MerQuR+İstatistik Sözlüğü

İstatistik Sözlüğü → Bloklama (blok değişkeni)

Bloklama (blok değişkeni)kavram

Deneysel birimleri, sonucu etkileyen ama ilgilenilmeyen bir özelliğe göre birbirine benzer gruplara (bloklara) ayırıp uygulamaları her bloğun içinde karşılaştırarak bu özelliğin yarattığı değişkenliği hata teriminden çıkaran tasarım ilkesi.

Tarla denemesinde verimlilik, laboratuvarda çalışma günü ya da cihaz, klinik çalışmada merkez gibi kaynaklar sonucu değiştirir. Bu kaynaklar bloklanmazsa onların yarattığı değişkenlik hata varyansını büyütür ve uygulama farklarını görmeyi zorlaştırır. Rastgele tam bloklar tasarımında her blok tüm uygulamaları içerir ve uygulamalar blok içinde rastgele atanır. Analizde blok, modele bir faktör olarak girer. Böylece bloklar arası fark hata teriminden ayrılır ve uygulama karşılaştırmaları daha kesin olur.

Bloklama, deney tasarımında 'denetleyebildiğini blokla, denetleyemediğini rastgeleleştir' ilkesiyle özetlenir. Bloklar gerçekten farklı değilse blok terimi birkaç serbestlik derecesi harcar ve az bir güç kaybına yol açar. Blok değişkeni genellikle ilgi konusu değildir ve uygulama ile etkileşmediği varsayılır. Etkileşme olasılığı varsa bunun ayrıca incelenmesi gerekir. Bloklama tasarım aşamasında yapılır; deney bittikten sonra eklenen bir değişken ise kovaryat ya da sonradan tabakalama olarak ele alınır.

Gündelik bir örnek

Bir kimya mühendisi üç farklı katalizörü deniyor, ama reaktör günden güne biraz farklı çalışıyor. Her gün üç katalizörü de rastgele sırayla deniyor ve 'gün'ü blok olarak kullanıyor. Böylece günler arasındaki farklılık katalizör karşılaştırmasına karışmıyor ve aynı deney sayısıyla daha kesin sonuçlar elde ediliyor.

MerQur'da

Yanıt yüzeyi regresyonunda 'Blok (isteğe bağlı)' alanı kategorik blok değişkenini kukla değişkenlerle yüzey terimlerinden önce modele sokar.

Bu kavramın geçtiği analizler

Yanıt Yüzeyi Regresyonu

İlgili kavramlar

Kovaryat (ortak değişken)