Soru 1 / 10TYT Sosyal Bilimler · Devletleşme Sürecinde Savaşçılar ve Askerler
Kuruluş döneminde uç bölgelerinde yürütülen gaza, akın ve ganimetten ibaret değildi. Ele geçirilen yerlerde güvenlik sağlanıyor, boş araziler tarıma açılıyor, gelen Türkmen gruplar buralara yerleştiriliyor; yeni yerleşmelerde zaviye, cami ve değirmen gibi yapılar kuruluyordu.
Bu duruma bakarak gaza ve fetih anlayışıyla ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Soru 2 / 10TYT Sosyal Bilimler · Devletleşme Sürecinde Savaşçılar ve Askerler
Uç bölgelerinde görev yapan akıncılar, hafif silahlı ve hızlı atlara sahip süvarilerdi. Asıl ordudan önce düşman topraklarına girerek keşif yapar, düşmanı yıpratır ve ele geçirdikleri ganimetle geçimini sağlardı; kapıkulu askerleri gibi hazineden düzenli bir ödeme almazlardı.
Bu bilgilere dayanarak akıncılarla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Soru 3 / 10TYT Sosyal Bilimler · Devletleşme Sürecinde Savaşçılar ve Askerler
Uç boylarında yaşayan Türkmen topluluklarında savaşçılık, yalnızca bir görev değil aynı zamanda toplumsal saygınlık kaynağıydı. Yiğitliğiyle öne çıkanlar için alp, İslamiyet'in kabulünden sonra gaza için savaşanlar için gazi unvanı kullanılmış; tasavvufi çevrelerle iç içe yaşayan savaşçılar ise alperen olarak anılmıştır.
Bu bilgilere dayanarak uç boylarındaki savaşçı gelenekle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Soru 4 / 10TYT Sosyal Bilimler · Devletleşme Sürecinde Savaşçılar ve Askerler
Fetihlerle birlikte genişleyen topraklarda oluşturulan tımar sisteminde, belirli bir bölgenin vergi geliri hizmet karşılığında bir sipahiye bırakılmış; sipahi bu gelirle hem kendi geçimini sağlamış hem de gelirinin büyüklüğüne göre savaş zamanında yanında götüreceği cebelü adı verilen atlı askerleri yetiştirmekle yükümlü tutulmuştur.
Bu bilgilere göre tımar sistemiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Soru 5 / 10TYT Sosyal Bilimler · Devletleşme Sürecinde Savaşçılar ve Askerler
Beylikten devlete geçiş sürecinde uç bölgelerindeki bey ve akıncı önderleri, kendi kuvvetleriyle akın düzenleyebilen, ele geçirdikleri yerlerde söz sahibi olan nüfuzlu kişilerdi. Padişahlar bir yandan bu kuvvetlerden yararlanmış, bir yandan da doğrudan kendilerine bağlı ve geçimi hazineden karşılanan birlikler oluşturma yoluna gitmiştir.
Bu duruma bakarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Soru 6 / 10TYT Sosyal Bilimler · Devletleşme Sürecinde Savaşçılar ve Askerler
Osmanlı ordusunun temelini oluşturan iki büyük kesimle ilgili şu bilgiler verilmiştir:
• Kapıkulu askerleri devşirme yoluyla toplanmış, doğrudan padişaha bağlı olarak yetiştirilmiş ve geçimini hazineden alınan ulufeyle sağlamıştır.
• Tımarlı sipahiler, bulundukları bölgenin vergi gelirini kullanarak hem kendi geçimini hem de yanında götüreceği askerin masrafını karşılamıştır.
• Sefer zamanında bu iki kesim aynı ordu içinde padişahın komutasında birlikte hareket etmiştir.
Bu bilgilere göre,
I. Ordunun asker kaynağı ve gelir yöntemi tek bir modelle sınırlı kalmamıştır.
II. Farklı kaynaklardan beslenen askerî kesimler ortak bir komuta altında birleşebilmiştir.
III. Tımarlı sipahiler, kapıkulu askerleri gibi hazineden düzenli nakit ödeme almıştır.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
Soru 7 / 10TYT Sosyal Bilimler · Devletleşme Sürecinde Savaşçılar ve Askerler
I. Murad döneminde oluşturulmaya başlanan Kapıkulu Ocakları'nın asker kaynağını, devşirme yoluyla toplanıp Türk-İslam terbiyesiyle yetiştirilen gençler oluşturmuştur. Bu askerler doğrudan padişaha bağlı sayılmış, geçimlerini üç ayda bir ödenen ulufeyle sağlamış ve barış zamanında da hazır bir kuvvet olarak bulundurulmuştur.
Bu bilgilere dayanarak Kapıkulu Ocakları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Soru 8 / 10TYT Sosyal Bilimler · Devletleşme Sürecinde Savaşçılar ve Askerler
Osmanlı Beyliği'nde oluşturulan ilk düzenli birlikler olan yayalar ve müsellemler Türk gençlerinden seçilmişti. Bu askerler barış zamanında kendilerine tahsis edilen topraklarda çiftçilik yapar, buna karşılık vergiden muaf tutulur; sefer sırasında ise gündelik alarak orduya katılırdı.
Bu bilgilere dayanarak yaya ve müsellemlerle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Soru 9 / 10TYT Sosyal Bilimler · Devletleşme Sürecinde Savaşçılar ve Askerler
Kuruluş dönemini anlatan kaynaklarda Anadolu'daki toplumsal zümreler arasında gaziler, ahiler, dervişler ve bacılar sayılmıştır. Bu grupların üyeleri hem kendi işleriyle uğraşır hem gerektiğinde sefere katılır, kurdukları zaviyelerde gelip geçenleri ağırlar ve yeni kurulan yerleşmelerde bir arada bulunurdu.
Buna göre,
I. Savaşçılık, geçimini devletten sağlayan belirli bir zümrenin uğraşıyla sınırlandırılmıştır.
II. Uç bölgelerindeki topluluklar, üretim ve savunma işlevlerini bir arada yürütmüştür.
III. Beyliğin insan kaynağı, farklı uğraşlara sahip topluluklardan beslenmiştir.
IV. Bu zümreler, merkezden düzenli ulufe alan daimî birliklere dönüştürülmüştür.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
Soru 10 / 10TYT Sosyal Bilimler · Devletleşme Sürecinde Savaşçılar ve Askerler
Osmanlı Beyliği'nin komşu Karesi Beyliği'ni topraklarına katmasıyla, bu beyliğin deneyimli gemicileri ve limanları Osmanlı hizmetine girmiş; böylece beylik ilk kez düzenli bir donanma kurma imkânına kavuşmuştur. Bu donanma sayesinde Rumeli'ye geçiş kolaylaşmış ve Osmanlı'nın Balkanlar'daki fetihleri hız kazanmıştır.
Bu bilgilere göre Osmanlı'nın donanma gücüne kavuşmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?