MerQuR+İstatistik Sözlüğü

İstatistik Sözlüğü → Faktör çıkarma yöntemi (ML, PAF, minres)

Faktör çıkarma yöntemi (ML, PAF, minres)kavram

Açıklayıcı faktör analizinde, gözlenen korelasyon matrisinden faktör yüklerinin hangi ölçüte göre tahmin edileceğini belirleyen yöntem.

En çok olabilirlik (ML), verinin çok değişkenli normal dağıldığını varsayar ve gözlenen korelasyonları en olası kılan yükleri bulur; bu sayede ki-kare uyum testi, RMSEA gibi uyum ölçüleri ve yükler için standart hatalar elde edilir. Temel eksen faktörlemesi (PAF), korelasyon matrisinin köşegenine ortak varyans tahminlerini koyar ve bunları yinelemeli olarak günceller; dağılım varsayımı gerektirmez. Minres (en küçük artık) ya da ağırlıksız en küçük kareler (ULS), gözlenen ve modelden üretilen korelasyonlar arasındaki köşegen dışı farkların kareler toplamını en küçükler. Genelleştirilmiş en küçük kareler (GLS) ise bu farkları, özgün varyansı yüksek değişkenlere daha az ağırlık verecek biçimde ağırlıklandırır.

Veri normalden belirgin biçimde sapıyorsa ya da örneklem küçükse PAF ve minres genellikle daha kararlı çözümler verir ve Likert türü maddelerde yaygın kullanılır; ML ise uyum testi ve istatistiksel çıkarım gerektiğinde tercih edilir. Temel bileşenler (PC) yöntemi tüm varyansı analiz eder ve ortak ile özgün varyansı ayırmaz; bu yüzden teknik olarak bir faktör analizi değil, bir veri indirgeme yöntemidir ve yükleri genellikle daha yüksek gösterir. İyi tanımlanmış bir faktör yapısında farklı yöntemler çoğu zaman benzer sonuçlar verir; sonuçlar çok farklıysa bu, yapının zayıf olduğuna işaret edebilir.

Gündelik bir örnek

Bir psikolog, 20 maddelik bir kaygı ölçeğinin kaç boyuttan oluştuğunu araştırıyor. Maddeler 5'li Likert biçiminde ve yanıtlar çarpık dağılıyor; bu yüzden faktörleri PAF ya da minres ile çıkarmayı seçiyor. Ancak hakem, modelin veriye uyumunu ki-kare ve RMSEA ile göstermesini isterse ML çözümünü de raporlaması gerekir.

MerQur'da

Açıklayıcı Faktör Analizinde 'Çıkarım yöntemi (ML, PAF, Minres/ULS, GLS, PC)' parametresiyle seçilir; varsayılan en çok olabilirliktir. Cronbach Alfa ve Güvenirlik Analizinde McDonald omega_t tek faktörlü minres çözümüyle hesaplanır.

Bu kavramın geçtiği analizler

Cronbach Alfa ve Güvenirlik AnaliziAçıklayıcı Faktör Analizi

İlgili kavramlar

Faktör döndürme (varimax, promax, oblimin)Ortak varyans (communality)Model uyum indeksleri (χ², CFI, TLI, RMSEA, SRMR)