Şimdiki Zaman (Presente Indicativo) — Düzenli Fiiller
İtalyancada fiiller, mastar (infinito) hâllerinin sonuna göre üç büyük gruba ayrılır: -are ile bitenler (parlare, lavorare, abitare...), -ere ile bitenler (scrivere, leggere, prendere...) ve -ire ile bitenler (dormire, aprire, partire...). Şimdiki zaman (il presente indicativo), İtalyancada hem şu anda olan bir eylemi, hem alışkanlık hâline gelmiş bir davranışı, hem de bazen yakın gelecekte kesinleşmiş bir planı anlatmak için kullanılır. Türkçedeki "-yor" ekiyle de, "-r/-ar/-er" geniş zaman ekiyle de karşılanabilir; bu yüzden cümledeki bağlamı iyi okumak gerekir.
-are grubu: parlare (konuşmak)
- io parlo
- tu parli
- lui/lei parla
- noi parliamo
- voi parlate
- loro parlano
-ere grubu: scrivere (yazmak)
- io scrivo
- tu scrivi
- lui/lei scrive
- noi scriviamo
- voi scrivete
- loro scrivono
-ire grubu: dormire (uyumak)
- io dormo
- tu dormi
- lui/lei dorme
- noi dormiamo
- voi dormite
- loro dormono
Dikkat edilmesi gereken ilk nokta, üç grubun da noi (biz) çekiminde -iamo ekini paylaşmasıdır: parliamo, scriviamo, dormiamo. Bu, sınavlarda "hangi gruptan olduğunu bilmesem de noi çekimini tahmin edebilirim" diye düşünmeye yol açar, ama tu ve loro çekimlerinde gruplar birbirinden kesin çizgilerle ayrılır: -are grubunda loro çekimi -ano ile (parlano), -ere ve -ire gruplarında ise -ono ile biter (scrivono, dormono). YDS ve YÖKDİL'de boşluk doldurma sorularında bu -ano/-ono ayrımı sıkça çeldirici olarak kullanılır.
Io parlo italiano con i miei amici.
↳ Ben arkadaşlarımla İtalyanca konuşuyorum.
Tu scrivi una lettera ogni settimana.
↳ Sen her hafta bir mektup yazıyorsun.
Noi dormiamo otto ore ogni notte.
↳ Biz her gece sekiz saat uyuyoruz.
Loro abitano a Roma da due anni.
↳ Onlar iki yıldır Roma'da oturuyorlar.
Yazım değişiklikleri: -care / -gare ve -ciare / -giare
-care ve -gare ile biten fiillerde (cercare, pagare gibi) sert /k/ ve /g/ sesini korumak için tu ve noi çekimlerine bir "h" harfi eklenir: cercare → cerchi (tu), cerchiamo (noi); pagare → paghi (tu), paghiamo (noi). Buna karşılık -ciare ve -giare ile biten fiillerde (cominciare, mangiare) zaten yumuşak ses var olduğundan tu çekiminde tek "i" yeterlidir, ikinci bir "i" eklenmez: cominciare → cominci (tu, "cominci-i" değil), mangiare → mangi (tu).
Sınavda bir fiilin hangi gruba ait olduğundan emin değilseniz, mastar hâlinin son üç harfine bakın: -are, -ere veya -ire. loro çekimindeki -ano/-ono farkı, doğru şıkkı bulmanın en hızlı yoludur.
Türkçe konuşanların en sık yaptığı hata, -ere grubu fiillerin loro çekimini de -are grubu gibi -ano ile bitirmektir (örneğin "scrivano" yerine doğrusu "scrivono"dur). Bu iki ekin karışması YDS'de klasik bir çeldiricidir.
YDS/YÖKDİL'de bu konu genellikle cümle içinde bir fiilin mastar hâli verilip özneye uygun çekimin seçilmesi istenen boşluk doldurma sorularıyla veya bir paragraf içindeki tutarsız çekimi bulma sorularıyla karşımıza çıkar.