İstatistik Sözlüğü → Faktör döndürme (varimax, promax, oblimin)
Faktör döndürme (varimax, promax, oblimin)kavram
Faktör analizinde ya da temel bileşenlerde, modelin uyumunu değiştirmeden faktör eksenlerini yorumlanması daha kolay bir 'basit yapıya' getiren dönüşüm.
Döndürülmemiş çözümde maddelerin çoğu ilk faktöre yüklenir ve faktörleri adlandırmak zordur. Döndürme, eksenleri her maddenin az sayıda faktöre yüksek, diğerlerine düşük yüklendiği bir konuma çevirir. Açıklanan toplam varyans ve maddelerin ortak varyansları değişmez; yalnızca bu varyansın faktörler arasındaki dağılımı değişir. Kaiser normalleştirmesi, döndürmeden önce yükleri ortak varyansa göre ölçekleyerek her maddenin eşit ağırlıkla katılmasını sağlar.
Dik (ortogonal) döndürmeler (varimax, quartimax, equamax) faktörleri ilişkisiz tutar. Eğik döndürmeler (promax, oblimin, geomin) faktörlerin ilişkili olmasına izin verir; bu durumda örüntü matrisi (özgün katkılar), yapı matrisi (korelasyonlar) ve faktör korelasyon matrisi ayrı ayrı raporlanır. Psikolojik yapılar çoğu zaman birbiriyle ilişkili olduğundan eğik döndürme genellikle daha gerçekçidir; faktör korelasyonları düşük çıkarsa iki yaklaşım benzer sonuç verir.
Gündelik bir örnek
Bir kişilik anketinde 12 madde iki faktöre ayrılıyor. Döndürmeden önce tüm maddeler birinci faktöre 0,5-0,7 arasında yükleniyor ve ayrım görülmüyor. Promax döndürmeden sonra altı madde 'dışadönüklük', altı madde 'kaygı' faktörüne yüksek yükleniyor ve iki faktör arasındaki korelasyon −0,25 çıkıyor.
MerQur'da
Temel Bileşenler Analizinde 'Döndürme (Yok / Varimax / Promax (m = 4))'; Açıklayıcı Faktör Analizinde 'Rotasyon' (Varimax, Quartimax, Equamax, Oblimin, Promax, Geomin) ve 'Kaiser normalizasyonu (döndürmede)' seçenekleri; Değişken Kümelemenin bölücü yönteminde orthoblique döndürme.
Bu kavramın geçtiği analizler
Değişken KümelemeTemel Bileşenler AnaliziAçıklayıcı Faktör Analizi