Dijital Deneyim Müzeleri Ve Sergilerinde Mekânsal Algı: Kullanıcı Perspektifinden Bir İnceleme

Ayşenur Kandemir

doi:10.53463/8genart.202500392

Authors

Ayşenur Kandemir Istanbul Nisantasi University Faculty of Art and Design Interior Architecture (English) Istanbul/Turkey https://orcid.org/0000-0002-9558-2984

DOI:

https://doi.org/10.53463/8genart.202500392

Keywords:

Digitalization, Experience Museums/Exhibitions, Spatial Perception, Sensory Factors, User Experience

Abstract

The current study examines spatial perception in digital experience museums and exhibitions from the user's perspective. The analyses conducted on the cases, "Ephesus Experience Museum," "IMM Digital Experience Museum," and "Kandinsky: Journey of the Blue Rider Digital Exhibition", address the sensory factors that influence the perception of space through a holistic approach. Evaluations on color, light, texture and material, form and shape, scale and proportion, temperature, sound, and smell demonstrate that digital exhibitions, unlike traditional museum spaces, offer a multisensory experience. The findings reveal that digital projections, holograms, and interactive technologies redefine spatial boundaries, creating an immersive experience where visual, auditory, and cognitive stimuli converge. Digital experience spaces transform visitors from passive spectators into active participants, shaping spatial perception on individual, cultural, and sensory levels. Consequently, digital museums/exhibitions are considered aesthetic tools for transmitting contemporary art and cultural heritage and user-oriented perceptual experience environments. This study highlights the innovations brought by digitalization to the spatial perception dimension of museology and exhibition design, contributing to future research in the field.

References

Akçaova, A., & Köse-Doğan, R. (2020). Dijital çağda müzecilik anlayışına yenilikçi yaklaşımlar. IDA: International Design and Art Journal, 2(1), 67–79.

Bauman, Z. (1987). Legislators and interpreters: On modernity, postmodernity, and intellectuals. Oxford: Polity Press.

Bingöl, K., & Erten Bilgiç, D. (2025). Sanal gerçeklik (VR) yöntemiyle iç mekan tasarım stüdyolarında öğrencilerin renk tercihlerinin belirlenmesi. Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 15(2), 333–346. https://doi.org/10.7456/tojdac.1614801

Bostancı, M. (2019). Dijital müzecilik ve interaktif iletişim: SFMOMA ve MORI Dijital Sanat Müzesi örneklemleri. Unimuseum, 2(2), 34–39.

Çağlayan, S., Korkmaz, M., & Öktem, G. (2014). Sanatta görsel algının literatür açısından değerlendirilmesi. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 3(1), 160–173.

Cobb, E. M. (1977). The ecology of imagination in childhood. Washington, DC: Spring Publications.

Demirarslan, D. (2006). İç mimarlık öğrencileri için iç mekân tasarımına giriş. Kocaeli: Kocaeli Üniversitesi Yayınları.

Eleman, Ş. (2025). Kandinsky’nin sanatına dijital bir bakış. Art Dog İstanbul. Retrieved from https://artdogistanbul.com/kandinskynin-sanatina-dijital-bir-bakis/

Güneş, S., & Demirarslan, D. (2020). Sürdürülebilirlik ve mobilya tasarımında çevreci yaklaşımlar. Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi, 5(6), 81–99.

İnceoğlu, M. (2010). Tutum algı iletişim (5. baskı). İstanbul: Beykent Üniversitesi Yayınevi.

International Council of Museums (ICOM). (2022). Museum definition. Retrieved August 17, 2025, from https://icom.museum/en/resources/standards-guidelines/museum-definition/

Kalay, T. (2023). Kurgusal mekân bağlamında bir yöntem olarak biyomimikrinin sinema eserleri üzerinden analizi (Doctoral dissertation, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, İstanbul). Retrieved from https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp

Kalay, T. (2023). Reflections of Yin-Yang philosophy on space design and analysis through examples. Journal of Interior Design and Academy, 3(2), 249–268. https://doi.org/10.53463/inda.20230231

Kültür İstanbul. (2024, February 29). İBB Kültür AŞ Dijital Deneyim Müzesi ziyarete açıldı! Retrieved from https://kultur.istanbul/ibb-kultur-as-dijital-deneyim-muzesi-ziyarete-acildi/

Malnar, J. M., & Vodvarka, F. (2004). Sensory design. Minneapolis, MN: The University of Minnesota Press.

Pallasmaa, J. (2005). The eyes of the skin: Architecture and the senses. Preface by Steven Holl. London: John Wiley & Sons Ltd.

Pallasmaa, J. (2016). Tenin gözleri: Mimarlık ve duyular (A. U. Kılıç, Trans.; 3rd ed.). İstanbul: Yapı-Endüstri Merkezi Yayınları.

Parry, R. (2007). Recoding the museum: Digital heritage and technology of change. United Kingdom: Routledge.

Ross, M. (2004). Interpreting new museology. Museum & Society, 2(2), 84–103.

Saban, A. (2009). Çoklu zeka kuramı ile ilgili Türkçe çalışmaların içerik analizi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 9(2), 833–876.

Serrell, B. (1998). Paying attention: Visitors and museum exhibitions. Washington, DC: American Association of Museums.

Shettel, H. (2001). Do we know how to define exhibit effectiveness? Curator: The Museum Journal, 44(4), 327–334. https://doi.org/10.1111/j.2151-6952.2001.tb01173.x

T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. (2025). Müze nedir? Retrieved from https://destek.ktb.gov.tr/TR-134994/muze-nedir.html

Temurçin, K., & Keçeli, K. (2016). Bir davranışsal coğrafya çalışması: Isparta şehri örneğinde uluslararası öğrencilerin kentsel mekân algısı. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, (36), 1–22.

Toprak, S. (2022). Duyulara ve deneyime dayalı mekan algısının, iç mekan tasarımı üzerindeki etkilerinin incelenmesi: Therme Vals örneği (master’s thesis, Başkent Üniversitesi, Ankara). Retrieved from https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp

Türk Dil Kurumu (TDK). (2025). Türk Dil Kurumu sözlükleri. Retrieved August 17, 2025, from https://sozluk.gov.tr/

Uçar, U. E. (2021). İç mekanda boyutsal algı deneyiminin sanal gerçeklik teknolojisi üzerinden irdelenmesi (master’s thesis, İstanbul Teknik Üniversitesi, İstanbul). Retrieved from https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp

Uluğ, A. B. (2020). Müze sergilerinde artırılmış gerçeklik uygulamaları (master’s thesis, Yıldız Teknik Üniversitesi, İstanbul). Retrieved from https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp

Ünal, M., & Emir, O. (2024). Dijital deneyim müzelerindeki sergileme biçimi, koleksiyon ve tema yaklaşımlarının incelenmesi. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 12(4), 3267–3277. https://doi.org/10.21325/jotags.2024.1536

Vargün, Ö. (2022). Teknolojinin belirleyiciliğinde müzelerde dijitalleşme süreci ve insan odaklı tasarım yaklaşımları. İdil Sanat ve Dil Dergisi, 11(92), 565–584. https://doi.org/10.7816/idil-11-92-09

vom Lehn, D., & Heath, C. (2005). Accounting for new technology in museum exhibitions. International Journal of Arts Management, 7(3), 11–21. http://www.jstor.org/stable/41064849