Devletleşme Sürecinde Savaşçılar ve Askerler
Devletleşme Sürecinde Osmanlı Askerî Teşkilatı
Osmanlı Devleti büyüyüp DEVLETLEŞTİKÇE, başlangıçtaki aşiret kuvvetlerine dayalı askerî yapı da GELİŞMİŞTİR. İlk dönemde "Yaya ve Müsellem" adı verilen, Türk halkından toplanan atlı ve yaya askerler kullanılırdı. I. Murat döneminde Gelibolu'nun fethinden (1354) sonra devlet, düzenli ve maaşlı bir orduya duyulan ihtiyaçla KAPIKULU OCAKLARINI (Yeniçeri Ocağı dahil) kurmuştur; Yeniçeriler, DEVŞİRME sistemiyle (Hristiyan tebaanın erkek çocuklarının toplanıp eğitilmesiyle) oluşturulan, doğrudan padişaha bağlı, dönemin en modern piyade birlikleriydi. Bunun yanında TIMAR SİSTEMİ'ne dayalı Tımarlı Sipahiler (eyaletlerde toprak geliri karşılığında askerlik yapan atlı birlikler) Osmanlı ordusunun en kalabalık kesimini oluşturmuştur. Bu ikili yapı (merkezî Kapıkulu + taşra Tımarlı Sipahi), Osmanlı'nın hem disiplinli hem de geniş coğrafyaya yayılabilen güçlü bir ordu kurmasını sağlamıştır.
Gerçek Sınav Sorusu
Aşağıda bu konuyla ilgili gerçek bir sınav sorusu var (T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Genel Müdürlüğü / OGM Materyal TYT-AYT test kitapçıklarından). Cevaplamayı dene, ardından çözümü oku.
- Soru, Büyük Selçuklu ile Osmanlı Devleti'ndeki yönetim ve askerî teşkilat arasında benzer/ortak nokta OLMAYANI sormaktadır.
- İkta-Tımar (toprak karşılığı askerlik), Divan-ı Saltanat-Divan-ı Hümayun (devlet meclisi), Gulam Sistemi-Devşirme Sistemi (köle/devşirme kökenli asker yetiştirme) ve Atabey-Lala (şehzade eğitmenleri) arasında GERÇEKTEN yapısal benzerlikler vardır.
- "Darül Adl-Darül Fünun" eşleştirmesi ise YANLIŞTIR: Darül Adl her iki devlette de ADALET/ŞİKAYET DİVANI işlevi görürken, Darül Fünun Osmanlı'nın çok sonraki (19. yüzyıl) bir YÜKSEKÖĞRETİM kurumudur ve Selçuklu'da bir karşılığı YOKTUR.
- Doğru cevap D'dir.