İstatistik Sözlüğü → Aşırı yayılım ve ölçek parametresi
Aşırı yayılım ve ölçek parametresikavram
Sayım ya da oran verilerinde gözlenen varyansın, Poisson ya da binom modelinin öngördüğünden büyük olması durumu ve bunu düzeltmek için kullanılan ölçek (dağılım) parametresi.
Poisson modeli varyansın ortalamaya eşit olduğunu, binom modeli ise varyansın np(1 − p) olduğunu varsayar. Gerçek verilerde birimler arası gözlenmemiş farklılıklar ya da kümelenme yüzünden varyans çoğu zaman daha büyüktür. Bu durumda katsayı tahminleri genellikle yansız kalır, ama standart hatalar olduğundan küçük, p-değerleri olduğundan küçük çıkar. Aşırı yayılım genellikle φ = Pearson χ² / sd (ya da sapma / sd) oranıyla değerlendirilir; 1'den belirgin büyük bir değer sorun olduğunu gösterir.
Basit çözüm, standart hataları √φ ile çarpmaktır (yarı-olabilirlik ya da quasi-Poisson / quasi-binom yaklaşımı). Daha yapısal bir çözüm, sayımlar için negatif binom modeli ya da rastgele etkili bir karma modeldir. Aşırı yayılım dışlanmış bir değişkenden ya da fazla sıfırdan da kaynaklanabilir; bu durumda modelin kendisi gözden geçirilmelidir. Tek tek 0/1 gözlemlerden oluşan (gruplanmamış) ikili veride Pearson oranı aşırı yayılımı güvenilir biçimde göstermez; ölçek düzeltmesi daha çok olay/deneme biçimindeki gruplanmış veride anlamlıdır.
Gündelik bir örnek
Bir ornitolog 50 parseldeki kuş yuvalarını sayıyor. Ortalama parsel başına 4 yuva, varyans ise 12. Bazı parseller ormana yakın olduğu için çok yuva barındırıyor, bazıları neredeyse boş. Poisson modeli bu dağınıklığı 4 sanacağından standart hatalar yaklaşık √3 ≈ 1,7 kat küçük çıkar. Negatif binom modeli ya da ölçek düzeltmesi bu hatayı giderir.
MerQur'da
Lojistik, Sıralı (Ordinal) ve Probit regresyonda 'Aşırı yayılım ölçeği' seçeneği (Yok (ölçek = 1), Pearson, Deviance) standart hataları ölçeklendirir; Multinomial lojistik regresyonda da aynı seçenek bulunur. Poisson / negatif binom regresyonda 'Ek çıktı: Aşırı yayılım testleri' Cameron-Trivedi testlerini ve Poisson-NB olabilirlik oranı testini verir. Genelleştirilmiş doğrusal karma modellerde 'Family' seçeneğinin Negatif binom NB2 seçeneği aşırı yayılımlı sayımları modeller; çıktıda koşullu Pearson aşırı yayılımı denetimi de yer alır.
Bu kavramın geçtiği analizler
Lojistik RegresyonPoisson / Negatif Binomial RegresyonMultinomial Lojistik RegresyonOrdinalGenelleştirilmiş Doğrusal Karma ModellerProbit Regresyon
İlgili kavramlar
Dağılım ailesi (GLM)Sağlam (sandviç) standart hatalar (HC0-HC3)