İstatistik Sözlüğü → İşaret Testi
İşaret Testianaliz
Aynı kişilerden alınan iki ölçüm arasındaki farkların yalnız yönüne (artı mı eksi mi) bakarak, artışların ve azalışların eşit sıklıkta olup olmadığını, yani farkların medyanının sıfır olup olmadığını sınayan test.
Kavram
Bazen iki ölçüm arasındaki farkın büyüklüğüne güvenilemez, yalnız yönüne güvenilir. Örneğin bir hasta 'önceye göre daha iyiyim' diyebilir ama ne kadar iyi olduğunu sayıyla anlatamaz; ya da ölçek, farkların büyüklüğünü karşılaştırmayı anlamsız kılar. İşaret testi bu durumlar için en az varsayım gerektiren eşli testtir: her çift için yalnız farkın artı mı, eksi mi olduğuna bakar.
Farkların medyanı gerçekten sıfırsa bir farkın artı ya da eksi çıkma olasılığı eşittir, yani %50'dir. Bu durumda sıfır olmayan n farkın içindeki artı işaretlerin sayısı, başarı olasılığı 0,5 olan bir binom dağılımına uyar. Test, gözlenen kadar dengesiz bir işaret dağılımının şans eseri ortaya çıkma olasılığını bu dağılımdan kesin olarak hesaplar. Farkı tam sıfır olan çiftler yön bilgisi taşımadığı için testten çıkarılır.
Test yalnız çiftlerin birbirinden bağımsız olmasını varsayar; farkların normal ya da simetrik dağılması gerekmez. Bu esnekliğin bedeli güçtür: farkların büyüklüğünü kullanmadığı için, büyüklüklere güvenilebilen verilerde Wilcoxon işaretli sıralar testinden ve normal verilerde eşleştirilmiş t-testinden daha az güçlüdür. Sonuç, artı işaretlerin oranı ve medyan farkın güven aralığıyla birlikte raporlanır.
Ne zaman kullanılır?
- Aynı kişilerin iki ölçümü ya da eşleştirilmiş çiftler karşılaştırılırken farkların yalnız yönüne güvenilebildiğinde; örneğin sıralı ölçeklerde, 'daha iyi / daha kötü' türü yargılarda ya da aşırı uç farklar içeren verilerde.
- Farkların büyüklüğü anlamlıysa ve dağılımları kabaca simetrikse Wilcoxon işaretli sıralar testi, farklar yaklaşık normalse eşleştirilmiş t-testi daha güçlüdür.
- Tek bir örneklemin medyanının belirli bir değerden farklı olup olmadığı sorulduğunda da aynı mantık uygulanır; iki ölçüm ikili (evet/hayır) ise McNemar testi kullanılır.
Gündelik bir örnek
Bir huzurevi, 20 sakinine yeni bir yatak veriyor ve bir ay önce ve bir ay sonra uyku kalitelerini 'çok kötü'den 'çok iyi'ye uzanan beş basamaklı bir ölçekle soruyor. Basamaklar arasındaki mesafeler eşit sayılamayacağı için yalnız değişimin yönüne bakılıyor: 13 sakinde uyku kalitesi iyileşmiş, 4 sakinde kötüleşmiş, 3 sakinde değişmemiş. Değişmeyenler çıkarıldığında 17 sakin kalır. Yatağın etkisi yoksa iyileşme ile kötüleşme yazı-tura gibi eşit olası olurdu; 17 atışta 13 ya da daha fazla yazı (veya tura) gelme olasılığı yaklaşık %5'tir. İki yönlü p ≈ 0,049 ile sonuç sınırda anlamlıdır.
MerQur'da parametreler
Sütun 1 ve Sütun 2
Kavram: İşaret testi aynı birime ait iki ölçümü çift olarak ele alır ve her çift için birinci ölçümden ikinci ölçümü çıkarır. Sütunların sırası farkların işaretini belirler; iki yönlü test sonucu bu sıradan etkilenmez, ama tek yönlü hipotezin yönü ve medyan farkın işareti etkilenir. Ölçümlerinden biri eksik olan çift kullanılamaz.
Gündelik örnek: Birinci sütun 'yataktan sonra', ikinci sütun 'yataktan önce' uyku puanıysa artı işaret iyileşme demektir. Sıra ters seçilirse aynı 13 iyileşme eksi işaret olarak görünür; iki yönlü p yine 0,049'dur.
