İstatistik Sözlüğü → Periodogram ve spektral yoğunluk
Periodogram ve spektral yoğunlukkavram
Bir zaman serisinin toplam varyansının farklı frekanslara (döngü uzunluklarına) nasıl dağıldığını gösteren ve serideki baskın periyotları ortaya çıkaran araç.
Her zaman serisi farklı frekanslarda sinüs ve kosinüs dalgalarının toplamı olarak yazılabilir. Periodogram, Fourier dönüşümüyle her Fourier frekansında (ωⱼ = 2πj/n) bu dalgaların ne kadar güçlü olduğunu hesaplar: I(ωⱼ) = (1/n)·|Σ xₜ e^(−iωⱼt)|². Belirgin bir tepe, o frekansa karşılık gelen periyotta (periyot = 1/frekans) düzenli bir döngü olduğunu gösterir. Örneğin aylık veride 1/12 frekansındaki tepe yıllık mevsimselliktir. Beyaz gürültünün periodogramı ise yaklaşık düzdür.
Ham periodogram, gerçek spektral yoğunluğun tutarsız bir kestiricisidir. Örneklem büyüdükçe her frekanstaki değerin varyansı küçülmez, bu yüzden grafik çok dalgalı görünür. Daniell, Bartlett, Tukey-Hanning, Tukey-Hamming ya da Parzen gibi pencerelerle komşu frekanslar ortalanarak düzgünleştirilmiş bir spektrum elde edilir. Düzgünleştirme varyansı azaltır ama keskin tepeleri yayar. İki seri için çapraz spektrum, hangi frekanslarda birlikte hareket ettiklerini (koherens) ve aralarındaki zaman kaymasını (faz) gösterir. Trend, düşük frekanslarda baskın bir güç oluşturduğundan analizden önce genellikle kaldırılır.
Gündelik bir örnek
Bir elektrik şirketi saatlik tüketim verisini inceliyor. Periodogramda 24 saatlik ve 168 saatlik (haftalık) periyotlarda iki belirgin tepe görülüyor. Bu tepeler tüketimin hem gün içinde hem de hafta içi ile hafta sonu arasında düzenli olarak dalgalandığını gösteriyor; tahmin modeli bu iki döngüyü de içermelidir.
MerQur'da
Zaman serisi analizinde periodogram ek çıktısı ham periodogramdan baskın periyotları verir. 'Spektral pencere' seçeneği (Yok (ham periodogram), Daniell, Daniell (değiştirilmiş), Bartlett, Tukey-Hanning, Tukey-Hamming, Parzen) düzgünleştirilmiş spektrumu, 'Spektral ek çıktılar: Çapraz spektrum' ise iki seri arasındaki koherens ve fazı verir.