İstatistik Sözlüğü → Yamaç (scree) grafiği
Yamaç (scree) grafiğikavram
Temel bileşenler ya da faktör analizinde özdeğerleri büyükten küçüğe sırayla çizen ve kaç bileşen ya da faktörün tutulacağına karar vermeye yardım eden grafik.
Yatay eksende bileşen numarası, dikey eksende o bileşenin özdeğeri (açıkladığı varyans) bulunur. Cattell'in (1966) önerisine göre eğri önce dik düşer, sonra bir 'dirsek' noktasından itibaren düzleşir. Dirsekten önceki bileşenler anlamlı yapıyı, düzleşen kuyruk ise rastgele gürültüyü temsil eder. Adı, bir dağın eteğinde biriken moloz yığınını (scree) andırmasından gelir.
Dirseğin yeri çoğu zaman belirsizdir ve farklı okurlar farklı sayılar seçebilir; birden fazla dirsek de görülebilir. Bu yüzden yamaç grafiği tek başına değil; paralel analiz, MAP testi, özdeğer > 1 (Kaiser) kuralı ve açıklanan toplam varyans oranıyla birlikte kullanılmalıdır. Simülasyon çalışmalarında paralel analizin daha güvenilir olduğu görülmüştür. Kaiser kuralı ise çoğu zaman gereğinden fazla faktör önerir. Son kararda bileşenlerin kuramsal yorumlanabilirliği de belirleyicidir.
Gündelik bir örnek
Bir anket 20 maddeden oluşuyor. Yamaç grafiğinde ilk üç bileşenin özdeğerleri 6,1, 3,4 ve 2,2. Dördüncüden itibaren değerler 0,9, 0,8, 0,7 gibi yavaşça azalıyor. Dirsek üçüncü bileşenden sonra olduğu için grafik, anketin üç temel boyutu ölçtüğünü düşündürür.
MerQur'da
Temel bileşenler analizinde 'Grafik' seçeneğinden 'Scree' seçilerek çizilir. Çok boyutlu ölçeklemede 'Stress scree (1..k boyut)' 1'den k'ya her boyut sayısı için Stress-1 hesaplar ve 'Grafik' seçeneğinden 'Stress scree' olarak çizilir.
Bu kavramın geçtiği analizler
Temel Bileşenler AnaliziÇok Boyutlu Ölçekleme