İstatistik Sözlüğü → Ölçme değişmezliği (yapısal, metrik, skaler, katı)
Ölçme değişmezliği (yapısal, metrik, skaler, katı)kavram
Bir ölçme aracının farklı gruplarda (cinsiyet, ülke, zaman) aynı yapıyı aynı biçimde ölçüp ölçmediğinin, giderek sıkılaşan eşitlik kısıtlarıyla sınanması.
Değişmezlik çok gruplu doğrulayıcı faktör analiziyle adım adım sınanır. Yapısal (configural) değişmezlikte her grupta aynı faktör yapısı vardır. Metrik (zayıf) değişmezlikte faktör yükleri gruplar arasında eşittir; bu, faktörlerle diğer değişkenler arasındaki ilişkilerin karşılaştırılmasına izin verir. Skaler (güçlü) değişmezlikte madde kesişimleri de eşittir; gizil ortalamaların karşılaştırılması için gereken düzey budur. Katı değişmezlikte artık varyanslar da eşittir; gözlenen toplam puanların karşılaştırılmasını en güçlü biçimde destekler.
Her adım bir öncekiyle ki-kare farkı ve uyum indekslerindeki değişimle karşılaştırılır; ki-kare büyük örneklemlerde çok duyarlı olduğu için Chen'in ölçütleri (CFI düşüşü 0,01'den az, RMSEA artışı 0,015'ten az) yaygın biçimde kullanılır. Tam değişmezlik sağlanmazsa, sorunlu birkaç parametrenin serbest bırakıldığı kısmi değişmezlik modeli kurulabilir; bu kararın kuramsal gerekçesi olmalıdır.
Gündelik bir örnek
Bir mutluluk ölçeği iki ülkede uygulanıyor ve ikinci ülkenin ortalaması daha yüksek çıkıyor. Ancak 'Sık sık gülümserim' maddesinin kesişimi ikinci ülkede belirgin biçimde yüksek: o kültürde gülümsemek mutluluktan bağımsız olarak daha yaygın. Skaler değişmezlik sağlanmadığı için ortalama farkının bir kısmı ölçme yanlılığından kaynaklanıyor olabilir.
MerQur'da
Doğrulayıcı Faktör Analizinde 'Ölçme değişmezliği (grup)' ve 'Kısmi değişmezlik (serbest parametreler)'; Yapısal Eşitlik Modelinde 'Grup değişkeni (çoklu grup)', 'Ölçme değişmezliği' ve 'Kısmi değişmezlik' seçenekleri; ki-kare farkı, CFI ve RMSEA farkları ve skor testleri verilir.
Bu kavramın geçtiği analizler
Doğrulayıcı Faktör AnaliziYapısal Eşitlik Modeli
İlgili kavramlar
Ölçüm modeli ve yapısal modelModel uyum indeksleri (χ², CFI, TLI, RMSEA, SRMR)