MerQuR+İstatistik Sözlüğü

İstatistik Sözlüğü → Likert Ölçek Analizi

Likert Ölçek Analizianaliz

'Kesinlikle katılmıyorum'dan 'kesinlikle katılıyorum'a uzanan Likert tipi maddelerde yanıtların nasıl dağıldığını, katılım ve katılmama oranlarını ve madde setinin tutarlılığını madde madde özetleyen analiz.

Kavram

Tutum ve memnuniyet anketlerinin çoğu, katılımcıdan bir ifadeye katılma derecesini sıralı kategorilerle (ör. 1 = kesinlikle katılmıyorum … 5 = kesinlikle katılıyorum) belirtmesini ister. Bu tür verilerde ilk soru, her maddede insanların ne düşündüğüdür: yanıtlar hangi kategorilerde toplanmış, katılanların oranı ne, kararsızlar ne kadar? Likert ölçek analizi bu madde düzeyi tabloyu çıkarır ve maddelerin birlikte tutarlı bir ölçek oluşturup oluşturmadığına da bakar.

Her madde için kategori sıklıkları ve yüzdeleri, en üstteki iki kategorinin toplamı (üst-2, 'katılım'), en alttaki iki kategorinin toplamı (alt-2, 'katılmama') ve orta kategori (nötr) yüzdeleri hesaplanır. Bu yüzdeler örneklem tahminleri olduğundan güven aralıklarıyla birlikte verilir; oranlar için Wilson aralığı, özellikle oranlar 0 ya da 1'e yakınken basit yaklaşımdan daha güvenilirdir. Likert yanıtları sıralı olduğundan medyan ve çeyrekler gibi sıralı özetler ortalamanın yanında raporlanır; gruplar arası karşılaştırmada sıralamaya dayalı Kruskal-Wallis testi kullanılır.

Likert maddelerinde kategoriler arasındaki uzaklıkların eşit olduğu kesin değildir; bu nedenle tek bir maddenin ortalaması dikkatle yorumlanmalı, dağılım ve yüzdelerle birlikte okunmalıdır. Birçok maddenin toplanmasıyla elde edilen ölçek puanı ise genellikle sürekliye yakın davranır. Yanıtların bir uca yığılması (tavan ya da taban etkisi) maddenin kişileri ayırt etme gücünü azaltır. Ters ifadeli maddeler özetlenmeden ve toplanmadan önce ters kodlanmalıdır.

Ne zaman kullanılır?

  • Likert tipi maddelerden oluşan bir anketin sonuçlarını madde düzeyinde betimlemek, katılım oranlarını güven aralıklarıyla raporlamak ve maddeleri birbiriyle karşılaştırmak istendiğinde.
  • Ölçeğin güvenirliği ayrıntılı biçimde (omega, madde silinirse alfa, alt boyutlar) incelenecekse Cronbach alfa ve güvenirlik analizi; maddelerin kaç boyutta toplandığı soruluyorsa açımlayıcı faktör analizi kullanılır.
  • Tek bir maddedeki yanıt dağılımının iki ya da daha çok grup arasında farklı olup olmadığı soruluyorsa Mann-Whitney U ya da Kruskal-Wallis testi, dağılımın tamamı karşılaştırılacaksa ki-kare bağımsızlık testi uygundur.

Gündelik bir örnek

Bir belediye, toplu taşıma memnuniyetini ölçmek için 1200 yolcuya on ifade soruyor: 'Otobüsler zamanında geliyor', 'Duraklar temiz', 'Şoförler kibar' gibi, her biri 1-5 arası yanıtlanıyor. Likert ölçek analizi her ifade için yolcuların yüzde kaçının katıldığını gösterir: örneğin şoförlerin kibarlığına katılanlar %78, otobüslerin zamanında geldiğine katılanlar ise yalnız %41, ve bu maddede yolcuların %30'u kararsız. Iraksayan bar grafiği tüm ifadeleri tek resimde sıralar; belediye iyileştirme önceliğini katılımın en düşük olduğu ifadelere verebilir.

MerQur'da parametreler

Maddeler

Kavram: Özetlenecek Likert maddeleridir. Her madde için yanıt dağılımı, yüzdeler, güven aralıkları ve sıralı özetler ayrı ayrı verilir; seçilen maddelerin birlikte oluşturduğu ölçeğin iç tutarlılığı da Cronbach alfa ile özetlenir.

Gündelik örnek: Belediye on toplu taşıma ifadesini seçer. 'Yolculuk süreniz kaç dakika?' gibi Likert olmayan bir soru maddelere eklenirse hem yüzdeler anlamsızlaşır hem de alfa düşer.

