İstatistik Sözlüğü → Kırılganlık (frailty) modeli
Kırılganlık (frailty) modelikavram
Sağkalım analizinde, aynı kümedeki (aile, hastane, birey içi tekrarlayan olaylar) gözlemlerin paylaştığı gözlenmemiş riski, tehlike fonksiyonunu çarpan rastgele bir etkiyle modelleyen yaklaşım.
Cox modeli gözlemlerin bağımsız olduğunu varsayar. Oysa aynı aileden gelen bireyler genetik ve çevresel etkenleri, aynı hastanede tedavi edilen hastalar bakım kalitesini paylaşır. Paylaşılan kırılganlık modelinde i kümesindeki bireyin tehlikesi h(t) = uᵢ · h₀(t) · exp(Xβ) biçimindedir; uᵢ, kümenin gözlenmemiş 'kırılganlığı'dır. Genellikle ortalaması 1, varyansı θ olan bir gamma dağılımından geldiği varsayılır: uᵢ > 1 olan kümeler ortalamadan daha yüksek risk taşır. θ = 0 kümeler arasında fark olmadığı anlamına gelir; θ büyüdükçe küme içi bağımlılık artar.
Kırılganlık modelinin katsayıları küme içi (koşullu) etkileri gösterir; küme-sağlam marjinal Cox modeli ise bağımlılığı yalnız standart hatalarda düzeltir ve nüfus ortalaması (marjinal) etkileri verir. Bu iki yaklaşımın katsayıları aynı şeyi ölçmez ve kırılganlık varken koşullu etkiler genellikle marjinal etkilerden büyüktür. Kırılganlık dağılımının seçimi (gamma, log-normal) sonuçları etkileyebilir ve küme sayısı az ya da kümeler küçükse θ tahmini belirsiz olur. Kırılganlık aynı zamanda, ölçülmemiş risk etkenleri nedeniyle zaman içinde yüksek riskli bireylerin önce olay yaşayıp örneklemden ayrılmasının yol açtığı seçilim etkisini de açıklar.
Gündelik bir örnek
Bir araştırma, 50 aileden gelen kardeşlerin kalp hastalığına yakalanma zamanlarını inceliyor. Bazı ailelerde kardeşlerin hemen hepsi erken yaşta hastalanıyor, bazılarında ise hiçbiri hastalanmıyor; bu, ölçülmemiş ortak bir ailesel riske işaret eder. Kırılganlık modeli her aileye bir risk çarpanı verir: kırılganlığı 1,8 olan bir ailedeki birey, aynı özelliklere sahip ortalama bir aileden gelen birine göre her an yaklaşık 1,8 kat daha yüksek tehlike taşır.
MerQur'da
Küme-Sağlam (Marjinal) Cox analizinde 'Model (Küme-sağlam marjinal Cox / + paylaşılan gamma frailty)' parametresiyle seçilir; θ marjinal olabilirlikten, β ve kırılganlıklar EM algoritmasıyla kestirilir.
Bu kavramın geçtiği analizler
Küme-Sağlam Cox (Marjinal ve Frailty Modeli)
İlgili kavramlar
Küme-sağlam (kümelenmiş) standart hatalarSabit ve rastgele etkiler