Congiuntivo Tetikleyicileri: Hangi Fiiller Congiuntivo İster?
Congiuntivo kullanımının en can alıcı noktası, onu "tetikleyen" fiil ve ifadeleri doğru tanımaktır. Bu tetikleyiciler dört ana grupta toplanabilir: şüphe/görüş fiilleri, duygu fiilleri, istek/irade fiilleri ve kişisel olmayan (impersonale) ifadeler. Bu dersin en kritik noktası ise congiuntivo tetikleyen fiillerle, tam tersine kesinlik bildirip indicativo isteyen fiiller arasındaki ayrımdır.
1. Şüphe / Görüş Bildiren Fiiller (Congiuntivo)
- pensare che (düşünmek/sanmak)
- credere che (inanmak/sanmak)
- dubitare che (şüphe etmek)
- supporre che (varsaymak)
- immaginare che (hayal etmek/tahmin etmek)
2. Duygu Bildiren Fiiller (Congiuntivo)
- sperare che (ummak)
- temere che / avere paura che (korkmak)
- essere contento/felice che (memnun olmak)
- dispiacersi che (üzülmek)
- sorprendersi che (şaşırmak)
3. İstek / İrade Fiilleri (Congiuntivo)
- volere che (istemek)
- desiderare che (arzu etmek)
- preferire che (tercih etmek)
- chiedere che / insistere che (talep etmek/ısrar etmek)
4. Kişisel Olmayan İfadeler (Congiuntivo)
- è possibile / è probabile che
- è necessario / è importante che
- sembra che / pare che (görünüyor ki)
- può darsi che (belki de)
- basta che / bisogna che (yeterli/gerekli ki)
Kesinlik Bildiren Fiiller: İndicativo Kullanılır!
Buna karşılık sapere che (bilmek), è vero che (doğrudur ki), è certo/sicuro che (kesindir ki), è ovvio che (açıktır ki) gibi ifadeler bir gerçeği kesin olarak bildirdiğinden yan cümlede indicativo kullanılır, congiuntivo değil.
İpucu: "Penso/credo che" ile "so che / è vero che" çiftini karşılaştırmak en etkili öğrenme yöntemidir: Penso che Anna sia italiana (eminim değilim) ile So che Anna è italiana (kesin biliyorum) arasındaki anlam ve kip farkını fiil formundan takip edebilirsiniz.
Örnek 1: Penso che questo film sia molto interessante. (Bence bu film çok ilginç — kanaat, congiuntivo.)
Örnek 2: So che questo film è molto interessante. (Bu filmin çok ilginç olduğunu biliyorum — kesinlik, indicativo.)
Örnek 3: Ho paura che il treno arrivi in ritardo. (Trenin geç kalmasından korkuyorum.)
Örnek 4: È vero che Roma è la capitale d'Italia. (Roma'nın İtalya'nın başkenti olduğu doğrudur — kesin gerçek, indicativo.)
Örnek 5: Preferisco che tu resti a casa stasera. (Bu akşam evde kalmanı tercih ederim.)
Tuzak: "Non è vero che" gibi olumsuz yapılar dikkat gerektirir: olumsuzluk, ifadeye bir belirsizlik/itiraz anlamı kattığı için congiuntivo tetikleyebilir (Non è vero che lui abbia ragione). Ayrıca "sapere" fiili olumsuz kullanıldığında (non so se...) da genellikle congiuntivo ile birlikte görülür, çünkü artık kesinlik değil belirsizlik söz konusudur.
Sınavda nasıl çıkar? YDS/YÖKDİL'de bu ayrım, aynı fiilin (örneğin essere ya da avere) hem indicativo hem congiuntivo biçimlerinin şık olarak verildiği, bağlamdan doğru kipi seçmenizi isteyen klasik "boşluk doldurma" sorularının temelini oluşturur.