İstatistik Sözlüğü → Birincil örneklem birimi (PSU) ve küme örneklemesi
Birincil örneklem birimi (PSU) ve küme örneklemesikavram
Çok aşamalı örneklemede ilk aşamada seçilen birimler (ör. mahalleler, okullar); aynı birimden gelen gözlemler birbirine benzediği için varyans hesabı bu birimler üzerinden yapılır.
Ulusal anketlerde bireyleri doğrudan rastgele seçmek pahalıdır; önce mahalleler, köyler ya da okullar gibi kümeler seçilir (birincil örneklem birimleri), sonra bu kümelerin içinden haneler ya da bireyler alınır. Aynı kümedeki kişiler ortak koşulları paylaştığı için birbirine benzer (küme içi korelasyon); bu da her yeni gözlemin getirdiği bağımsız bilgiyi azaltır. Sonuç olarak küme örneklemesinde standart hatalar, aynı büyüklükteki basit rastgele örneklemden genellikle daha büyüktür; bu büyüme tasarım etkisi (DEFF) ile özetlenir.
Tasarım tabanlı varyans kestiriminde (Taylor doğrusallaştırma) PSU toplamları kullanılır ve ilk aşama yerine koymalı seçilmiş gibi ele alınır ('en son küme' yaklaşımı); sonraki aşamaların varyansı ayrıca modellenmez. Serbestlik derecesi gözlem sayısına değil, PSU sayısı eksi tabaka sayısına göre belirlenir; bu nedenle az sayıda PSU, binlerce gözleme rağmen geniş güven aralıkları verir. Bir tabakada yalnız bir PSU varsa o tabakanın varyans katkısı hesaplanamaz; bu tabaka ya katkısız sayılır ya da genel ortalamaya göre merkezlenir. PSU bilgisinin göz ardı edilmesi standart hataları olduğundan küçük gösterir.
Gündelik bir örnek
Bir sağlık bakanlığı çocuklarda aşılanma oranını ölçmek için 30 mahalle seçip her birinden 20 hane ziyaret ediyor. Bazı mahallelerde sağlık ocağı yakın olduğu için aşılanma hep yüksek, bazılarında hep düşük. 600 hane, bağımsız seçilmiş 600 hane kadar bilgi taşımıyor; tasarım etkisi 2,5 ise örneklem yaklaşık 240 bağımsız hane kadar bilgi veriyor ve standart hata buna göre büyüyor.
MerQur'da
Ağırlıklı ortalama, ağırlıklı frekans, ağırlıklı toplam, ağırlıklı doğrusal ve lojistik regresyonda 'Küme / PSU' ve 'Tek PSU'lu tabaka' (Katkısız / Ortalamaya göre) seçenekleri olarak bulunur. Survey-PHREG'de aynı PSU'daki gözlemlerin skor artıkları toplanarak varyans hesaplanır.
Bu kavramın geçtiği analizler
Ağırlıklı OrtalamaAğırlıklı FrekansAğırlıklı ToplamAğırlıklı Doğrusal RegresyonAğırlıklı Lojistik RegresyonSurvey-PHREG