Piacere ve Benzeri Fiiller — Özne-Nesne Ters Dönmesi
piacere fiili (hoşlanmak/sevmek anlamında çevrilir), İtalyancanın Türkçe ve İngilizce konuşanlar için en çok zorlanılan yapılarından biridir; çünkü cümlenin mantığı tamamen tersine döner. Türkçede "Ben pizzayı severim" derken özne "ben"dir ve sevilen şey nesnedir. İtalyancada ise gerçek özne sevilen şeydir, "ben" ise yalnızca dolaylı nesnedir: "Mi piace la pizza" kelimesi kelimesine "Pizza bana hoş geliyor" anlamına gelir. Yani gramer açısından "piace" fiilinin gerçek öznesi "la pizza"dır, "mi" ise "bana" anlamına gelen dolaylı nesne zamiridir.
Yapının kuruluşu
Kalıp şu şekildedir: [dolaylı nesne zamiri] + piace/piacciono + [sevilen şey]. Fiilin tekil mi çoğul mu olacağını belirleyen, kişiyi seven değil, sevilen şeyin tekil ya da çoğul olmasıdır: sevilen şey tekilse veya bir mastar fiilse "piace" kullanılır, sevilen şey çoğulsa "piacciono" kullanılır.
- mi piace / mi piacciono (bana ... hoş geliyor)
- ti piace / ti piacciono (sana ... hoş geliyor)
- gli piace / gli piacciono (ona [erkek] ... hoş geliyor)
- le piace / le piacciono (ona [kadın] ... hoş geliyor)
- ci piace / ci piacciono (bize ... hoş geliyor)
- vi piace / vi piacciono (size ... hoş geliyor)
- gli piace / gli piacciono (onlara ... hoş geliyor, resmî dilde "loro piace/piacciono" da kullanılabilir)
Mi piace la pizza.
↳ Pizza bana hoş geliyor (Pizzayı severim).
Mi piacciono i libri gialli.
↳ Polisiye kitaplar bana hoş geliyor (Polisiye kitapları severim) — "i libri" çoğul olduğu için fiil de çoğul "piacciono" olur.
A Marco non piace studiare la domenica.
↳ Marco'ya pazar günü ders çalışmak hoş gelmiyor (Marco pazar günü ders çalışmayı sevmiyor) — "studiare" mastar hâli tekil kabul edildiğinden fiil "piace" olur.
Mi manchi molto.
↳ Sen bana çok eksiksin (Seni çok özlüyorum) — mancare fiili de aynı ters dönme mantığıyla çalışır: gerçek özne "tu" (sen), fiil de "tu"ya göre "manchi" olarak çekimlenir, ama Türkçeye çevrilince anlam tam tersine döner: "sen bana eksik geliyorsun" yerine "seni özlüyorum" denir.
Piacere'ye benzeyen diğer fiiller
Bu ters dönme mantığını paylaşan başka fiiller de vardır: mancare (özlemek/eksik olmak), servire (ihtiyacı olmak), interessare (ilgisini çekmek), bastare (yetmek), dispiacere (üzülmek). Örneğin "Mi serve un dizionario" kelimesi kelimesine "Bir sözlük bana hizmet ediyor/lazım geliyor" mantığıyla kurulur ama pratikte "Bir sözlüğe ihtiyacım var" diye çevrilir. Bu fiillerin hepsinde asıl özne, cümlede nesne gibi görünen kelimedir.
Vurgulu (disgiuntivo) zamirle pekiştirme
Dolaylı nesne zamiri bazen "a" edatıyla başlayan bir isim veya vurgulu zamirle birlikte de kullanılabilir, özellikle karşılaştırma yaparken veya kim olduğunu netleştirirken: "A me piace il caffè, a te piace il tè" (Bana kahve hoş geliyor, sana çay hoş geliyor — yani ben kahveyi, sen çayı seviyorsun). "A Marco" veya "A me/a te" gibi bir ifade cümlede zaten varsa, ayrıca mi/ti/gli gibi bir zamire gerek kalmaz; "a" ifadesinin kendisi dolaylı nesneyi belirtir.
piacere fiilini öğrenirken Türkçe "sevmek" fiiliyle bire bir eşleştirmek yerine, "hoş gelmek" ya da "bana göre hoştur" şeklinde düşünmek, özne-nesne ters dönmesini içselleştirmeyi kolaylaştırır.
En yaygın ve en ciddi hata, piacere fiilini İngilizce "I like" mantığıyla çekimleyip "Io piaccio la pizza" gibi bir cümle kurmaktır; bu dilbilgisel olarak yanlıştır ve hatta "piaccio" (io çekimi) tek başına kullanıldığında anlam "ben ... tarafından beğeniliyorum" gibi tamamen farklı bir şeye döner. Doğrusu her zaman "Mi piace la pizza" gibi dolaylı nesne zamiriyle başlamaktır.
YDS/YÖKDİL'de piacere yapısı, özellikle sevilen şeyin tekil mi çoğul mu olduğuna göre "piace" ile "piacciono" arasında seçim yapmayı gerektiren sorularla test edilir; bu konu sınavda en sık hata yapılan gramer noktalarından biri olarak kabul edilir.