MerQuR+İstatistik Sözlüğü

İstatistik Sözlüğü → Polinom (eğilim) karşıtlıkları

Polinom (eğilim) karşıtlıklarıkavram

Sıralı bir faktörün düzeyleri boyunca ortalamaların doğrusal, eğrisel (kuadratik) ya da daha karmaşık bir eğilim izleyip izlemediğini sınayan birbirine dik karşıtlıklar.

Faktör düzeyleri doğal bir sıraya sahipse (doz 10-20-30-40 mg, ölçüm zamanı 1.-2.-3. ay gibi) 'gruplar farklı mı?' sorusundan daha bilgilendirici olan soru 'ortalamalar düzeyler boyunca nasıl değişiyor?' sorusudur. Polinom karşıtlıkları bu değişimi birbirinden bağımsız bileşenlere ayırır. Dört düzeyli bir faktörde doğrusal karşıtlığın katsayıları (-3, -1, 1, 3), kuadratik karşıtlığınki (1, -1, -1, 1), kübik karşıtlığınki (-1, 3, -3, 1)'dir. k düzey için en çok k - 1 bileşen vardır ve bunların kareler toplamları gruplar arası kareler toplamını tam olarak paylaşır.

Anlamlı bir doğrusal bileşen düzenli bir artış ya da azalışı, anlamlı bir kuadratik bileşen tepe ya da çukur yapan bir eğriyi gösterir. Standart katsayılar düzeylerin eşit aralıklı olduğunu varsayar; aralıklar eşit değilse (ör. 0, 10, 100 mg) katsayılar gerçek değerlere göre yeniden hesaplanmalıdır. Yüksek dereceli bileşenler (4. ve 5. derece) nadiren yorumlanabilir; kuramsal bir gerekçe yoksa doğrusal ve kuadratik bileşenle yetinmek çoğu zaman yeterlidir.

Gündelik bir örnek

Bir bahçıvan domates fidelerine dört farklı miktarda gübre veriyor: 0, 50, 100 ve 150 gram. Ortalama verim 2, 4, 5 ve 4,5 kg çıkıyor. Doğrusal karşıtlık gübre arttıkça verimin genel olarak arttığını, kuadratik karşıtlık ise bu artışın bir noktadan sonra durup hafifçe düştüğünü, yani aşırı gübrenin işe yaramadığını gösterir.

MerQur'da

Tek Yönlü ANOVA'da 'Polinom trend' (Doğrusal'dan 5. dereceye kadar), Tekrarlı Ölçümler ANOVA'da ve Karma Desen ANOVA'da 'Polinom kontrastlar' (Doğrusal, Kuadratik, Kübik) seçeneği olarak sunulur; karma desende ayrıca grup x eğilim etkileşimi sınanır.

Bu kavramın geçtiği analizler

Tek Yönlü ANOVATekrarlı Ölçümler ANOVAKarma Desen ANOVA, Split-Plot

İlgili kavramlar

Karşıtlık (kontrast) ve özel karşıtlık (L)