İstatistik Sözlüğü → Etkileşim etkisi
Etkileşim etkisikavram
Bir değişkenin sonuç üzerindeki etkisinin başka bir değişkenin düzeyine göre değişmesi durumu.
İki faktör ya da değişken etkileşim içindeyse, birinin etkisi tek bir sayıyla özetlenemez; etkinin büyüklüğü, hatta yönü diğer değişkenin değerine bağlıdır. Regresyonda etkileşim çarpım terimiyle modellenir: y = b0 + b1·x + b2·z + b3·x·z; burada x'in eğimi b1 + b3·z olur ve b3 etkileşimin büyüklüğünü gösterir. ANOVA'da etkileşim grafiğindeki çizgilerin paralel olmaması etkileşime işaret eder.
Anlamlı bir etkileşim varken ana etkileri tek başına yorumlamak yanıltıcı olabilir; bunun yerine basit etkiler (bir değişkenin diğerinin her düzeyindeki etkisi) incelenir. Çarpım terimi eklendiğinde ana etki katsayılarının anlamı değişir: b1, z = 0 iken x'in etkisini gösterir; bu yüzden sürekli değişkenleri merkezlemek yorumu kolaylaştırır. Lojistik gibi doğrusal olmayan bağlantılı modellerde ölçek önemlidir: log-odds ölçeğinde etkileşim olmaması olasılık ölçeğinde de olmayacağı anlamına gelmez.
Gündelik bir örnek
Bir gübrenin buğday verimine etkisi sulanan tarlalarda dekar başına 80 kg artış sağlarken, sulanmayan tarlalarda yalnızca 10 kg artış sağlıyor. Gübrenin etkisi sulamaya bağlı olduğu için 'gübre verimi ortalama 45 kg artırır' demek, iki tarla tipi için de yanlış bir resim çizer.
MerQur'da
İki Yönlü ANOVA'da 'Model' seçeneği (Tam faktöriyel A × B ya da Yalnız ana etkiler); çoklu doğrusal, lojistik, ağırlıklı ve Cox regresyonlarında 'Etkileşim terimleri' ('a*b' ana etkiler ve çarpım, 'a:b' yalnız çarpım); doğrusal karma modelde 'Etkileşim' kutusu; log-doğrusal modelde 'Etkileşim derecesi'. Varyans Bileşenleri Analizinde iki çapraz rastgele faktörün A×B bileşeni de eklenebilir.
Bu kavramın geçtiği analizler
İki Yönlü ANOVAKarma Desen ANOVA, Split-PlotANCOVALog-Doğrusal ModelÇoklu Doğrusal RegresyonLojistik RegresyonMultinomial Lojistik RegresyonDoğrusal Karma ModelGenelleştirilmiş Tahmin DenklemleriGenelleştirilmiş Doğrusal Karma ModellerAğırlıklı Doğrusal RegresyonAğırlıklı Lojistik RegresyonVaryans Bileşenleri AnaliziKoşullu LojitBayesci ANOVACox Regresyonu (Orantılı Tehlikeler Modeli)Zamana Bağlı Cox Regresyonu
İlgili kavramlar
Etkileşim grafiğiBasit etkilerDüzenleyici (moderatör) değişken