İstatistik Sözlüğü → Ağırlıklı kappa
Ağırlıklı kappakavram
Sıralı kategorilerde iki değerlendiricinin uyumunu ölçerken, tam uyumun yanı sıra yakın kategorilerdeki kısmi uyuma da puan veren Cohen kappa türü.
Ağırlıksız Cohen kappa yalnız iki değerlendiricinin tam olarak aynı kategoriyi seçtiği durumları uyum sayar ve şans eseri beklenen uyumu bundan çıkarır. Kategoriler sıralıysa (ör. hafif, orta, ağır) 'hafif' ile 'orta' arasındaki anlaşmazlık, 'hafif' ile 'ağır' arasındakinden daha küçüktür. Ağırlıklı kappa her kategori çiftine bir uyum ağırlığı verir: doğrusal ağırlıklarda ağırlık uzaklıkla doğru orantılı, kuadratik ağırlıklarda uzaklığın karesiyle orantılı olarak azalır.
Kuadratik ağırlıklı kappa, büyük anlaşmazlıkları daha ağır cezalandırır ve belirli koşullarda sınıf içi korelasyon katsayısına eşdeğerdir. Ağırlık seçimi sonucu belirgin biçimde değiştirebildiğinden önceden belirlenmeli ve raporlanmalıdır. Kappa, kategorilerin yaygınlığına ve değerlendiricilerin eğilimlerine duyarlıdır: çok dengesiz dağılımlarda yüksek gözlenen uyuma rağmen düşük kappa elde edilebilir. Kategoriler sırasızsa (nominal) ağırlıksız kappa kullanılmalıdır.
Gündelik bir örnek
İki radyolog 100 röntgendeki hastalık evresini 1'den 4'e kadar derecelendiriyor. Bir röntgende biri 2, diğeri 3 diyor; başka birinde biri 1, diğeri 4 diyor. Ağırlıksız kappa iki durumu aynı ölçüde anlaşmazlık sayar. Doğrusal ağırlıklı kappada birinci durum 2/3 oranında uyum sayılırken ikincisi hiç uyum sayılmaz; kuadratik ağırlıkta birinci durum 8/9 oranında uyum sayılır.
MerQur'da
Cohen's Kappa analizinde 'Ağırlık' seçeneği: Ağırlıksız (nominal / ikili), Doğrusal ağırlıklı ya da Kuadratik ağırlıklı (sıralı). 'Özel ağırlık matrisi' alanı kullanıcının verdiği ağırlıklarla ek bir kappa satırı hesaplar.