İstatistik Sözlüğü → Tabakalı örnekleme (tasarım tabakası)
Tabakalı örnekleme (tasarım tabakası)kavram
Evrenin önce birbirini dışlayan alt gruplara (tabakalara) ayrıldığı ve örneklemin her tabakadan bağımsız olarak seçildiği örnekleme tasarımı.
Tabakalar bölge, kırsal/kentsel ya da okul türü gibi önceden bilinen özelliklere göre oluşturulur. Her tabakadan ayrı bir örneklem çekildiği için tabakalar arası farklılık örnekleme hatasına katkı yapmaz; varyans yalnızca tabaka içindeki değişkenlikten hesaplanır. Tabakalar kendi içinde türdeş, birbirinden farklı olduğunda tahminler basit rastgele örneklemeye göre belirgin biçimde daha kesin olur. Küçük ama önemli alt grupların yeterli sayıda temsil edilmesini sağlamak da tabakalamanın bir amacıdır.
Karmaşık anket tasarımlarında birincil örneklem birimleri (PSU) tabakalar içinde seçilir. Bu durumda varyans, tabaka içi PSU toplamlarının sapmalarından hesaplanır ve tasarım serbestlik derecesi PSU sayısı eksi tabaka sayısıdır. Tabakalar orantısız örneklendiyse her gözleme örneklem ağırlığı verilmelidir. Tasarım bilgisini yok sayarak sıradan yöntemlerle hesaplanan standart hatalar yanlış olur: tabakalama tek başına hatayı genellikle küçültür, kümeleme ise büyütür. Tabakalama sonradan yapılan alt grup analiziyle (post-stratification) karıştırılmamalıdır.
Gündelik bir örnek
Bir ülkede hane gelirini tahmin etmek için 7 bölgenin her birinden ayrı ayrı hane seçiliyor. Bölgeler arasında gelir farkı büyük olduğundan, tabakalama sayesinde örneklem şans eseri bir bölgeyi fazla, diğerini az temsil etmez ve ulusal ortalama daha kesin kestirilir. Nüfusu küçük bir bölgeden de güvenilir bir bölge tahmini yapılabilecek kadar hane seçilebilir.
MerQur'da
Ağırlıklı ortalama, ağırlıklı frekans, ağırlıklı toplam, ağırlıklı doğrusal ve lojistik regresyonda 'Tabaka' alanı varyansın tabaka içi PSU toplamlarından hesaplanmasını sağlar (tasarım sd = PSU − tabaka). Regresyonlarda 'Tabakayı modele sabit etki (kukla) olarak da ekle' seçeneği vardır; Survey-PHREG'de aynı işlev 'Tasarım tabakası' alanıyla görülür.
Bu kavramın geçtiği analizler
Ağırlıklı OrtalamaAğırlıklı FrekansAğırlıklı ToplamAğırlıklı Doğrusal RegresyonAğırlıklı Lojistik RegresyonSurvey-PHREG
İlgili kavramlar
Birincil örneklem birimi (PSU) ve küme örneklemesiÖrneklem ağırlığı (tasarım ağırlığı)