İstatistik Sözlüğü → Hata çubukları (ortalama ± GA grafiği)
Hata çubukları (ortalama ± GA grafiği)kavram
Bir grafikte her grubun ortalamasının çevresine çizilen ve tahminin belirsizliğini ya da verinin dağınıklığını gösteren dikey çizgiler.
Hata çubukları üç farklı şeyi gösterebilir: standart sapma (verinin dağınıklığı), standart hata (ortalamanın kestirim belirsizliği) ya da güven aralığı (genellikle %95). Bunların uzunlukları çok farklıdır; %95 GA'nın her bir kolu standart hatanın yaklaşık iki katıdır, standart sapma ise standart hatanın √n katıdır. Bu yüzden grafiğin altında çubukların neyi gösterdiği mutlaka yazılmalıdır.
Sık yapılan bir hata, iki grubun %95 GA çubukları çakışıyorsa farkın anlamlı olmadığı sonucuna varmaktır. Bağımsız iki grupta çubuklar bir miktar çakışsa bile fark p < 0,05 düzeyinde anlamlı olabilir; kabaca, örneklemler çok küçük değilse ve çakışma bir kolun yarısını geçmiyorsa fark genellikle anlamlıdır. Tekrarlı ölçümlerde ise grup bazlı çubuklar denek içi karşılaştırmanın belirsizliğini yansıtmaz. Hata çubukları grafiği, istatistiksel testin yerine değil yanında, büyüklüğü ve belirsizliği birlikte göstermek için kullanılır.
Gündelik bir örnek
Üç farklı gübreyle yetiştirilen domateslerin ortalama ağırlığı 180, 195 ve 210 g çıkıyor. Grafikte her ortalamanın üstüne ve altına %95 GA çubuğu çiziliyor: 172-188, 186-204 ve 201-219 g. Okuyucu, yalnız ortalamalara değil, her tahminin ne kadar kesin olduğuna da tek bakışta ulaşıyor.
MerQur'da
Bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü ANOVA'da 'Grafik' seçeneğinin 'Ortalama ± GA' türü grup ortalamalarını t tabanlı güven aralığı çubuklarıyla çizer. Karma desen ANOVA'da 'Grafik GA' onay kutusu yalnız etkileşim grafiğine hata çubuklarını ekler.
Bu kavramın geçtiği analizler
Bağımsız Örneklem t-TestiTek Yönlü ANOVAKarma Desen ANOVA, Split-Plot