotlib, xgboost, lightgbm, catboost, pygam, elapid, PyQt6 sürümleri yazılır (run_config.py:61-74). Aynı tohumla aynı sonucun beklenebilmesi bu sürümlerin de aynı olmasına bağlıdır; farklı bir scikit-learn ya da elapid sürümü aynı tohumla farklı sayılar verebilir. Paketli program sürümleri sabitlediği için aynı paket sürümüyle tekrarlamak en güvenilir yoldur.

S9. Çalışma alanı şeklindeki ölçek çubuğu ve en-boy oranı ne kadar doğru? Cevap: Şekil bir projeksiyon kullanmaz; boylam-enlem eksenleri, enlem ortasının kosinüsüne göre en-boy düzeltmesiyle çizilir (study_area_figure.py:229-232). Ölçek çubuğu harita görüntüleyicisinin yöntemini kullanır (study_area_figure.py:241). Bu, küçük ve orta ölçekli alanlar için yeterli bir yaklaşımdır; geniş enlem aralıklarında (ör. kıta ölçeği) ölçek çubuğu yalnız orta enlem için doğrudur. Eşit alanlı bir projeksiyon gerekiyorsa şekil bir CBS programında yeniden çizilmelidir.

S10. Güncelleme denetimi hangi bilgiyi dışarı gönderir; ağsız çalışılabilir mi? Cevap: Denetim yalnız GitHub'daki son yayının bilgisini ister (updater.py:88-94); analiz verisi gönderilmez. Map sekmesi altlık döşemelerini indirirken programın adını ve sürümünü kimlik olarak gönderir (occurrence_map.py:53-58). Program ağsız çalışır; güncelleme denetimi HABITUS_NO_UPDATE_CHECK ile kapatılabilir (main_dialog.py:131-132), Map sekmesinde yalnız altlık eksik kalır.

12.12 Sık hatalar ve tuzaklar

12.13 Kaynaklar

Elith, J., Leathwick, J.R., 2009. Species distribution models: ecological explanation and prediction across space and time. Annual Review of Ecology, Evolution, and Systematics 40, 677-697. https://doi.org/10.1146/annurev.ecolsys.110308.120159

Zurell, D., Franklin, J., König, C., Bouchet, P.J., Dormann, C.F., Elith, J., vd., 2020. A standard protocol for reporting species distribution models. Ecography 43, 1261-1277. https://doi.org/10.1111/ecog.04960