İstatistik Sözlüğü → Orantılı yanlılık
Orantılı yanlılıkkavram
İki ölçüm yöntemi arasındaki farkın sabit kalmayıp ölçülen büyüklükle birlikte artması ya da azalması durumu.
Bland-Altman analizinde iki yöntemin farkı, iki ölçümün ortalamasına karşı çizilir. Sabit yanlılıkta farkların ortalaması sıfırdan farklıdır ama bu fark ölçüm aralığı boyunca aynı kalır. Orantılı yanlılıkta ise fark, ölçülen değer büyüdükçe sistematik olarak büyür ya da küçülür. Grafikte bu durum, noktaların eğimli bir bant oluşturmasıyla görülür. Fark ~ ortalama doğrusal regresyonu eğimin sıfırdan farklı olup olmadığını gösterir.
Orantılı yanlılık varken tek bir ortalama fark ve sabit genişlikte uyum sınırları yanıltıcıdır: küçük değerlerde uyumu olduğundan kötü, büyük değerlerde olduğundan iyi gösterir. Çözüm farkı yüzde olarak ya da log ölçeğinde (oran olarak) ifade etmek, ya da uyum sınırlarını ortalamanın bir fonksiyonu olarak modellemektir. İki yöntemin ölçüm hatası varyansları çok farklıysa, gerçek bir orantılı yanlılık olmasa bile fark ile ortalama arasında yapay bir eğim görülebilir; yorum buna göre temkinli yapılmalıdır.
Gündelik bir örnek
Yeni bir parmak ucu cihazı kan şekerini laboratuvar yöntemiyle karşılaştırılıyor. Kan şekeri 80 mg/dL civarındayken iki yöntem arasında yaklaşık 2 mg/dL fark var, 300 mg/dL civarında ise fark 20 mg/dL'ye çıkıyor. Fark, düzeyle birlikte yaklaşık %7 oranında büyüdüğü için tek bir 'ortalama fark' bu cihazı doğru tanımlamaz; farkı yüzde olarak ifade etmek daha anlamlıdır.
MerQur'da
Bland-Altman uyum analizinde 'Orantısal yanlılık çizgisi' grafiğe fark ~ ortalama OLS doğrusunu ekler; eğim testi her durumda metinde verilir. 'Fark ölçeği (ek)' seçeneği (Ham fark, Yüzde fark (% ortalama), Oran (log ölçeği)) farkın ortalamaya orantılı arttığı durumlar için ek analiz sunar; log ölçeğinde uyum sınırları oran olarak geri dönüştürülür. 'Ek çıktılar: Regresyon tabanlı LoA', farkın ortalaması ya da yayılımı ölçüm düzeyiyle değişiyorsa uyum sınırlarını ölçüm düzeyine bağlı olarak verir.