MerQuR+İstatistik Sözlüğü

İstatistik Sözlüğü → Faktör (bileşen) yükleri

Faktör (bileşen) yüklerikavram

Bir gözlenen değişkenin (maddenin) bir faktör ya da bileşenle ne kadar güçlü ilişkili olduğunu gösteren katsayılar; faktörlerin neyi temsil ettiği bu yüklere bakılarak yorumlanır.

Faktör analizi gözlenen maddeleri, az sayıda gizil faktörün doğrusal birleşimi ve bir hata terimi olarak açıklar; her maddenin her faktördeki ağırlığı yüküdür. Dik (ortogonal) döndürmeden sonra standartlaştırılmış yük, madde ile faktör arasındaki korelasyondur ve karesi o faktörün maddedeki varyansın ne kadarını açıkladığını gösterir; bir maddenin tüm faktörlerdeki yük karelerinin toplamı ortak varyansıdır (communality). Eğik döndürmede faktörler ilişkili olduğundan iki matris ayrılır: örüntü matrisi maddenin her faktöre özgü katkısını, yapı matrisi madde ile faktör arasındaki toplam korelasyonu verir.

Uygulamada mutlak değeri yaklaşık 0,30-0,40'ın üzerindeki yükler anlamlı kabul edilir ve maddeler en yüksek yük verdikleri faktörde toplanır. Bir madde birden çok faktörde benzer büyüklükte yük veriyorsa (çapraz yük) hangi yapıyı ölçtüğü belirsizdir ve maddenin gözden geçirilmesi gerekebilir. Yüklerin işareti tek başına anlamlı değildir, faktörün yönü keyfidir; ama aynı faktördeki maddelerin işaretleri birbirine göre yorumlanır. Temel bileşenler analizindeki bileşen yükleri benzer biçimde okunur, ancak bileşenler hata terimi ayrılmadan toplam varyansı özetler.

Gündelik bir örnek

Bir kişilik anketinde 'partilerde rahat ederim', 'yeni insanlarla tanışmayı severim' ve 'kalabalıkta enerji bulurum' maddeleri birinci faktörde 0,70-0,80 arası yük veriyor; 'işlerimi hep planlarım' ve 'eşyalarımı düzenli tutarım' maddeleri ise ikinci faktörde yüksek yük veriyor. Araştırmacı birinci faktörü 'dışadönüklük', ikincisini 'düzenlilik' olarak adlandırır.

MerQur'da

Açıklayıcı Faktör Analizi'nde 'Ek çıktı: Yükleri büyüklüğe göre sırala, küçükleri gizle, çapraz yük uyarısı' ve 'Yük gizleme eşiği' seçenekleri; Kısmi En Küçük Kareler Regresyonu'nda 'Ek çıktı: Ağırlık / yük / skor'. Temel Bileşenler Analizi, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Kanonik Korelasyon ve PLS-SEM de yük tabloları raporlar.

Bu kavramın geçtiği analizler

Kanonik KorelasyonTemel Bileşenler AnaliziCronbach Alfa ve Güvenirlik AnaliziLikert Ölçek AnaliziAçıklayıcı Faktör AnaliziDoğrulayıcı Faktör AnaliziKısmi En Küçük Kareler RegresyonuPLS-SEM

İlgili kavramlar

Çapraz yüklerFaktör döndürme (varimax, promax, oblimin)Ortak varyans (communality)