MerQuR+İstatistik Sözlüğü

İstatistik Sözlüğü → Vektör hata düzeltme modeli (VECM)

Vektör hata düzeltme modeli (VECM)kavram

Aralarında uzun dönem denge ilişkisi (eşbütünleşme) bulunan durağan olmayan zaman serilerinin hem kısa dönem dalgalanmalarını hem de dengeye geri dönüşlerini birlikte modelleyen model.

Birim köklü (I(1)) iki seri tek tek rastgele dolaşsa da aralarındaki belirli bir doğrusal bileşim durağan olabilir; buna eşbütünleşme denir. VECM, serilerin farkları üzerinden kurulan bir VAR'a, bir önceki dönemdeki dengeden sapma terimini ekler: Δyₜ = αβ′yₜ₋₁ + Σ Γᵢ Δyₜ₋ᵢ + εₜ. β eşbütünleşme vektörüdür ve uzun dönem ilişkiyi tanımlar. α uyum katsayılarıdır ve her değişkenin dengeden sapmayı ne hızla kapattığını gösterir. Γ'lar ise kısa dönem dinamikleridir.

Eşbütünleşme ilişkisi sayısı (rank, r), Johansen iz ve en büyük özdeğer testleriyle belirlenir. r = 0 ise uzun dönem ilişki yoktur ve farklarla bir VAR yeterlidir. r değişken sayısına eşitse seriler zaten durağandır. Granger temsil teoremine göre eşbütünleşik seriler bir hata düzeltme biçiminde yazılabilir. Durağan olmayan seriler arasında yalnızca farklarla kurulan bir model uzun dönem bilgisini kaybeder; düzeylerle kurulan sıradan bir regresyon ise sahte ilişki riski taşır. Sonuçlar gecikme sayısına ve modele konan sabit ya da trend terimlerine duyarlıdır.

Gündelik bir örnek

Aynı ürün iki şehirde satılıyor. Fiyatlar her gün dalgalanıyor, ama aradaki fark uzun süre büyük kalırsa tüccarlar ucuz şehirden alıp pahalıda satıyor ve fark kapanıyor. VECM'de bu, uzun dönem ilişkinin 'iki fiyat aşağı yukarı eşit' olduğunu ve uyum katsayısının örneğin −0,3 çıkmasıyla görülür: fiyat farkının yaklaşık %30'u her dönem kapanmaktadır.

MerQur'da

Eşbütünleşme analizi Johansen iz ve maksimum özdeğer testleriyle rank kararını, normalleştirilmiş özvektörleri ve VECM katsayılarını verir; Engle-Granger iki adımlı testi de aynı analizde yer alır.

Bu kavramın geçtiği analizler

Eşbütünleşme

İlgili kavramlar

Johansen iz ve en büyük özdeğer testleri