İstatistik Sözlüğü → Nugget, eşik (sill) ve menzil (range)
Nugget, eşik (sill) ve menzil (range)kavram
Bir variogram modelini tanımlayan üç parametre: çok küçük uzaklıklardaki açıklanamayan değişkenlik (nugget), variogramın ulaştığı plato (eşik) ve uzamsal ilişkinin sona erdiği uzaklık (menzil).
Yarı-variogram, birbirinden belirli bir uzaklıktaki nokta çiftleri arasındaki farkın karesinin yarısının ortalamasını uzaklığa karşı gösterir. Uzamsal olarak ilişkili bir değişkende yakın noktalar birbirine benzer, bu yüzden variogram küçük uzaklıklarda düşüktür ve uzaklıkla artar. Nugget, uzaklık sıfıra yaklaşırken variogramın sıfıra inmeyip kaldığı değerdir; ölçüm hatasını ve örnekleme aralığından küçük ölçekteki değişkenliği yansıtır. Eşik, variogramın düzleştiği plato değeridir ve yaklaşık olarak toplam varyansa karşılık gelir; eşik ile nugget arasındaki fark kısmi eşiktir (uzamsal olarak yapılanmış varyans). Menzil, platoya ulaşılan uzaklıktır; bunun ötesindeki noktalar birbiriyle ilişkisizdir.
Üstel ve Gauss modelleri platoya yalnız asimptotik olarak yaklaştığından bu modellerde, eşiğin %95'ine ulaşılan uzaklık 'pratik menzil' olarak kullanılır. Nugget'ın eşiğe oranı uzamsal bağımlılığın gücünü özetler: oran küçükse değişkenliğin çoğu uzamsal olarak yapılanmıştır ve kriging iyi kestirimler verir; oran 1'e yakınsa uzamsal yapı zayıftır. Parametreler deneysel variogramdan kestirildiği için az veriyle ve büyük uzaklıklarda belirsizdir; nugget'ın sıfıra sabitlenmesi kriging kestirimlerini veri noktalarından tam geçmeye zorlar.
Gündelik bir örnek
Bir tarlada toprak nemi 200 noktada ölçülüyor. Birbirine 1 metre uzaklıktaki iki nokta bile biraz farklı değer veriyor (nugget: ölçüm hatası ve küçük ölçekli farklar). Uzaklık arttıkça farklar büyüyor ve yaklaşık 80 metreden sonra büyümeyi bırakıyor: bu 80 metre menzildir ve bu mesafeden uzak noktaların nemi birbiri hakkında bilgi vermez. Farkların ulaştığı plato da eşiktir.
MerQur'da
Variogram + Kriging analizinde 'Nugget etkisini uydur' onay kutusu; işaretsizse nugget 0'a sabitlenir. Eşik ve menzil, seçilen kuramsal variogram modeliyle birlikte kestirilir.
Bu kavramın geçtiği analizler
İlgili kavramlar
Variogram (yarı-variogram)Kriging (basit, sıradan, evrensel, blok)