İstatistik Sözlüğü → Çapraz yükler
Çapraz yüklerkavram
Bir göstergenin (maddenin) kendi faktörü ya da yapısı dışındaki faktörlerle ilişkisini gösteren yükler.
Faktör analizinde her maddenin ideal olarak yalnızca bir faktöre yüksek, diğerlerine düşük yük vermesi beklenir (basit yapı). Bir madde iki ya da daha fazla faktöre kayda değer yük veriyorsa (ör. 0,30 ya da 0,40'ın üzerinde) çapraz yüklüdür; bu madde birden çok yapıyı ölçüyor olabilir ve ölçeğin yorumunu bulandırır. Böyle maddeler genellikle gözden geçirilir ya da ölçekten çıkarılır. Doğrulayıcı faktör analizinde çapraz yükler genellikle sıfıra sabitlenir; veri bunları gerektiriyorsa uyum bozulur ve değişiklik indeksleri bunu gösterir.
PLS-SEM'de çapraz yük tablosu ayırt edici geçerlik için kullanılır: her gösterge kendi yapısıyla diğer yapılardan daha yüksek korelasyon göstermelidir. Bu ölçüt hoşgörülüdür ve sorunları her zaman yakalamaz; HTMT oranı daha duyarlı bir alternatiftir. Kanonik korelasyonda çapraz yük, bir kümedeki her değişkenin öbür kümenin kanonik değişkeniyle korelasyonudur ve kümeler arası ilişkinin hangi değişkenlerden kaynaklandığını gösterir.
Gündelik bir örnek
Bir iş doyumu anketinde 'Maaşım emeğimin karşılığı' maddesi beklendiği gibi 'ücret' faktörüne yüksek yük veriyor. 'İşimde değer görüyorum' maddesi ise hem 'yönetici ilişkileri' hem de 'ücret' faktörüne benzer büyüklükte yük veriyor; bu çapraz yük, maddenin iki farklı şeyi birlikte ölçtüğünü düşündürüyor.
MerQur'da
Kanonik Korelasyonda 'Ek çıktılar: Çapraz yükler' ve PLS-SEM'de 'Ek çıktı (çapraz yükler)'; Açıklayıcı Faktör Analizinde 'Ek çıktı: Yükleri büyüklüğe göre sırala, küçükleri gizle, çapraz yük uyarısı'; Doğrulayıcı Faktör Analizinde 'Ek model satırları' ile modele çapraz yük eklenebilir.
Bu kavramın geçtiği analizler
Kanonik KorelasyonAçıklayıcı Faktör AnaliziDoğrulayıcı Faktör AnaliziPLS-SEM