İstatistik Sözlüğü → Ljung-Box (portmanteau) testi
Ljung-Box (portmanteau) testikavram
Bir zaman serisinin ya da model artıklarının ilk h gecikmedeki otokorelasyonlarının hep birlikte sıfır olup olmadığını sınayan test.
Bir zaman serisi modeli (ör. ARIMA) verideki zamansal bağımlılığı iyi yakalamışsa artıkları beyaz gürültü gibi davranmalı, yani hiçbir gecikmede anlamlı otokorelasyon göstermemelidir. Tek tek otokorelasyonlara bakmak yerine Ljung-Box testi ilk h gecikmenin otokorelasyonlarını tek bir istatistikte birleştirir: Q = n(n + 2)·Σ r_k² / (n - k). Sıfır hipotezi 'ilk h otokorelasyon sıfırdır'dır; Q yaklaşık ki-kare dağılımına uyar. Model artıklarına uygulandığında serbestlik derecesi, kestirilen ARMA parametre sayısı kadar azaltılır.
Anlamlı bir sonuç, artıklarda modelin açıklayamadığı bir yapı kaldığını ve modelin geliştirilmesi gerektiğini gösterir. Gecikme sayısı h'nin seçimi sonucu etkiler: çok küçük h uzun gecikmeli (ör. mevsimsel) ilişkileri kaçırır, çok büyük h testin gücünü azaltır; mevsimsel veride en az iki mevsim uzunluğu kadar gecikme önerilir. Test, artıkların karelerine uygulandığında koşullu değişen varyansı (ARCH etkisi) sınamak için de kullanılabilir. Anlamsız bir sonuç modelin doğru olduğunu kanıtlamaz; yalnız sınanan gecikmelerde belirgin bir otokorelasyon bulunmadığını söyler.
Gündelik bir örnek
Bir mağaza günlük satışlarını öngörmek için bir model kuruyor. Modelin artıklarına Ljung-Box testi uygulandığında 7. gecikmede güçlü bir otokorelasyon görülüyor ve test anlamlı çıkıyor. Bu, modelin haftalık döngüyü (her cumartesi yüksek satış) yakalamadığını gösterir; mevsimsel bir bileşen eklendiğinde artıklar beyaz gürültüye yaklaşır ve test anlamsız olur.
MerQur'da
GARCH'ta 'Ljung-Box gecikmesi ve ARCH-LM gecikmesi' standartlaştırılmış artıklar ve kareleri için Q(k) verir; Gözlenemeyen Bileşenler Modeli'nde 'Ljung-Box gecikmesi (0 = otomatik)' artık testinin gecikmesini belirler; VAR'da 'Tanı gecikmeleri' portmanteau testinin gecikmesini içerir. Zaman Serisi analizinde 'ACF/PACF gecikme sayısı' Ljung-Box tablosunun en büyük gecikmesini belirler; STL Mevsimsel Ayrıştırma artık tanısında Ljung-Box testini raporlar.
Bu kavramın geçtiği analizler
Zaman SerisiSTL Mevsimsel AyrıştırmaVARGARCHGözlenemeyen Bileşenler Modeli
İlgili kavramlar
Otokorelasyon (ACF) ve kısmi otokorelasyon (PACF) fonksiyonlarıBeyaz gürültü