İstatistik Sözlüğü → Birim kök testleri (ADF, Phillips-Perron)
Birim kök testleri (ADF, Phillips-Perron)kavram
Bir zaman serisinin birim kök içerip içermediğini, yani şokların kalıcı etki bırakan durağan olmayan bir süreç (ör. rastgele yürüyüş) olup olmadığını sınayan testler.
Birim köklü bir seride (ör. yₜ = yₜ₋₁ + εₜ) bir şokun etkisi hiç sönmez, varyans zamanla büyür ve seri sabit bir ortalamaya geri dönmez. Genişletilmiş Dickey-Fuller (ADF) testi Δyₜ = α + βt + γyₜ₋₁ + Σ δⱼΔyₜ₋ⱼ + εₜ regresyonunu kurar; sıfır hipotezi γ = 0'dır (birim kök var). Gecikmeli fark terimleri hatalardaki otokorelasyonu temizler; sayıları AIC ya da SIC gibi ölçütlerle seçilebilir. Test istatistiği olağan t dağılımına değil, Dickey-Fuller dağılımına uyar; kritik değerler (MacKinnon) modele sabit ve eğilim konup konmamasına göre değişir. Phillips-Perron testi aynı regresyonu gecikmeli farklar olmadan kurar ve otokorelasyonu ile değişen varyansı Newey-West türü parametrik olmayan bir düzeltmeyle giderir.
Birim kök testlerinin gücü, özellikle kısa serilerde ve kökü 1'e çok yakın durağan serilerde düşüktür; bu yüzden sıfır hipotezi 'durağanlık' olan KPSS testiyle birlikte kullanılması önerilir. Sabit ve eğilim terimlerinin yanlış seçimi sonucu değiştirir; yapısal kırılmalar durağan bir seriyi birim köklü gibi gösterebilir. Birim kök bulunursa seri genellikle fark alınarak durağanlaştırılır; ancak birden çok birim köklü seri birlikte hareket ediyorsa eşbütünleşme analizi gerekir. Panel veride birimlerin testleri birleştirilir (Im-Pesaran-Shin, Maddala-Wu Fisher).
Gündelik bir örnek
Bir göl kenarındaki su seviyesi her gün biraz değişiyor. Seviye mevsimden mevsime bir ortalama çevresinde dalgalanıyorsa durağandır ve kurak bir haftanın etkisi zamanla kaybolur. Ama seviye her gün bir önceki günün üzerine rastgele eklenerek sürükleniyorsa (birim kök), kurak haftanın yarattığı düşüş kalıcıdır ve göl eski seviyesine kendiliğinden dönmez. ADF testi bu iki durumu ayırt etmeye çalışır.
MerQur'da
Panel veri regresyonunda 'Panel birim kök testleri' ve 'Birim kök: dışsal terim', 'gecikme seçimi', 'gecikme / en çok gecikme' seçenekleri; zaman serisi analizinde ADF ve KPSS testleri ile 'Phillips-Perron birim kök testi' ve 'Fark alma önerisi' ek çıktıları olarak bulunur. Eşbütünleşme analizinde Engle-Granger artık ADF testi biçiminde de yer alır.
Bu kavramın geçtiği analizler
Panel Veri RegresyonuZaman SerisiEşbütünleşme