MerQuR+İstatistik Sözlüğü

İstatistik Sözlüğü → Faktör ve bileşen puanları

Faktör ve bileşen puanlarıkavram

Her gözlemin, bir faktör analizinde bulunan gizil faktörler ya da temel bileşenler analizindeki bileşenler üzerindeki değerini gösteren puanlar.

Temel bileşenler analizinde bileşenler gözlenen değişkenlerin tam doğrusal birleşimleridir. Bu yüzden bileşen puanları kesin olarak hesaplanır ve standartlaştırıldığında ortalaması 0, standart sapması 1 olur. Faktör analizinde ise faktörler gözlenen değişkenlerden tam olarak türetilemez (faktör belirsizliği). Puanlar ancak kestirilebilir ve farklı yöntemler farklı sonuçlar verir. Regresyon (Thurstone) yöntemi gerçek faktörle korelasyonu en büyükler ama puanlar yanlıdır ve kendi aralarında ilişkili olabilir. Bartlett yöntemi yansız puanlar verir. Anderson-Rubin yöntemi ilişkisiz ve birim varyanslı puanlar üretir. ten Berge yöntemi ise faktörler arası korelasyonları korur.

Puanlar sonraki analizlerde (regresyon, grup karşılaştırması) kullanılabilir. Ancak kestirilmiş puanlar ölçüm hatası taşır ve bu belirsizliği taşımadıkları için ilişkileri zayıflatabilir ya da standart hataları küçük gösterebilir. Bu yüzden mümkünse ilişkiler yapısal eşitlik modeli içinde doğrudan kestirilmelidir. Basit madde toplamları ya da ortalamaları ağırlıkları eşit sayar; faktör puanları ise maddelere yüklerine göre farklı ağırlık verir. Döndürme uygulandıysa puanlar döndürülmüş çözümden hesaplanır.

Gündelik bir örnek

Bir şirket çalışan memnuniyetini 12 soruyla ölçüyor ve faktör analizi 'ücret memnuniyeti' ile 'yönetici ilişkisi' faktörlerini ortaya koyuyor. Her çalışan için bu iki faktörde birer puan hesaplanıyor. Bir çalışanın ücret puanı −1,2, yönetici puanı +0,8 ise, ücretten ortalamanın belirgin altında, yöneticisinden ortalamanın üstünde memnun olduğu söylenir.

MerQur'da

Temel bileşenler analizinde 'Bileşen skorlarını veri setine kaydet' seçeneği standart skorları PCA_PC1.. sütunları olarak ekler. Açıklayıcı faktör analizinde 'Faktör puanları' (Regresyon, Bartlett, Anderson-Rubin, ten Berge) yöntemi seçilir ve puanlar FAC1_REG gibi sütunlar olarak kaydedilebilir. PLS-SEM'de 'Ek çıktı (yapı skorlarını veri setine kaydet)' yapı skorlarını yeni sütunlar olarak ekler.

Bu kavramın geçtiği analizler

Temel Bileşenler AnaliziAçıklayıcı Faktör AnaliziPLS-SEM

İlgili kavramlar

Faktör (bileşen) yükleri