MerQuR+İstatistik Sözlüğü

İstatistik Sözlüğü → İç içe (yuvalanmış) ve çapraz rastgele etkiler

İç içe (yuvalanmış) ve çapraz rastgele etkilerkavram

Karma modellerde iki gruplama faktörünün ilişkisini tanımlayan iki yapı: iç içe yapıda bir faktörün düzeyleri yalnız diğerinin tek bir düzeyi içinde bulunur, çapraz yapıda düzeyler birbirleriyle her biçimde birleşebilir.

İç içe yapıda alt düzeydeki birimler yalnız bir üst birime aittir: öğrenciler sınıflar içinde, sınıflar okullar içindedir. A sınıfındaki '1 numaralı öğrenci' ile B sınıfındaki '1 numaralı öğrenci' farklı kişilerdir; bu yüzden model (1 | okul) + (1 | okul:sınıf) biçiminde kurulur ve alt düzey kimlikleri üst düzey içinde tanımlanır. Çapraz yapıda ise iki faktörün düzeyleri birbirinden bağımsızdır: her katılımcı birçok maddeye yanıt verir ve her madde birçok katılımcı tarafından yanıtlanır. Bu durumda (1 | katılımcı) + (1 | madde) gibi iki ayrı rastgele etki kullanılır.

Yapının yanlış belirtilmesi varyans bileşenlerini ve standart hataları bozar. Örneğin iç içe bir yapıda alt birimlere tüm üst birimlerde aynı kodlar verilmişse ve model çapraz olarak kurulmuşsa, farklı sınıflardaki '1 numaralı' öğrenciler aynı kişi sayılır. Tam çapraz bir yapıyı iç içe olarak modellemek ise ortak bir kaynağın (ör. aynı maddenin) bağımlılığını gözden kaçırır. Kısmen çapraz yapılar da sık görülür (ör. öğrencilerin farklı yıllarda farklı öğretmenlerle çalışması); karma modeller bunu da işleyebilir.

Gündelik bir örnek

Bir tarım denemesinde her köyde birkaç tarla, her tarlada birkaç parsel var. Parseller tarlaların, tarlalar köylerin içindedir: bu iç içe bir yapıdır. Öte yandan aynı beş uzman, tüm köylerdeki tüm parselleri puanlıyorsa, uzman faktörü parsellerle çapraz ilişkilidir: her uzman her parseli görür ve bir uzmanın sert ya da yumuşak puanlaması tüm köyleri etkiler.

MerQur'da

Doğrusal Karma Modelde '2. gruplama değişkeni ve 2. grup ilişkisi (iç içe (1. grup içinde), çapraz)', Varyans Bileşenleri Analizinde 'Random faktörler: ikinci faktör ve üst faktörde nested', Hiyerarşik Bayesci Regresyonda 'İç içe alt grup' parametreleriyle belirlenir. Çapraz Karma Model çapraz rastgele faktörlerle kurulur.

Bu kavramın geçtiği analizler

Doğrusal Karma ModelÇapraz Karma ModelVaryans Bileşenleri AnaliziHiyerarşik Bayesci Regresyon

İlgili kavramlar

Sabit ve rastgele etkilerVaryans bileşenleri