MerQuR+İstatistik Sözlüğü

İstatistik Sözlüğü → Kovaryans ve korelasyon matrisi

Kovaryans ve korelasyon matrisikavram

Birden çok değişkenin varyanslarını köşegende, her değişken çiftinin kovaryansını (ya da korelasyonunu) köşegen dışında toplayan kare tablo.

p değişken için kovaryans matrisi p × p boyutludur; köşegendeki her eleman bir değişkenin varyansı, köşegen dışındaki (i, j) elemanı i ve j değişkenlerinin kovaryansıdır ve matris simetriktir. Korelasyon matrisi, her kovaryansın iki standart sapmanın çarpımına bölünmesiyle elde edilir; köşegeni 1'lerden oluşur ve ölçü biriminden bağımsızdır. Çok değişkenli yöntemlerin çoğu (MANOVA, diskriminant analizi, temel bileşenler, faktör analizi, yapısal eşitlik modeli, Mahalanobis uzaklığı) bu matris üzerinde çalışır.

Temel bileşenler analizi kovaryans matrisiyle yapılırsa büyük varyanslı değişkenler bileşenlere hâkim olur; farklı birimlerde ölçülen değişkenlerde korelasyon matrisi (standartlaştırılmış veri) kullanılır. Matrisin tersinin alınabilmesi için değişkenlerin birbirinin tam doğrusal birleşimi olmaması ve gözlem sayısının değişken sayısından yeterince büyük olması gerekir; determinantın sıfıra çok yakın olması çoklu doğrusallığa işaret eder. Gruplar arasında kovaryans matrislerinin eşitliği (Box M testi) MANOVA ve doğrusal diskriminant analizinin varsayımıdır; bu varsayım bozulduğunda karesel diskriminant analizi her grup için ayrı matris kullanır.

Gündelik bir örnek

Bir spor kulübü oyuncularının boy, kilo ve sıçrama yüksekliğini ölçüyor. Kovaryans matrisinde boy-kilo kovaryansı 45 (cm·kg), boy-sıçrama 12 (cm·cm) çıkıyor; birimler farklı olduğu için bu sayılar doğrudan karşılaştırılamıyor. Korelasyon matrisine geçildiğinde boy-kilo r = 0,70, boy-sıçrama r = 0,25 bulunuyor ve ilişkilerin gücü kıyaslanabilir hâle geliyor.

MerQur'da

Diskriminant analizinde 'Ek çıktılar: Kovaryans matrisleri (havuzlanmış, grup, toplam)' bu matrisleri yazar; LDA havuzlanmış, QDA sınıf başına kovaryansla sınır kurar. Temel bileşenler analizinde 'Kovaryans matrisi PCA'sı', Cronbach alfa analizinde 'Ek çıktılar: Maddeler arası korelasyon/kovaryans matrisi + özet', açıklayıcı faktör analizinde 'Ek çıktı: Korelasyon matrisi, anlamlılık, determinant, anti-imaj' seçenekleri bulunur; değişken kümeleme korelasyon matrisi üzerinden çalışır. MANOVA ve karma desen ANOVA'da 'Box M' grup kovaryans matrislerinin eşitliğini sınar, karma desen ANOVA'da küresellik ε değerleri gruplar içi havuzlanmış kovaryanstan hesaplanır; ANCOVA'da düzeltilmiş ortalama farklarının SE'si tam kovaryans matrisinden alınır, GEE'de QIC robust kovaryansı kullanır.

Bu kavramın geçtiği analizler

Karma Desen ANOVA, Split-PlotMANOVAANCOVADeğişken KümelemeGenelleştirilmiş Tahmin DenklemleriDiskriminant AnaliziTemel Bileşenler AnaliziCronbach Alfa ve Güvenirlik AnaliziAçıklayıcı Faktör Analizi

İlgili kavramlar

Box M testi (kovaryans matrislerinin eşitliği)Özdeğer ve özvektör