İstatistik Sözlüğü → Yerel mekânsal ilişki göstergeleri (LISA) ve Gi*
Yerel mekânsal ilişki göstergeleri (LISA) ve Gi*kavram
Küresel mekânsal otokorelasyonu tek tek konumlara ayırarak her birimin çevresiyle birlikte anlamlı bir yüksek ya da düşük değer kümesi oluşturup oluşturmadığını gösteren yerel istatistikler.
Küresel Moran's I tüm çalışma alanı için tek bir sayı verir. Anselin'in yerel Moran'ı her i birimi için Iᵢ ∝ zᵢ Σⱼ wᵢⱼ zⱼ hesaplar; zᵢ birimin standartlaştırılmış değeri, toplam ise komşuların ağırlıklı değerleridir. Pozitif Iᵢ, birimin komşularına benzediğini (yüksek-yüksek ya da düşük-düşük küme), negatif Iᵢ farklı olduğunu (yüksek-düşük ya da düşük-yüksek aykırı) gösterir. Yerel değerlerin toplamı küresel I ile orantılıdır. Getis-Ord Gi* ise odak birimi de içeren komşuluktaki değerlerin toplamını genel ortalamayla karşılaştırır ve bir z puanı verir: büyük pozitif z sıcak nokta, büyük negatif z soğuk noktadır.
Çıkarım genellikle koşullu permütasyonla yapılır. Her birim için ayrı bir test yapıldığı ve komşu testler birbirinden bağımsız olmadığı için çok sayıda yanlış pozitif beklenir; yanlış keşif oranı (FDR) gibi düzeltmeler önerilir. Sonuçlar mekânsal ağırlık matrisinin tanımına (komşuluk, uzaklık bandı) duyarlıdır.
Gündelik bir örnek
Bir şehrin 120 mahallesinde hırsızlık oranları inceleniyor. Küresel Moran's I pozitif ve anlamlı, ama nerede kümelenme olduğunu söylemiyor. LISA, şehir merkezinin doğusundaki 8 mahallenin yüksek-yüksek kümesi oluşturduğunu, ayrıca düşük oranlı mahallelerle çevrili tek bir yüksek oranlı mahalle (yüksek-düşük aykırı) bulunduğunu gösteriyor; Gi* ise aynı bölgeyi %99 güvenle sıcak nokta olarak işaretliyor.
MerQur'da
Moran's I analizinde 'Yerel I_i (LISA) tanımı' ve 'LISA p tanımı (z_sim normal yaklaşımı, Katlanmış permütasyon p'si)'; Getis-Ord Gi* Hotspot'ta 'Gi* / Gi' ve 'Gi_Bin' onay kutuları (±3, ±2, ±1 güven sınıfları); KDE Yoğunluk ve Hexbin haritalarında 'Yöntem' listesinden Moran's I ya da Getis-Ord Gi* seçilerek.
Bu kavramın geçtiği analizler
KDE Yoğunluk HaritasıHexbin HaritasıMoran's IGetis-Ord Gi* Hotspot
İlgili kavramlar
Mekânsal otokorelasyon (Moran I, Geary C)Yanlış keşif oranı (FDR, Benjamini-Hochberg, Storey q)