MerQuR+İstatistik Sözlüğü

İstatistik Sözlüğü → En iyi doğrusal yansız kestirim (BLUP)

En iyi doğrusal yansız kestirim (BLUP)kavram

Karma modellerde her grubun (okul, hasta, bitki ailesi gibi) rastgele etkisinin, grup verisini genel ortalamaya doğru büzerek elde edilen kestirimi.

Doğrusal karma modelde (y = Xβ + Zb + ε) sabit etkiler β kestirilir, rastgele etkiler b ise parametre değil rastgele değişkendir; bu yüzden 'kestirim' yerine 'öngörü' (prediction) terimi kullanılır. Henderson'ın geliştirdiği BLUP, b'nin veriler verildiğindeki koşullu beklentisidir. Basit rastgele kesişim modelinde bir grubun BLUP'u yaklaşık olarak [τ² / (τ² + σ²/nⱼ)] × (ȳⱼ − genel ortalama) olur. Buradaki köşeli parantez, grubun güvenirliğidir: grup büyük ya da gruplar arası varyans τ² yüksekse grubun kendi ortalamasına güvenilir; grup küçükse kestirim genel ortalamaya doğru çekilir (büzülme).

Bu büzülme, küçük gruplardaki uç değerlerin şansa bağlı olabileceğini hesaba katar ve ortalama olarak grup ham ortalamalarından daha doğru öngörüler verir. Uygulamada varyans bileşenleri veriden (çoğunlukla REML ile) kestirildiği için elde edilen değere ampirik BLUP (EBLUP) da denir. BLUP'lar sıralama ve seçim için kullanışlıdır, örneğin bitki ıslahında damızlık değerinde ya da hastane performans karşılaştırmalarında. Ancak belirsizlikleri göz ardı edilmemeli ve küçük gruplarda gerçek farkları da büzebileceği unutulmamalıdır.

Gündelik bir örnek

Bir sınavda genel ortalama 70'tir. 5 öğrencili A okulu ile 100 öğrencili B okulunun ortalaması 80'dir. Gruplar arası varyans 25, öğrenci düzeyindeki varyans 100 ise A okulunun BLUP'a dayalı öngörüsü yaklaşık 75,6, B okulununki 79,6'dır. Küçük okulun yüksek ortalaması kısmen şansa bağlı olabileceği için genel ortalamaya daha çok çekilir.

MerQur'da

Doğrusal karma modelde 'Artık tanıları + rastgele etki tahminleri (BLUP)' seçeneği her grup için BLUP ± koşullu SD verir. Hiyerarşik Bayesci regresyon sabit etkiler, varyans bileşenleri ve ICC ile birlikte grup düzeyi BLUP'ları verir; bu modül tam Bayesçi değildir, REML kestirimine dayanır.

Bu kavramın geçtiği analizler

Doğrusal Karma ModelHiyerarşik Bayesci Regresyon

İlgili kavramlar

Sabit ve rastgele etkilerKısıtlı en çok olabilirlik (REML)