İstatistik Sözlüğü → Kappa katsayısı (Cohen κ)
Kappa katsayısı (Cohen κ)kavram
İki değerlendiricinin ya da iki sınıflandırmanın kategorik kararlarındaki uyumu, şans eseri beklenen uyumu çıkararak ölçen katsayı.
İki değerlendiricinin aynı kararı verdiği vakaların oranı (gözlenen uyum, p_o) uyumu abartır, çünkü iki kişi rastgele karar verse bile bir miktar uyum oluşur. Cohen κ = (p_o - p_e) / (1 - p_e) formülüyle hesaplanır; p_e, değerlendiricilerin marjinal oranlarından beklenen şans uyumudur. κ = 1 tam uyumu, κ = 0 şans düzeyinde uyumu gösterir; negatif değerler şanstan da kötü uyum anlamına gelir. Landis ve Koch'un sınıflaması (0,21-0,40 makul, 0,41-0,60 orta, 0,61-0,80 önemli, 0,81 üzeri neredeyse tam) yaygın ama keyfidir.
κ, kategorilerin yaygınlığından ve değerlendiricilerin yanlılığından etkilenir: bir kategori çok yaygınsa gözlenen uyum yüksek olduğu halde κ düşük çıkabilir (kappa paradoksu). Sıralı kategorilerde ağırlıklı kappa, ikiden fazla değerlendiricide Fleiss κ ya da Krippendorff α kullanılır. Sınıflandırma modellerinde κ, modelin tahminlerinin gerçek sınıflarla şansın ötesindeki uyumunu özetler. Sürekli ölçümlerde uyum için kappa değil sınıf içi korelasyon katsayısı (ICC) ya da Bland-Altman yöntemi uygundur.
Gündelik bir örnek
İki radyolog 100 röntgeni 'kırık var' ya da 'kırık yok' diye değerlendiriyor ve 85'inde aynı kararı veriyor. Her ikisi de filmlerin yaklaşık %70'ine 'kırık yok' dediği için, rastgele karar verselerdi bile yaklaşık %58 uyum beklenirdi. κ = (0,85 - 0,58) / (1 - 0,58) ≈ 0,64 olur; bu, %85'lik ham uyumun ilk bakışta düşündürdüğünden daha ılımlı bir uyumdur.
MerQur'da
Cohen's Kappa analizinin kendisinde (Fleiss κ ve Krippendorff α dahil) 'Kategori κ + simetri testleri' ek çıktısıyla, Gerçek Beceri İstatistiğinde 'TSS GA + Kappa + AUC' seçeneğiyle ve Karışıklık Matrisi Metriklerinde 'Kappa SE/GA + McNemar + NIR testi' ek çıktısıyla sunulur. Rastgele Orman, Destek Vektör Makinesi, Karar Ağacı ve k-En Yakın Komşu sınıflandırıcılarının ek metrikleri arasında da yer alır.
Bu kavramın geçtiği analizler
Cohen's KappaGerçek Beceri İstatistiğiKarışıklık Matrisi MetrikleriRastgele OrmanDestek Vektör MakinesiKarar Ağacık-En Yakın Komşu
İlgili kavramlar
Ağırlıklı kappaFleiss κ ve Krippendorff α (çok değerlendirici)PABAK ve κ_max