Sözcükte Anlam 3
Sözcükte Anlam İlişkileri: Eş, Zıt, Eş Sesli
Eş anlamlı (anlamdaş) sözcükler yazılışları farklı, anlamları aynı veya çok yakın olan sözcüklerdir: "kara - siyah", "kelime - sözcük". Genellikle biri Türkçe biri yabancı kökenlidir. Zıt anlamlı sözcükler birbirinin karşıtı olan sözcüklerdir: "gece - gündüz", "iyi - kötü"; ancak zıt anlam kurmak için her iki sözcüğün de AYNI bağlamda kullanılması gerekir, "sıcak su - soğuk hava" farklı adlarla kıyaslandığı için zıt anlam sayılmaz. Eş sesli (sesteş) sözcükler yazılışı ve okunuşu aynı, anlamı farklı sözcüklerdir: "yüz" (sayı), "yüz" (organ), "yüzmek" (fiil kökü) gibi. Sesteşlik anlam değil biçim benzerliğidir; bu yüzden sesteş sözcükler zıt ya da eş anlamlı sayılmaz.
Gerçek Sınav Sorusu
Aşağıda bu konuyla ilgili gerçek bir sınav sorusu var (T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Genel Müdürlüğü / OGM Materyal TYT-AYT test kitapçıklarından). Cevaplamayı dene, ardından çözümü oku.
- Bu soru aslında bir anlamca-örtüşme (eş anlamlılığa yakın bir ilişki) sorusudur: verilen atasözlerinden hangisi/hangileri marangozun sözüyle AYNI MESAJI taşır?
- "İşleyen demir ışıldar" ile marangozun sözü arasında doğrudan bir anlam denkliği (yakın anlamlılık) kurulabilir; ikisi de "kullanılan/çalışan şey iyi kalır" fikrini taşır.
- Diğer atasözleri farklı kavramları (övünme, nasihat, durağanlık, kişinin işiyle tanınması) işlediği için bu anlam ilişkisine girmez.
- Doğru cevap A (Yalnız I)'dır.