Ne işe yarar: Madde başına tanımlayıcıları, tepki dağılımını, Wilson güven aralığını, sıralı özetleri ve gömülü Cronbach alfa değerini verir.

Sonuca etkisi: Tüm madde düzeyi çıktıları.

Doğrulama verisinde: q1 ortalama 3.133, SS 1.081, çarpıklık 0.059, basıklık -0.350, medyan 3, Q1 2.25, Q3 4 (yüzdelikler (n+1)p tanımıyla); alfa 0.8390.

Ölçek tipi (Otomatik tespit, 5'li, 7'li, Elle aralık) ve Ölçek aralığı (en küçük-en büyük)

Kavram: Yanıt ölçeğinin kaç kategoriden oluştuğunu ve uç değerlerini tanımlar; üst-2, alt-2 ve nötr yüzdeleri ile ters kodlama bu uçlara göre hesaplanır. Ölçeğin bir ucu hiç seçilmemişse otomatik tespit yanlış aralık bulur; bu durumda aralık elle verilmelidir. Çift sayıda kategorili ölçeklerde nötr bir orta kategori yoktur.

Gündelik örnek: Hiçbir yolcu 'kesinlikle katılmıyorum' (1) yanıtını vermemişse otomatik tespit ölçeği 2-5 sanar ve 'alt-2' yüzdesini 2 ile 3 kategorilerinden hesaplar. Ölçeğin 1-5 olduğu elle belirtilirse yüzdeler doğru kategorilerden hesaplanır.

Ne işe yarar: Raporlanan kategorileri, üst-2/alt-2/nötr yüzdelerini ve ters kodlama uçlarını belirler. Otomatik seçenek gözlenen en küçük ve en büyük tam sayıyı alır; elle aralıkta verilen uçlar kullanılır. Ölçeğin uçları veride gözlenmemişse "Elle aralık" seçilmelidir.

Sonuca etkisi: Kategori tablosu, üst-2/alt-2/nötr yüzdeleri ve ters kodlama; çift sayılı ölçekte "Orta %" gösterilmez.

Doğrulama verisinde: q1-q4 otomatik 1-5; 7'li zorlandığında 6 ve 7 kategorileri %0 olur. Elle 0-4 seçildiğinde kategori 5 dışarıda kalır (q1 için %13.3). bfi otomatik 1-6: A2 üst-2 %68.25; pisaitems otomatik 1-4: ST24Q01 üst-2 %41.00.

Eksik veri (Listwise, Pairwise)

Kavram: Liste bazında silmede bir maddeyi bile boş bırakan katılımcı tüm maddelerden çıkarılır ve tüm sonuçlar aynı kişilere dayanır. Çift bazında yöntemde kimse atılmaz; her madde kendisini yanıtlayan herkesle özetlenir, bu yüzden maddelerin n değerleri farklı olabilir.

Gündelik örnek: 1200 yolcudan 90'ı 'duraklar temiz' ifadesini boş bırakmışsa liste bazında silme tüm maddeleri 1110 yolcuyla özetler. Çift bazında yöntemde diğer maddeler 1200 yolcunun yanıtıyla özetlenmeye devam eder.

Ne işe yarar: Listwise tam satırları kullanır; pairwise satır atmaz, yüzdelerin paydası tüm satırlardır.

Sonuca etkisi: Madde n değeri ve yüzdeler.

Doğrulama verisinde: M255 listwise n = 1365; pairwise n = 1428, ITEM13 kategori 5 %55.88 (798/1428).

→ Liste bazında ve çift bazında silme

Güven düzeyi (%90, %95, %99, özel)

Kavram: Her kategori yüzdesi, örneklemden tahmin edilen bir orandır; Wilson güven aralığı bu oranın toplumdaki gerçek değerinin hangi aralıkta olabileceğini gösterir. Güven düzeyi arttıkça aralık genişler.

Gündelik örnek: Otobüslerin zamanında geldiğine katılanlar %41 ve %95 güven aralığı [%38; %44] ise tüm yolcular için de katılımın yaklaşık bu aralıkta olduğu söylenebilir. Yalnız 100 yolcuya sorulsaydı aralık çok daha geniş olurdu.

Ne işe yarar: Kategori yüzdesi için Wilson güven aralığının düzeyini belirler.

Sonuca etkisi: Yalnız aralık uçları.

Doğrulama verisinde: q1 kategori 3 (%43.3) için %90, %95, %99 ve %97.5 aralıkları süreklilik düzeltmesiz Wilson skor yöntemiyle hesaplanır.

