İstatistik Sözlüğü → Otokorelasyon (ACF) ve kısmi otokorelasyon (PACF) fonksiyonları
Otokorelasyon (ACF) ve kısmi otokorelasyon (PACF) fonksiyonlarıkavram
Bir zaman serisinin kendi geçmiş değerleriyle farklı gecikmelerdeki korelasyonunu (ACF) ve aradaki gecikmelerin etkisi çıkarıldıktan sonraki doğrudan korelasyonunu (PACF) gösteren fonksiyonlar.
k gecikmeli otokorelasyon, serinin t anındaki değeri ile t - k anındaki değeri arasındaki korelasyondur; tüm gecikmeler için çizilen grafiğe korelogram denir. Kısmi otokorelasyon ise k gecikmeli ilişkiyi, 1'den k - 1'e kadarki ara gecikmelerin etkisini çıkararak ölçer; örneğin bugünün değeri yalnız dünkü değere bağlıysa, iki gün önceyle de dolaylı bir ilişki görülür ve bu ACF'de görünür ama PACF'de kaybolur. Grafiklerdeki yaklaşık ±1,96/√n bantları, beyaz gürültü (ilişkisiz) bir seride beklenen sınırları gösterir.
ACF ve PACF, ARIMA modellerinde mertebe seçimine yol gösterir: saf bir AR(p) sürecinde PACF p gecikmeden sonra kesilir, ACF ise yavaşça söner; saf bir MA(q) sürecinde ise tersine ACF q gecikmeden sonra kesilir. ACF'nin çok yavaş sönmesi serinin durağan olmadığını ve fark alınması gerektiğini düşündürür; mevsimsel gecikmelerdeki (ör. 12, 24) belirgin tepeler mevsimselliğe işaret eder. Ljung-Box testi, birçok gecikmedeki otokorelasyonun birlikte sıfır olup olmadığını sınar ve özellikle model artıklarının beyaz gürültü olup olmadığını denetlemek için kullanılır. Mekânsal verilerde benzer kavram Moran's I gibi mekânsal otokorelasyon ölçüleridir.
Gündelik bir örnek
Bir şehirde günlük sıcaklıklar bugün sıcaksa yarın da büyük olasılıkla sıcaktır; bu yüzden 1 günlük gecikmede otokorelasyon yüksektir. İki gün öncesiyle de bir ilişki görülür, ama bunun büyük kısmı dün üzerinden aktarılan dolaylı bir ilişkidir. Kısmi otokorelasyon bu dolaylı payı çıkarır ve iki gün öncesinin yarına doğrudan bir katkısı olup olmadığını gösterir.
MerQur'da
Zaman Serisi analizinde 'ACF/PACF gecikme sayısı' parametresiyle korelogramda ve Ljung-Box tablosunda gösterilecek en büyük gecikme belirlenir. ARIMA Tahminde 'Artık tanıları (ACF + normallik)' ek çıktısı artıkların ACF'sini verir; Mann-Kendall + Sen Eğimi analizinde de otokorelasyon düzeltmesi seçenekleri bulunur.
Bu kavramın geçtiği analizler
Zaman SerisiARIMA TahminMann-Kendall + Sen Eğimi
İlgili kavramlar
Ljung-Box (portmanteau) testiARIMA mertebeleri (p, d, q) ve kayma (drift)Seri korelasyon (otokorelasyon) testleri (Breusch-Godfrey)