MerQuR+İstatistik Sözlüğü

İstatistik Sözlüğü → Variogram (yarı-variogram)

Variogram (yarı-variogram)kavram

Mekânsal verilerde iki nokta arasındaki benzemezliğin, aralarındaki uzaklığa göre nasıl değiştiğini gösteren fonksiyon; kriging enterpolasyonunun temelidir.

Yarı-variogram, h uzaklığındaki nokta çiftlerinin farklarının karelerinin ortalamasının yarısıdır: γ(h) = (1 / 2N(h)) Σ (z(xᵢ) - z(xᵢ + h))². Birbirine yakın noktalar genellikle benzer değerler aldığı için γ(h) küçük uzaklıklarda düşüktür ve uzaklık arttıkça yükselir. Belirli bir uzaklıktan sonra artış durur ve eğri bir düzlüğe ulaşır: bu düzeye eşik (sill), ulaşılan uzaklığa etki uzaklığı (range) denir; range'in ötesindeki noktalar mekânsal olarak ilişkisiz sayılır. Sıfır uzaklıkta görülen sıçrama (nugget), ölçüm hatasını ya da örnekleme aralığından daha küçük ölçekteki değişkenliği yansıtır.

Deneysel variogram, uzaklık sınıflarına (lag) göre hesaplanan noktalardan oluşur; bunlara küresel, üstel, Gauss ya da Matérn gibi geçerli bir kuramsal model ağırlıklı en küçük karelerle uydurulur. Matérn modelinin düzgünlük parametresi κ, yüzeyin ne kadar pürüzsüz olduğunu belirler (κ = 0,5 üstel modele eşittir). Uzaklık sınıflarının sayısı ve en büyük uzaklık (cutoff) sonucu etkiler; çok uzak çiftler az ve güvenilmez olduğundan genellikle alan boyutunun yaklaşık üçte biriyle sınırlandırılır. Klasik (Matheron) kestirici aykırı değerlere duyarlıdır; Cressie-Hawkins kestiricisi daha dayanıklıdır. Variogram, durağanlık (ilişkinin yalnız uzaklığa bağlı olması) varsayar; yöne göre farklılık (anizotropi) varsa yönlü variogramlar incelenmelidir.

Gündelik bir örnek

Bir tarlada toprak nemini ölçüyorsunuz. Birbirine 1 metre uzaklıktaki iki nokta neredeyse aynı nemdedir, 10 metre uzaktakiler biraz farklıdır, 50 metreden uzak noktalar arasında ise farklılık uzaklıkla birlikte artmayı bırakır: tarlanın bir ucundaki nem diğer ucundakiyle ilgisizdir. Variogram bu tabloyu bir eğriyle özetler ve ölçülmemiş noktalarda nemin, en çok hangi uzaklıktaki komşulara bakarak tahmin edileceğini belirler.

MerQur'da

Variogram + Kriging analizinde 'Variogram modeli (Otomatik, Küresel, Üstel, Gauss, Matérn, Doğrusal)' ve 'Matérn κ', 'Uzaklık sınıfı (lag) sayısı' ve 'Cutoff', 'Variogram kestiricisi (Klasik (Matheron), Robust (Cressie-Hawkins))' ve 'Uydurma ağırlıkları' parametreleriyle ayarlanır.

Bu kavramın geçtiği analizler

Variogram + Kriging

İlgili kavramlar

Nugget, eşik (sill) ve menzil (range)Kriging (basit, sıradan, evrensel, blok)Anizotropi (yöne bağımlılık)