HABITUSBaşvuru Kitabı
HABITUS 2.1.0

HABITUS Başvuru Kitabı

Ekranlar, parametreler ve sonuçlara etkileri
Seda ÖRÜCÜ & Ömer K. ÖRÜCÜ
Bölümler →PDF ↓
Annemiz Nevin Örücü’nün anısına...
14.09.2025

Her ekranı ve her parametreyi anlatır: ne işe yaradığını, nasıl ayarlandığını ve sonucu nasıl etkilediğini. Her varsayılan ve davranış kaynak koddan çıkarılmış ve dosya:satır olarak belirtilmiştir. Her bölümde hakem ve jüri düzeyinde uzman soruları vardır.

  1. 1. Giriş ve iş akışı
    HABITUS, tür dağılım modellemesi (species distribution modelling, SDM) için yazılmış, kod yazmayı gerektirmeyen bir masaüstü programıdır. Bir türün bulunduğu yerlerin koordinatlarını (sunum kayıtları, CSV) ve aynı ızgaradaki…
  2. 2. Veri I: kayıtlar, katmanlar ve çalışma sınırı (① Data)
    ① Data, iş akışının ilk ve zorunlu adımıdır. Tür kayıtlarını (varlık noktalarını), öngörücü raster katmanlarını ve isteğe bağlı bir çalışma sınırını okur; kayıtları ayıklar; ardından makine öğrenmesi modelleri için yalancı yokluk…
  3. 3. Veri II: arka plan, yalancı yokluk, erişilebilir alan ve seyreltme (① Data)
    Çoğu tür kaydı yalnız varlık bildirir: türün nerede görüldüğü bilinir, nerede bulunmadığı bilinmez. Bir modelin varlığı ayırt edebilmesi için ona "karşılaştırma" noktaları gerekir. HABITUS bu noktaları üç ayrı amaçla, üç ayrı…
  4. 4. Değişkenler (② Variables)
    ② Variables, ① Data adımında yüklenen sürekli öngörücüler arasındaki çoklu doğrusallığı (collinearity: bir öngörücünün öteki öngörücülerin doğrusal bir bileşimine yakın olması) gösterir ve modele girecek değişkenleri seçtirir.…
  5. 5. Modeller I: algoritmalar ve ayarları (③ Models → Algorithm Settings)
    Algorithm Settings (algoritma ayarları) alt sekmesi, modellemenin "hangi yöntemle" sorusunu yanıtlar. Burada 18 algoritmadan hangilerinin çalıştırılacağı işaretlenir ve her birinin ayarları (hiperparametreleri) girilir.…
  6. 6. Modeller II: çapraz doğrulama, eşik, topluluk ve sonuçlar (③ Models)
    ③ Models sekmesi, ② Variables adımında seçilen öngörücülerle seçilen algoritmaları kurar, her birini çapraz doğrulamayla (CV) sınar, tüm veriyle yeniden kurulan modelleri bugünkü iklim katmanlarına izdüşürür ve bunları bir…
  7. 7. Değerlendirme (④ Evaluation)
    ④ Evaluation, ③ Models'ta kurulan modellerin başarımını grafik ve tablolarla gösterir. Yeni bir model kurmaz, veriyi yeniden bölmez: bütün eğri ve skorlar ③ Models çalıştırması sırasında kaydedilen kat dışı (out-of-fold, CV…
  8. 8. Gelecek senaryoları (⑤ Future Scenarios)
    ⑤ Future Scenarios sekmesi, ③ Models'ta kurulan modelleri başka bir ortam katmanı yığınına uygular; buna projeksiyon (aktarım) denir. En yaygın kullanım, bugünkü iklimle kurulmuş modeli bir iklim modelinin (GCM, genel dolaşım…
  9. 9. Alan değişimi (⑥ Range Change)
    ⑥ Range Change, iki ikili (0/1, yok/var) haritayı hücre hücre karşılaştırarak türün dağılım alanının nasıl değiştiğini sayar. Genellikle bugünkü topluluk haritası ile bir gelecek senaryosunun topluluk haritası karşılaştırılır;…
  10. 10. Bağımsız doğrulama (⑦ Validation)
    ⑦ Validation, modelin ürettiği bir haritayı modelden bağımsız bir başvuru kaynağıyla karşılaştırır ve harita doğruluğunu ölçer. Başvuru kaynağı ya bir raster haritadır (uzman çizimi bir yayılış haritası, yayımlanmış bir dağılım…
  11. 11. Rapor, ODMAP ve çok türlü çalışma (⑧ Report)
    ⑧ Report, oturumdaki bütün sonuçları tek bir HTML dosyasında toplar; ayrıca ODMAP raporlama protokolünü kısmen doldurur ve çok türlü bir kayıt dosyasında tamamlanan iş akışını öteki türler için yineler. Sekme ③ Models…
  12. 12. Harita, Yardım ve çıktı dosyaları (🗺 Map, ⓘ Help)
    Bu bölüm iş akışının dışında duran iki sekmeyi ve bütün iş akışının ortak konularını anlatır:

Kaynak kod atıfları HABITUS 2.1.0 içindir.