Ne işe yarar: Eşleştirilmiş iki ölçümü seçer; fark d = Sütun 1 - Sütun 2 (çiftte eksik varsa çift atılır). Aynı sütun iki kez seçilirse analiz başlamadan durur.
Sonuca etkisi: Sıra değişince pozitif ve negatif sayıları, medyan fark ve GA işaret değiştirir; iki yanlı p aynı kalır.
Doğrulama verisinde: hsb2 write - read: 97 / 88, medyan 0 (sıfırlar dahil); read - write: 88 / 97; p = 0.556535 her ikisinde.
Güven düzeyi (%90, %95, %99, Diğer/özel 80.0-99.9)
Kavram: Güven düzeyi, medyan fark için verilen aralığın ne kadar 'emin' olacağını ve anlamlılık kararının eşiğini (α) belirler. Bu aralık sıralanmış farklardan seçilen iki değerle kurulur; binom dağılımı kesikli olduğundan gerçekleşen güven düzeyi istenen düzeye tam eşit olmaz, genellikle biraz üstünde kalır.
Gündelik örnek: 20 sakinle %95 güven istendiğinde aralık sıralı farklardan seçilen iki değerle kurulur ve gerçekleşen düzey örneğin %95,9 olur. Bu yüzden rapora hem istenen hem gerçekleşen düzey yazılır.
Ne işe yarar: Medyan fark için dağılımdan bağımsız GA'nın istenen düzeyi ve karar eşiği.
Sonuca etkisi: GA sınırları ve gerçekleşen kapsama değişir; p değişmez. GA sıra istatistiklerinden kurulduğu için gerçekleşen düzey istenenden farklıdır ve ayrıca yazılır.
Doğrulama verisinde: shoes: %90 ve %95'te aynı sıra [-0.8, 0.1] (gerçekleşen %97.9); %99 [-1.1, 0.2] (%99.8). hsb2 %95 [-1, 2] (kapsama %96.0); anorexia medyan 1.65, %95 [-0.1, 3.7] (%95.56).
Hipotez yönü (İki yönlü, Sağ yönlü, Sol yönlü)
Kavram: Hipotezin yönü, sorunun herhangi bir değişimi mi (çift yönlü) yoksa yalnız bir yöndeki değişimi mi (tek yönlü) sorduğunu belirtir. Tek yönlü test o yöndeki baskınlığı daha kolay yakalar; yön, veriye bakılmadan önce seçilmelidir.
Gündelik örnek: Huzurevi yalnız 'yeni yatak uykuyu iyileştiriyor mu?' diye soruyorsa test tek yönlüdür ve 13'e 4'lük sonuç için p yaklaşık 0,025 olur. Yatağın uykuyu kötüleştirme olasılığı da önemseniyorsa çift yönlü test seçilir ve p 0,049 olur.
Ne işe yarar: "Sağ yönlü" Sütun 1 > Sütun 2 farklarının baskın olduğu seçenektir; kesin binom p tek yanlı olur.
Sonuca etkisi: p ve karar değişir. GA tek taraflı olur ("[-∞, üst]" ya da "[alt, ∞]", "[tek taraflı]"); H₁ satırı yönlü yazılır.
Doğrulama verisinde: hsb2: iki yönlü 0.556535, sağ yönlü 0.278267, sol yönlü 0.768848. shoes sol yönlü 0.054688.
Etki büyüklüğü (onay kutusu)
Kavram: Etki büyüklüğü olarak sıfır olmayan farklar içinde artı işaretlerin oranı (p+) kullanılır; 0,5 hiç etki olmadığını gösterir. Cohen g bu oranın 0,5'ten ne kadar saptığıdır (p+ − 0,5); kabaca 0,05 küçük, 0,15 orta, 0,25 büyük etki sayılır.
Gündelik örnek: 17 sakinin 13'ünde iyileşme olduğu için p+ = 13/17 ≈ 0,76 ve Cohen g ≈ 0,26'dır; bu büyük bir etkidir. Örneklem küçük olduğu için p değeri sınırda kalsa da değişimin yönü oldukça tutarlıdır.
Ne işe yarar: p+ = n+/(n+ + n-) ve Cohen g = p+ - 0.5 (Cohen, 1988, bölüm 5).
Sonuca etkisi: Yalnız ek satır.
Doğrulama verisinde: hsb2 p+ = 0.5243, g = +0.0243; shoes 0.2 ve -0.3; anorexia 0.5915 ve +0.0915 (elle formülle aynı).
