İstatistik Sözlüğü → Deterministik terimler (sabit, eğilim)
Deterministik terimler (sabit, eğilim)kavram
Zaman serisi modellerine eklenen ve zamanın bilinen bir fonksiyonu olan sabit terim ile doğrusal eğilim gibi rastlantısal olmayan bileşenler.
Birim kök testlerinde, VAR ve eşbütünleşme modellerinde serinin durağan olmayan ya da sıfırdan farklı ortalamalı davranışının bir kısmı deterministik terimlerle açıklanır. Örneğin genişletilmiş Dickey-Fuller (ADF) regresyonu üç biçimde kurulabilir: terimsiz, yalnızca sabitli ve sabit + eğilimli. Bu seçim test istatistiğinin kritik değerlerini değiştirir ve sıfır ile alternatif hipotezin ne anlama geldiğini belirler: sabit + eğilimli biçimde alternatif, 'deterministik bir eğilim çevresinde durağanlık'tır.
Yanlış seçim yanıltıcı sonuçlara yol açar: gerçekte eğilimli bir seriye eğilimsiz test uygulanırsa güç büyük ölçüde düşer; gereksiz terim eklemek de gücü azaltır. Kaba kural, serinin grafiğine ve kuramsal beklentiye bakmaktır: belirgin biçimde yükselen bir seride eğilim, sıfır çevresinde dalgalanan bir seride terimsiz biçim düşünülür. Johansen eşbütünleşme testinde sabitin ve eğilimin eşbütünleşme ilişkisinin içinde mi (kısıtlı) yoksa dışında mı (kısıtsız) yer aldığı da ayrı durumlar tanımlar ve kritik değerleri değiştirir.
Gündelik bir örnek
Bir ülkenin 40 yıllık kişi başı gelir serisi her yıl ortalama %2 artıyor. Bu artışın kalıcı bir rastlantısal yürüyüş mü, yoksa düzenli bir eğilim çevresindeki dalgalanma mı olduğunu anlamak için yapılan birim kök testine eğilim terimi eklenmelidir; aksi halde test, eğilimi durağan olmama belirtisi sanabilir.
MerQur'da
Zaman Serisi analizinde 'ADF belirtimi: sabit / sabit + trend / hiçbiri'; VAR'da 'Deterministik terimler' (Sabit / Trend / Sabit + trend / yok); Eşbütünleşmede 'Deterministik durum' (kısıtlı sabit, kısıtsız sabit, kısıtlı trend + kısıtsız sabit) ve 'EG regresyon terimleri'; GARCH'ta 'Ortalama denklemi'. Panel Veri Regresyonunun panel birim kök testlerinde 'Birim kök: dışsal terim' (Sabit / Sabit ve eğilim / Yok) seçeneği.
Bu kavramın geçtiği analizler
Panel Veri RegresyonuZaman SerisiVAREşbütünleşmeGARCH
İlgili kavramlar
Birim kök testleri (ADF, Phillips-Perron)Johansen iz ve en büyük özdeğer testleri