MerQuR+İstatistik Sözlüğü

İstatistik Sözlüğü → Fisher kesin olasılık testi

Fisher kesin olasılık testikavram

Bir çapraz tabloda iki kategorik değişkenin bağımsızlığını, satır ve sütun toplamları sabitken gözlenen ya da daha uç tabloların kesin olasılığını hesaplayarak sınayan test.

Ki-kare testi büyük örneklem yaklaşımına dayanır ve beklenen sayılar küçük olduğunda güvenilmez hâle gelir. Fisher testi bu yaklaşıma ihtiyaç duymaz: satır ve sütun toplamları sabit tutulduğunda, bağımsızlık altında olası her tablonun olasılığı hipergeometrik dağılımdan tam olarak hesaplanır. p-değeri, gözlenen tablo kadar ya da ondan daha olası olmayan tüm tabloların olasılıklarının toplamıdır. 2 x 2 tablolar için klasiktir; daha büyük tablolara da genişletilebilir, ancak hesap yükü arttığı için çoğu zaman Monte Carlo benzetimiyle yaklaşık p elde edilir.

Fisher testi küçük örneklemlerde geçerli bir I. tip hata denetimi sağlar, ama kesikli yapısı yüzünden tutucudur: gerçek hata oranı çoğunlukla α'nın altında kalır. Orta-p değeri bu tutuculuğu azaltır. Testin adındaki 'kesin' sözcüğü sonucun kesin doğru olduğunu değil, olasılıkların yaklaşım kullanılmadan hesaplandığını anlatır. Büyük örneklemlerde ki-kare testi ile hemen hemen aynı sonucu verir.

Gündelik bir örnek

Bir kişi, sütün çaydan önce mi sonra mı eklendiğini tadından anlayabileceğini iddia ediyor. Dördüne önce, dördüne sonra süt eklenmiş sekiz fincanı karışık sırayla tadıyor ve dört 'önce' fincanının hepsini doğru buluyor. Rastgele tahmin etseydi bunu başarma olasılığı 1/70 ≈ 0,014 olurdu. Fisher testi tam olarak bu hesabı yapar ve iddianın tesadüfle açıklanmasının zor olduğunu gösterir.

MerQur'da

Fisher Kesin Testi kendi başına bir analizdir. Çapraz Tablo, Pearson ve olabilirlik oranı testlerinin yanında Fisher testini de verir; 'Katman (kontrol)' seçeneğinde her katman için 2x2'de Fisher p'si raporlanır. MR x Kategorik Çapraz Tablo'da 'Ek testler: Fisher kesin testi' 2 x 2 tablolarda kesin, 2 x k tablolarda Monte Carlo Fisher testi yapar; MR x MR Çapraz Tablo'da her hücrenin 2 x 2 tablosu için iki yönlü Fisher p değeri verir.

Bu kavramın geçtiği analizler

Çapraz TabloMR × Kategorik Çapraz TabloMR × MR Çapraz Tablo

İlgili kavramlar

Kesin (exact) test ve kesin p-değeriKoşulsuz kesin testler (Barnard, Boschloo)