Büyük örneklem Z (onay kutusu)
Kavram: Sıfır olmayan fark sayısı büyüdükçe artı işaret sayısının binom dağılımı normal dağılıma yaklaşır ve test bir Z değeriyle de ifade edilebilir. Kesikli dağılımı sürekli dağılımla yaklaştırırken yarım birimlik süreklilik düzeltmesi uygulanır. Bu yalnız ek bir bilgidir; karar her zaman kesin binom p'siyle verilir.
Gündelik örnek: 17 sakin için Z = (13 − 8,5 − 0,5)/(√17/2) ≈ 1,94 ve iki yönlü p ≈ 0,052 olur; kesin p ise 0,049'dur. Örneklem küçükken ikisi biraz farklıdır ve sınırdaki bir kararda bu fark önemlidir; bu yüzden kesin p esas alınır.
Ne işe yarar: Süreklilik düzeltmeli normal yaklaşım Z = (n+ - n/2 ∓ 0.5)/(√n/2) ve seçilen yönde p. Karar her zaman kesin p ile verilir.
Sonuca etkisi: Yalnız ek satır.
Doğrulama verisinde: hsb2 Z = 0.5882, p = 0.5564; Z'nin işareti fark yönüne (Sütun 1 - Sütun 2) bağlıdır. shoes Z = -1.5811, p = 0.1138.
Sabit çıktı: medyan fark ve GA
Kavram: Medyan fark, tüm farklar sıralandığında ortada kalan değerdir ve değişimin tipik büyüklüğünü verir. Güven aralığı dağılım varsayımı olmadan, sıralı farklardan binom dağılımına göre seçilen iki değerle kurulur. Test sıfır farkları dışarıda bırakırken medyan fark ve aralığı sıfır farklar dahil tüm çiftlerden hesaplanır.
Gündelik örnek: 20 sakinin uyku puanı farkları sıralandığında ortadaki değer +1 basamak çıkarsa tipik değişim bir basamaklık iyileşmedir. Medyan farkın güven aralığı [0, 1] ise değişim hiç olmayabilir de bir basamak da olabilir; sınırdaki p değeriyle tutarlı bir tablo.
Ne işe yarar: Medyan fark ve GA, sıfır farklar dahil tüm farklardan hesaplanır; test sıfır olmayan farkları kullanır.
Sonuca etkisi: Her çalıştırmada yazılır; seçeneklerden yalnız güven düzeyi ve yön GA'yı etkiler.
Doğrulama verisinde: hsb2 medyan 0; read - write [-2, 1]; anorexia medyan 1.65.
Gerçek veride örnek
Veri: UCLA OARC hsb2 (High School and Beyond, n = 200)
Değişkenler: sütun 1 write (yazma puanı), sütun 2 read (okuma puanı); fark = write - read
- Soru: Yazma ve okuma puanları arasındaki eşli farkın medyanı sıfır mı? İşaret testi yalnız farkların yönünü (artı/eksi) kullanır.
- Betimsel: 200 çiftin 97'sinde write > read, 88'inde write < read; 15 eşit çift testten atılır (etkin n = 185). Medyan fark 0.
- Sonuç: Kesin binom p = 0.557. Sıfır hipotezi reddedilemez: pozitif ve negatif farklar yaklaşık eşit sıklıktadır.
- Güven aralığı: Medyan fark için GA [-1, 2] (sıra istatistikleri kesikli olduğundan gerçekleşen düzey %96); aralık sıfırı içerir.
- Ek bulgu: Aynı veride Wilcoxon işaretli sıra testi de anlamsızdır (p = 0.366); işaret testi farkların büyüklüğünü kullanmadığından daha az güçlüdür.
- APA: İşaret testi, 97 pozitif ve 88 negatif fark, p = .557.
İlgili kavramlar
Etki büyüklüğüAnlamlılık düzeyi (α)Asimptotik (normal) yaklaşımDağılımdan bağımsız (sıra istatistiği) güven aralığıTek yönlü ve çift yönlü test (hipotez yönü)Kesin (exact) test ve kesin p-değeriSüreklilik düzeltmesi (Yates)Bağlı değerler ve sıfır farklar (sıra testleri)
Örneklerdeki sayılar MerQur'un bağımsız, kamuya açık doğrulama verileri üzerindeki çıktılarıdır; ayrıntılar için MerQur Teknik Not'a bakınız.