→ Güven düzeyi ve güven aralığı

Ters kodlanacak maddeler

Kavram: Ölçülen özelliğin tersi yönünde ifade edilmiş maddelerin puanlarını ölçeğin uçlarına göre çevirir; böylece tüm maddelerde yüksek puan aynı yönde anlam taşır. Ters maddeler çevrilmeden özetlenirse ya da toplanırsa ölçek puanı ve madde karşılaştırmaları yanıltıcı olur.

Gündelik örnek: 'Otobüsler aşırı kalabalık' ifadesine katılmak memnuniyetsizlik demektir. Ters kodlamayla bu maddede de yüksek puan memnuniyete karşılık gelir ve madde diğer memnuniyet ifadeleriyle aynı yönde toplanabilir.

Ne işe yarar: İşaretlenen maddeleri x' = ölçek min + ölçek max - x ile çevirir (uçlar seçilen veya belirlenen ölçekten alınır).

Sonuca etkisi: Madde istatistikleri, kategori dağılımı ve kaydedilen puan; alfa ötelemeden etkilenmez.

Doğrulama verisinde: bfi A1 elle 1-6 ve otomatik seçimde 7 - x ile çevrilir (alfa 0.7038); A1 ortalaması 4.588.

→ Ters kodlanmış maddeler

Otomatik ters kodlama (ilk bileşende negatif yüklü maddeler)

Kavram: Hangi maddelerin ters yönlü olduğunu veriden tahmin eder: maddelerin ortak eğilimini özetleyen ilk temel bileşene negatif yüklenen maddeleri çevirir. Keşif amaçlıdır; hangi maddenin ters olduğu anketin tasarımından bilinmelidir.

Gündelik örnek: Anketi hazırlayan ekip ters maddeleri not etmeyi unuttuysa otomatik ters kodlama 'otobüsler aşırı kalabalık' maddesinin diğerleriyle ters yönde gittiğini fark eder. Ancak sonuç anket metniyle mutlaka karşılaştırılmalıdır.

Ne işe yarar: İlk temel bileşende negatif yüklü maddeleri çevirir.

Sonuca etkisi: Madde istatistikleri ve alfa.

Doğrulama verisinde: bfi A1-A5'te A1 seçilir; q1-q4'te seçilen madde yok.

→ Ters kodlanmış maddeler

Grup değişkeni

Kavram: Maddeleri bir grup değişkeninin düzeylerine göre karşılaştırır: her grup için özetler verilir ve Kruskal-Wallis testi grupların yanıt dağılımlarının sıralama bakımından farklı olup olmadığını sınar. Test sıralı veriye uygundur ve normallik varsaymaz.

Gündelik örnek: Belediye yanıtları ilçelere göre ayırır. 'Otobüsler zamanında geliyor' maddesinde katılım bir ilçede %60, başka bir ilçede %25 ise Kruskal-Wallis bu farkın şansla açıklanıp açıklanamayacağını söyler.

Ne işe yarar: Maddeleri bir grup değişkenine göre (ör. cinsiyet) karşılaştırır: grup başına n, ortalama, SS, medyan, üst-2 yüzdesi ve Kruskal-Wallis testi.

Sonuca etkisi: Yalnız grup tablosu.

Doğrulama verisinde: bfi gender, A1: H = 83.735, sd 1. education 5 düzey (eksik grup satırları dışarıda); pisa CNT (metin) 3 düzey.

Ek çıktı: Madde normalliği

Kavram: Her maddenin yanıt dağılımının biçimini çarpıklık ve basıklıkla, normallikten sapmasını da Shapiro-Wilk testiyle özetler. Likert maddeleri zaten kesikli ve sınırlı olduğundan normal dağılmaları beklenmez; bu göstergeler daha çok tavan ya da taban etkisini ve yanıtların bir uca yığılmasını görmeye yarar.

Gündelik örnek: 'Şoförler kibar' maddesinde yolcuların çoğu 4 ve 5 vermişse dağılım sola çarpıktır ve tavan etkisi vardır: madde, memnun yolcuları birbirinden pek ayırt edemez. Bu bilgi, maddenin gelecek ankette daha ayırt edici biçimde yeniden yazılmasına yol gösterebilir.

Ne işe yarar: Çarpıklık ve basıklık (G1, G2) ve standart hataları (Cramer, 1997; n'ye bağlı kesin formül), z değerleri ve Shapiro-Wilk W (3 <= n <= 5000) verir.

Sonuca etkisi: Yalnız ek tablo.

Doğrulama verisinde: q1: SE(G1) 0.309, SE(G2) 0.608, W 0.9039, p 0.00018. pisa verisinde n > 5000 olduğundan W hesaplanmaz.

