İstatistik Sözlüğü → Anizotropi (yöne bağımlılık)
Anizotropi (yöne bağımlılık)kavram
Mekânsal bir değişkenin uzaklıkla birlikte benzerliğini kaybetme hızının yöne göre değişmesi; örneğin değerlerin bir doğrultuda uzun, diğerinde kısa mesafelerde ilişkili kalması.
İzotropik bir süreçte iki nokta arasındaki ilişki yalnızca aradaki uzaklığa bağlıdır. Anizotropide ise yöne de bağlıdır. Bu durum yönlü variogramlarla incelenir: deneysel variogram belirli bir açı toleransıyla (ör. ±22,5°) 0°, 45°, 90° ve 135° yönleri için ayrı ayrı hesaplanır. Geometrik anizotropide eşik (sill) her yönde aynıdır ama etki uzaklığı (range) yöne göre değişir; bu durum bir elipsle tanımlanır. Anizotropi oranı, en kısa etki uzaklığının en uzuna oranıdır. Bölgesel (zonal) anizotropide ise eşiğin kendisi de yöne göre farklıdır.
Anizotropiyi göz ardı etmek, kriging tahminlerinde ilişkinin uzun sürdüğü doğrultuda bilgiyi eksik, kısa sürdüğü doğrultuda fazla kullanmaya yol açar. Böylece hem tahminler hem tahmin hataları bozulur. Yönlü variogramlar her yönde daha az nokta çiftine dayandığı için daha gürültülüdür; az veriyle anizotropi kanıtı zayıf olabilir. Ayrıca kaldırılmamış bir doğrusal trend de anizotropi gibi görünebilir, bu yüzden önce trend incelenmelidir.
Gündelik bir örnek
Bir vadi boyunca toprak nemi ölçülüyor. Vadi doğrultusunda 800 m uzaklıktaki noktalar hâlâ benzer nem gösterirken, vadiye dik doğrultuda 200 m ötede nem belirgin biçimde değişiyor; çünkü yamaçtan vadi tabanına inildikçe koşullar hızla farklılaşıyor. Anizotropi oranı 200/800 = 0,25'tir ve kriging bu yöne bağlılığı hesaba katmalıdır.
MerQur'da
Variogram + Kriging analizinde 'Yönlü variogram (0°, 45°, 90°, 135°; anizotropi)' onay kutusu dört yönde (±22,5° tolerans, kuzeyden saat yönünde) variogram ve yön başına etki uzaklığı hesaplar ve anizotropi oranını raporlar.