MerQuR+İstatistik Sözlüğü

İstatistik Sözlüğü → Mahalanobis uzaklığı

Mahalanobis uzaklığıkavram

Bir gözlemin çok değişkenli bir dağılımın merkezine olan uzaklığını, değişkenlerin ölçeklerini ve aralarındaki korelasyonları hesaba katarak ölçen uzaklık.

D² = (x − μ)ᵀ S⁻¹ (x − μ) olarak hesaplanır; μ ortalama vektörü, S kovaryans matrisidir. Öklid uzaklığından farkı, büyük varyanslı değişkenlerdeki sapmaları küçültmesi ve ilişkili değişkenlerdeki 'beklenen' birlikte sapmaları cezalandırmamasıdır. Tek tek değişkenlerde olağan görünen ama birlikte olağandışı olan bir değer bileşimi büyük D² verir. Çok değişkenli normallik altında D², p serbestlik dereceli ki-kare dağılımına uyar; bu yüzden aykırı değerler için D² > χ²(p; 1 − α) eşiği kullanılır.

Ortalama ve kovaryans, aykırı değerlerin kendisinden etkilenir. Birkaç uç gözlem merkezi kendine çekip kovaryansı şişirerek kendilerini gizleyebilir (maskeleme etkisi). Bu sorunu azaltmak için MCD gibi sağlam kestiricilerle hesaplanan sağlam Mahalanobis uzaklığı kullanılır. Değişken sayısı gözlem sayısına yaklaştığında S kararsızlaşır. Regresyonda yordayıcı uzayındaki Mahalanobis uzaklığı kaldıraç (hat değeri) ile doğrudan ilişkilidir; diskriminant analizi de gözlemleri en yakın grup merkezine bu uzaklıkla atar.

Gündelik bir örnek

Bir giyim firmasının müşteri verisinde 160 cm boy da 90 kg kilo da tek başına olağan değerlerdir. Ama boy ile kilo güçlü ilişkili olduğundan, bu boydaki birinin 90 kg olması verinin genel örüntüsünden belirgin biçimde sapar. Öklid uzaklığı bu kişiyi sıradan bulurken Mahalanobis uzaklığı onu olağandışı olarak işaretler; bu bir veri giriş hatasının işareti olabilir.

MerQur'da

Anomali tespitinde 'Yöntem' seçeneği Mahalanobis D² ve sağlam Mahalanobis (MCD) yöntemlerini sunar; 'Mahalanobis/MCD eşiği (α)' D² > χ²(p; 1 - α) kuralıyla aykırı gözlemleri işaretler. MANOVA'da 'Ek tanılar' artıkların Mahalanobis uzaklıklarını verir. Çoklu doğrusal regresyonda 'Ek çıktı: Etkili gözlem tanıları' Mahalanobis uzaklığını içerir; Diskriminant analizinde kNN sınıflaması 'Uzaklık metriği' olarak Mahalanobis (havuzlanmış kovaryans) kullanabilir.

Bu kavramın geçtiği analizler

MANOVAÇoklu Doğrusal RegresyonDiskriminant AnaliziAnomali Tespiti

İlgili kavramlar

Uzaklık ölçüsü (Öklid, Manhattan, Gower, büyük daire)Aykırı değerEn küçük kovaryans determinantı (MCD) ve sağlam uzaklık