→ Normallik varsayımı

Ek çıktı: Iraksayan (nötr merkezli) bar grafiği; Grafikte maddeleri katılım düzeyine göre sırala

Kavram: Iraksayan yığılı bar grafiği her maddenin katılmama yanıtlarını sıfır çizgisinin soluna, katılım yanıtlarını sağına yerleştirir; nötr yanıtlar sıfırın iki yanına bölünür. Böylece maddeler arası katılım farkları tek bakışta karşılaştırılabilir; sıralama seçeneği maddeleri katılım ile katılmama arasındaki farka göre dizer.

Gündelik örnek: Grafikte 'şoförler kibar' çubuğu sağa doğru uzarken 'otobüsler zamanında geliyor' çubuğunun büyük kısmı solda kalır. Maddeler sıralandığında belediye en sorunlu ifadeleri grafiğin en altında hemen görür.

Ne işe yarar: Heiberger ve Robbins (2014) tarzı ıraksayan yığılı bar grafiği çizer (katılmama solda, katılma sağda, nötr kategori sıfırda ikiye bölünür); sıralama seçeneği maddeleri (katılma % - katılmama %) farkına göre dizer.

Sonuca etkisi: Yalnız grafik; sayısal çıktı değişmez.

Doğrulama verisinde: Sayısal fark yok.

Ölçek puanını kaydet (Toplam puan, Ortalama puan)

Kavram: Ters kodlamadan sonra maddelerden her katılımcının ölçek puanını hesaplayıp veri setine ekler. Toplam puan yalnız tüm maddeleri yanıtlamış kişiler için, ortalama puan ise yanıtlanan maddelerden hesaplanır; ortalama puan özgün yanıt ölçeğinde (ör. 1-5) yorumlanabilir.

Gündelik örnek: Her yolcunun yanına bir 'toplu taşıma memnuniyet puanı' yazılır. Ortalama puanı 2,1 olan yolcu genel olarak memnun değildir; belediye bu puanı yaş ya da ilçeyle ilişkilendiren başka analizlerde kullanabilir.

Ne işe yarar: Ters kodlama sonrası toplam (tam satırlar) veya ortalama (mevcut maddeler) puanı veri setine ekler.

Sonuca etkisi: Yalnızca yeni sütun.

Doğrulama verisinde: q1-q4 ve bfi pairwise ortalama puanları satır satır hesaplanır.

Gerçek veride örnek

Veri: UCLA M255 anket verisi

Değişkenler: maddeler ITEM13-ITEM24 (12 beşli Likert maddesi)

  • Soru: UCLA M255 anketinin 12 Likert maddesinde (1-5) katılımcıların yanıt dağılımı nasıldır ve madde seti iç tutarlı bir ölçek oluşturur mu?
  • Örneklem: 1428 katılımcının 1365'i tüm maddeleri yanıtlamıştır (liste bazında silme, 63 eksik).
  • Güvenirlik: Cronbach α = 0.912; maddeler "mükemmel" düzeyde iç tutarlıdır.
  • Betimsel: Tüm madde ortalamaları ölçek orta noktasının (3) üzerindedir (3.61-4.53). En yüksek katılım ITEM14 (ort. 4.53, üst-2 %92.6) ve ITEM13'te (4.46, %92.0), en düşük ITEM24 (3.67, %57.7) ve ITEM20'dedir (%59.6; yanıtların %34.9'u nötr).
  • Dağılım biçimi: İlk maddelerde güçlü sola çarpıklık ve sivrilik vardır (ITEM13 çarpıklık -1.58, basıklık 3.26); tavan etkisi nedeniyle bu maddelerde ortalama yerine medyan ve yüzdeler raporlanmalıdır.
  • Sınırlılık: Likert yanıtları sıralı ölçektedir; ortalama ve SS yalnız yaklaşık özetlerdir. Çarpık maddeler parametrik testlerde normallik varsayımını bozabilir.
  • APA: 12 maddelik ölçekte (N = 1365) iç tutarlılık yüksekti, α = .91; madde ortalamaları 3.61 ile 4.53 arasında değişti ve katılım (üst-2) oranları %57.7-%92.6 idi.

İlgili kavramlar

Normallik varsayımıGüven düzeyi ve güven aralığıBasıklıkTers kodlanmış maddelerOran için güven aralığı (Wilson, Clopper-Pearson, Agresti-Coull, Jeffreys)Liste bazında ve çift bazında silmeFaktör (bileşen) yükleriShapiro-Wilk testi

Örneklerdeki sayılar MerQur'un bağımsız, kamuya açık doğrulama verileri üzerindeki çıktılarıdır; ayrıntılar için MerQur Teknik Not'a bakınız.