İstatistik Sözlüğü → Polikorik ve tetrakorik korelasyon
Polikorik ve tetrakorik korelasyonkavram
İki sıralı (ya da ikili) değişkenin, arkalarında yattığı varsayılan sürekli ve normal dağılımlı gizil değişkenler arasındaki korelasyonun kestirimi.
Likert maddeleri ya da 'evet/hayır' yanıtları, aslında sürekli olan bir eğilimin kaba biçimde kategorilere bölünmüş hâli olarak düşünülebilir. Bu kategorik değerlere doğrudan Pearson korelasyonu uygulamak, özellikle kategori sayısı az ve dağılım çarpıksa gerçek ilişkiyi olduğundan küçük gösterir. Polikorik korelasyon, iki gizil değişkenin iki değişkenli normal dağıldığını ve gözlenen kategorilerin bu değişkenlerin belirli eşiklerde kesilmesiyle oluştuğunu varsayar; eşikleri ve gizil korelasyonu en çok olabilirlikle kestirir. İki ikili değişken için özel durumuna tetrakorik korelasyon denir.
Polikorik korelasyonlar sıralı maddelerle faktör analizi ve güvenirlik çalışmalarında (ör. ordinal alfa) yaygın biçimde kullanılır. Sınırlılıkları şunlardır: gizil normallik varsayımı sınanamaz ya da sınırlı biçimde sınanabilir; seyrek ya da boş hücrelerde kestirimler kararsızlaşabilir; madde başına matris hesaplandığında elde edilen korelasyon matrisi pozitif tanımlı olmayabilir. Biserial ve nokta-çift serili korelasyon, bir ikili ve bir sürekli değişken için benzer amaçlı ölçülerdir.
Gündelik bir örnek
Bir ankette 'Sabah enerjik uyanırım' ve 'Gün içinde odaklanabilirim' maddeleri 1-5 arası yanıtlanıyor. Yanıtlar çoğunlukla 4 ve 5'te yığıldığı için Pearson korelasyonu 0,38 çıkıyor. Polikorik korelasyon, yanıtların arkasındaki sürekli 'dinçlik' düzeyleri arasındaki ilişkiyi kestirir ve 0,52 bulur; bu, maddelerin aslında daha güçlü biçimde ilişkili olduğunu gösterir.
MerQur'da
Korelasyon Analizi'nde 'Ek çıktılar: Polikorik / biserial', Açıklayıcı Faktör Analizi'nde 'Korelasyon türü: Polikorik', Cronbach Alfa ve Güvenirlik Analizi'nde 'Ordinal α (polikorik korelasyon)' seçeneği olarak geçer. Madde Tepki Kuramı'nda tek boyutluluk değerlendirmesi tetrakorik/polikorik matrise dayanır.
Bu kavramın geçtiği analizler
Korelasyon AnaliziCronbach Alfa ve Güvenirlik AnaliziAçıklayıcı Faktör AnaliziMadde Tepki Kuramı
İlgili kavramlar
Pearson korelasyon katsayısıFaktör çıkarma yöntemi (ML, PAF, minres)